ఆంధ్ర నాటక పితామహుడు: ధర్మవరం రామకృష్ణమాచార్యుల నాటక కళా విశ్లేషణ

ఆంధ్ర నాటక పితామహుడు: ధర్మవరం రామకృష్ణమాచార్యుల నాటక కళా విశ్లేషణ

తెలుగు నాటక రంగ చరిత్రలో ఒక ధ్రువతార, స్వతంత్ర నాటక రచనకు ఆద్యుడు ధర్మవరం రామకృష్ణమాచార్యులు. సంస్కృత, ఆంగ్ల నాటక రీతులను మేళవించి తెలుగులో స్వతంత్ర నాటక ప్రక్రియను సుసంపన్నం చేసిన వారికి 'ఆంధ్ర నాటక పితామహుడు' అనే బిరుదు సార్థకమైంది. వారి నాటక సాహిత్య వైభవాన్ని, రచనా శిల్పాన్ని శాస్త్రీయంగా విశ్లేషించిన విశిష్ట గ్రంథమే ఈ "ఆంధ్ర నాటక పితామహుడు".

రచయిత పరిచయం:

ఈ గ్రంథకర్త డాక్టర్ దివాకర్ల వేంకటావధాని, ఎం. ఏ. (ఆనర్సు), పిహెచ్.డి. గారు. వీరు ఉస్మానియా విశ్వవిద్యాలయంలో ఆచార్యులుగా పనిచేసిన ప్రముఖ విమర్శకులు మరియు పరిశోధకులు. తెలుగు సాహిత్య పరిణామంపై అపారమైన అవగాహన ఉన్న అవధాని గారు, ధర్మవరం వారి నాటకాలను ఆధునిక విమర్శనా దృక్పథంతో విశ్లేషించి ఈ గ్రంథాన్ని రూపొందించారు.

పుస్తక నేపథ్యం:

ఈ పుస్తకం హైదరాబాద్‌లోని మార్ పబ్లిషింగ్ హౌస్ ద్వారా ప్రచురించబడింది. ధర్మవరం రామకృష్ణమాచార్యుల వారి నాటకాలపై జరిగిన లోతైన విమర్శగా ఇది గుర్తింపు పొందింది. నాటి నాటకాల్లో పద్యం, పాట మరియు సంభాషణల సమన్వయాన్ని ఈ పుస్తకం చర్చిస్తుంది.

పుస్తక సారాంశం:

ఈ గ్రంథం ధర్మవరం వారి నాటక ప్రస్థానాన్ని మరియు వారి విశిష్టతలను పలు కోణాల్లో వివరిస్తుంది:

1. స్వతంత్ర నాటక రచన: అంతకుముందు ఉన్న అనువాద నాటక ధోరణిని కాదని, స్వతంత్రంగా నాటకాలను రాయడం ధర్మవరం వారి ప్రత్యేకత. 'చిత్రనళీయము', 'సారంగధర', 'ప్రహ్లాద' వంటి నాటకాల ద్వారా వారు తెలుగు నాటకానికి కొత్త రూపాన్ని ఎలా ఇచ్చారో రచయిత వివరించారు.

2. పద్యం - సంగీతం: ధర్మవరం వారి నాటకాల్లో పద్యాలకు ఉన్న ప్రాధాన్యతను, వారు వాడిన రాగాలను ఇందులో చర్చించారు. పద్యం కేవలం చదవడానికి కాకుండా, పాత్రలోని రసానికి అనుగుణంగా ఎలా ఉండాలో వారు చూపిన మార్గాన్ని అవధాని గారు విశ్లేషించారు.

