గౌతమీపుత్ర సాతకర్ణి12323
గౌతమీపుత్ర సాతకర్ణి: ఆంధ్ర సాంస్కృతిక వైభవం & శాతవాహన చక్రవర్తి కథ – సమీక్ష
రచయిత: ఆచార్య ఖండవల్లి లక్ష్మీరంజనం
ప్రచురణ: ఐ. బి. హెచ్. ప్రకాశనము, నారాయణగూడ, హైదరాబాదు
విభాగం: చారిత్రక జీవిత చరిత్ర / బాలల సాహిత్యం (Historical Biography / Children's Literature)
భారతీయ చరిత్రలో, ముఖ్యంగా ఆంధ్రుల సాంస్కృతిక వైభవంలో శాతవాహన సామ్రాజ్యానిది స్వర్ణయుగం. ఆ మహోన్నత వంశంలో అగ్రగామిగా నిలిచిన చక్రవర్తి గౌతమీపుత్ర శాతకర్ణి దివ్య చరిత్రను బాలబాలికలకు, యువతకు ఆకర్షణీయంగా పరిచయం చేస్తూ రూపుదిద్దుకున్న గ్రంథమే "గౌతమీపుత్ర సాతకర్ణి".
హైదరాబాద్కు చెందిన 'ఐ. బి. హెచ్. ప్రకాశనము' వారి "ఆంధ్ర సాంస్కృతిక వైభవం" ప్రాజెక్టులో భాగంగా ముద్రితమైన ఈ పుస్తకం నేటి యువతరంలో సొంత సంస్కృతిపట్ల ఏర్పడుతున్న ఔదాసీన్యాన్ని సరిదిద్ది, వారికి ప్రాచీన తెలుగు సంస్కృతీ వైభవాన్ని నేర్పేందుకు రూపుదిద్దుకుంది.
🧠 రచయిత అంతరంగం
ఈ గ్రంథ రచయిత ఆచార్య ఖండవల్లి లక్ష్మీరంజనం గారు ప్రముఖ విద్యావేత్త మరియు శోధకులు. పిల్లలకు చరిత్రను క్లిష్టంగా కాకుండా ఒక ముచ్చటైన కథలా చెప్పాలనేది ఆయన ఆలోచనా విధానం.
ప్రాచీన శాసనాలు, శాతవాహనుల పాలనా విశేషాలు మరియు నాటి ప్రాకృత భాషా వైభవంపై అపారమైన పట్టు ఉన్న లక్ష్మీరంజనం గారు, విద్యార్థులలో దేశభక్తిని, సంస్కృతీ అభిమానాన్ని మరియు సమయపాలన వంటి సద్గుణాలను పెంపొందించాలనే తపనతో ఈ గ్రంథాన్ని రచించారు.
🌟 పుస్తక సారాంశం – ప్రధాన ఘట్టాలు
ఈ గ్రంథం శాతవాహన చక్రవర్తి గౌతమీపుత్ర శాతకర్ణి జీవితాన్ని, ఆయన కాలం నాటి శాసనాల ప్రాముఖ్యతను సరళమైన కథనంలో వివరిస్తుంది:
మాతృనామ ప్రాశస్త్యం & పరిచయం: నేటి కాలంలో బడిలో చేరేటప్పుడు తండ్రి పేరు చెప్పే పద్ధతికి భిన్నంగా, రెండు వేల సంవత్సరాల క్రితం శాతవాహనులు తమ తల్లి పేరును తమ పేరు ముందు చేర్చుకునే ఆచారాన్ని (ఉదా: గౌతమీపుత్ర) రచయిత పిల్లలకు ఆసక్తికరంగా పరిచయం చేస్తారు.
చరిత్ర - శాసనాల ఆధారాలు: ప్రాచీన కాలంలో కవులు తమ పుట్టిన తేదీలు రాసుకోలేదని, దానధర్మాల వివరాలను శాశ్వతంగా ఉంచేందుకు వేయించిన శిలాశాసనాలు, తామ్రశాసనాల (రాగి రేకులు) ద్వారానే మనకు చరిత్ర తెలుస్తుందని వివరిస్తారు. గౌతమీపుత్ర శాతకర్ణి 24 సంవత్సరాలు పరిపాలించినట్లు నాసిక్ శాసనాల ద్వారా వ్యక్తమవుతుంది.
ప్రాకృత భాషా వైభవం & దానశాసనం: గౌతమీపుత్రుని విజయయాత్రల వేళ గోవర్ధన నగరంలోని అమాత్యుడు విష్ణుపాలితునికి జారీ చేసిన ఆజ్ఞను ఉదాహరణగా చూపిస్తారు. అమరావతి నగరానికి ప్రాచీన నామమైన 'బెణ్ణాకటకం' ప్రస్తావన, తెకిరస భిక్షువులకు 200 నివర్తనాల భూమిని దానం చేసిన ఉదంతం వివరంగా వస్తుంది. నాటి రాజభాష ప్రాకృతం కావడం వల్ల శాసనాలు ప్రాకృతంలో చెక్కించారని స్పష్టం చేస్తారు.
చక్రవర్తి గుణగణాలు & సందేశం: శాతకర్ణి కేవలం వీరుడే కాక, క్షమాగుణం కలవాడని పొగుడుతారు. ప్రజల సుఖదుఃఖాలను తనవిగా భావించినవాడని (పొరజన-నివిసెస-సమదుఃఖస), ధర్మార్థకామాలను సమంగా కాలవిభజన చేసుకొని పాలించాడని (సువిభత-తివగ-దెస-కాలస) వివరిస్తూ, పిల్లలు కూడా అలాగే టైమ్టేబుల్ వేసుకొని చదువుకోవాలని హితవు పలుకుతారు. అమరావతీ స్తూపం ఆకృతి పటంతో పుస్తకం ముగుస్తుంది.