3. ప్రాచీన - ఆధునిక రీతుల మేళవింపు: సంస్కృత నాటకాల్లోని నాందీ ప్రస్తావనలు, భరత వాక్యాలను పాటిస్తూనే, ఆంగ్ల నాటకాల్లోని అంక విభజన (Acts and Scenes) మరియు ట్రాజెడీ (Tragedy) మూలకాలను వారు ఎలా స్వీకరించారో ఇందులో చూడవచ్చు. ముఖ్యంగా 'విషాద సారంగధర' వంటి నాటకాల ద్వారా తెలుగులో విషాదాంత నాటకాలకు వారు చేసిన శ్రీకారాన్ని రచయిత ప్రశంసించారు.

4. పాత్ర చిత్రణ: ధర్మవరం వారి పాత్రలు సజీవంగా, సహజమైన భావోద్వేగాలతో ఉంటాయని, పాత్రల మనస్తత్వాలను చిత్రించడంలో వారు చూపిన ప్రతిభను ఈ పుస్తకం వివరిస్తుంది.

5. సాంస్కృతిక వారసత్వం: బళ్లారి కేంద్రంగా వెలిసిన 'సరస వినోదినీ సభ' ద్వారా ధర్మవరం వారు నాటక ప్రదర్శనలో తీసుకొచ్చిన సంస్కరణలను, నటులకు వారు ఇచ్చిన శిక్షణను ఈ గ్రంథం కొనియాడుతుంది.

ఈ గ్రంథం నాటక కళా విద్యార్థులకు, విమర్శకులకు మరియు ధర్మవరం వారి నాటక సాహిత్యంపై పరిశోధన చేసేవారికి ఒక కరదీపిక వంటిది. తెలుగు నాటక మూలాలను అర్థం చేసుకోవడానికి ఇది ఒక అపురూపమైన ఆకరం.

---

పుస్తక మెటాడేటా (Metadata Table)

అంశం	వివరాలు
పుస్తక శీర్షిక	ఆంధ్ర నాటక పితామహుడు
విశేషం	ధర్మవరం రామకృష్ణమాచార్యుల నాటకములపై విమర్శ
రచయిత పేరు	డాక్టర్ దివాకర్ల వేంకటావధాని
రచయిత ప్రొఫైల్	ఉస్మానియా విశ్వవిద్యాలయ ఆచార్యులు, ప్రముఖ విమర్శకులు.
ప్రచురణ సంస్థ	మార్ పబ్లిషింగ్ హౌస్, హైదరాబాద్
ముద్రణ	శివాజీ ప్రెస్, సికింద్రాబాదు
పేజీల సంఖ్య	సుమారు 176 పైగా
ధర	రూ. 3-50 (నాటి ధర)
వర్గం / శైలి	నాటక విమర్శ / సాహిత్య పరిశోధన (Drama Criticism / Research)
ముఖ్య విషయాలు	చిత్రనళీయము, సారంగధర, నాటక రచనా శిల్పం.

---

Book Summary in English: Andhra Nataka Pitamahudu

Book Title: Andhra Nataka Pitamahudu (Father of Andhra Drama)

Subtitle: A Critique on the Dramas of Dharmavaram Ramakrishnamacharyulu

Author: Dr. Diwakarla Venkatavadhani

Summary:

"Andhra Nataka Pitamahudu" is an extensive critical analysis of the works of Dharmavaram Ramakrishnamacharyulu, who is revered as the father of modern Telugu drama. Authored by the eminent scholar Dr. Diwakarla Venkatavadhani, the book explores how Dharmavaram pioneered independent playwriting in Telugu, moving away from the trend of mere translations.

The work details Dharmavaram's brilliance in blending traditional Sanskrit dramatic elements with Western structures, such as introducing tragedies like 'Vishada Sarangadhara' to the Telugu stage. Dr. Avadhani analyzes the poetic depth, character development, and musical essence of famous plays like 'Chitranaleeyam' and 'Prahlada'. He also highlights the cultural impact of the 'Sarasa Vinodini Sabha' in Bellary, which served as a hub for theater reform. This book is a fundamental resource for understanding the foundations of classical Telugu theater and the revolutionary contributions of Dharmavaram to the literary world.