✍️ శైలి మరియు విశ్లేషణ
"పిల్లల్లారా! పిచికల్లారా! కథ చెప్తా వింటారా!" అంటూ రచయిత పాట సదృశమైన ప్రవేశంతో కథనాన్ని ప్రారంభించడం పిల్లలను ఎంతగానో ఆకట్టుకుంటుంది.
సంస్కృత, ప్రాకృత శాసన వాక్యాలను పరిచయం చేస్తూనే, వాటికి సులువైన తెలుగు అర్థాలను, నాటి కొలమానాలు (నివర్తనం), శాసన రకాలు (శిలా, తామ్ర) మరియు భౌగోళిక విశేషాలను (బెణ్ణా/కృష్ణానది) క్లారిటీగా వివరించడం ఈ రచన ప్రత్యేకత.
📊 పుస్తక సమగ్ర సమాచారం (Technical Metadata)
ప్రాథమిక వివరాలు (Basic Info)
P1476 (Title): గౌతమీపుత్ర సాతకర్ణి
P1680 (Subtitle): NA
P31 (Instance of): Book / Children's Literature
Wikidata ID: NA
P18 (Image/Cover): NA
వ్యక్తులు (People)
P50 (Author): ఆచార్య ఖండవల్లి లక్ష్మీరంజనం
P110 (Illustrator): NA
P11105 (Annotator): NA
P123 (Publisher): ఐ. బి. హెచ్. ప్రకాశనము, నారాయణగూడ, హైదరాబాదు
P655 (Translator): NA
P98 (Editor): శ్రీకృష్ణదేవరాయ తెలుగు భాషా నిలయం (ముఖ్యసంపాదకులు)
P767 (Contributor): NA
P872 (Printer): NA
P2679 (Foreword Author): NA
P2680 (Afterword Author): NA
గుర్తింపు సంఖ్యలు (IDs)
P212 (ISBN-13): NA
P957 (ISBN-10): NA
P243 (OCLC): NA
P675 (Google Books ID): NA
P648 (Open Library): NA
P2034 (Gutenberg): NA
P724 (Internet Archive): NA
P8383 (Goodreads): NA
P6721 (K10plus): NA
సందర్భం & ముద్రణ (Context & Edition)
P407 (Language): Telugu (తెలుగు)
P291 (Place of Publication): Hyderabad
P577 (Pub Date): NA
P1104 (Pages): NA
P2635 (Volumes): NA
P393 (Edition): NA
P1031 (Legal Citation): NA
P186 (Material): Paper
P437 (Format): Printed Book
🔍 అదనపు వివరాలు (Extended Fields)
Work Genre (P136): Children's Historical Biography / Culture (DDC: 934 or 920)
Work Subject (P921): Gautamiputra Satakarni, Satavahana Dynasty, Inscriptions (Epigraphy), Amaravati Stupa, Prakrit Language, Ancient Andhra History
Work Country (P495): India
Work Movement (P135): Children's Educational Literature / Andhra Cultural Heritage Movement
Work Based On (P144): Satavahana Historical Inscriptions and Heritage
Koha Cost: NA
Total Dewey Decimal Classification (DDC ID): 934
📝 English Summary
"Gautamiputra Satakarni" is an engaging children's historical book authored by Prof. Khandavalli Lakshmiranjanam and published by IBH Prakashanam, Hyderabad, under the series Andhra Samskritika Vaibhavam. Preserved in the collection of Sri Krishnadevaraya Andhra Bhashanilayam, Hyderabad, this work aims to instill cultural pride and historical awareness among young readers and students.
The narrative introduces children to the Satavahana emperor Gautamiputra Satakarni through an interactive and conversational style. It explains unique ancient customs, such as matronymics—where kings adopted their mother's name (e.g., Gautamiputra)—contrasting it with modern naming conventions. The book educates young minds on how historians reconstruct ancient history using stone inscriptions (Sila Sasanalu) and copper plates (Tamra Sasanalu) rather than birth certificates.
Through specific examples of Prakrit inscriptions from the Satavahana era, the author illustrates a land grant made by the king at Benakataka (modern Amaravati on the Krishna river) for Buddhist monks. It highlights Satakarni's administrative acumen, righteous governance, magnanimity toward defeated enemies, and his systematic time management (Trivarga). Drawing moral lessons from history, the author encourages children to cultivate discipline and patriotism. Featuring illustrations such as the replica of the ancient Amaravati Stupa, this work serves as an educational introduction to ancient Andhra heritage for children and young students.
ముగింపు
ఈ పుస్తకం విద్యార్థులకు, పాఠశాల పిల్లలకు, ప్రాథమిక చరిత్ర శోధకులకు మరియు పిల్లలకు మంచి కథలు చెప్పాలనుకునే తల్లిదండ్రులకు ఎంతో ఉపయోగకరం. మన ప్రాచీన ఆంధ్ర సాంస్కృతిక వైభవాన్ని, శాతవాహనుల చరిత్రను అత్యంత సరళమైన రీతిలో ఆస్వాదించడానికి ఈ పుస్తకం తప్పక చదవదగినది.
Comments
Post a Comment