కార్తీక పురాణము(1547)

 Blogspot పోస్ట్ కొరకు ఆకట్టుకునే శైలిలో మార్చబడిన వ్యాసం కింద ఇవ్వబడింది. అన్ని సాంకేతిక వివరాలు (Metadata) మరియు సారాంశం యథాతథంగా పొందుపరచబడ్డాయి.

కార్తీక పురాణము - పుస్తక పరిచయం & సమగ్ర సాహిత్య విశ్లేషణ

సనాతన ధర్మంలో మాసాలన్నింటిలోనూ అత్యంత పవిత్రమైనదిగా, ఆధ్యాత్మిక ఉత్తేజాన్ని ఇచ్చేదిగా కార్తీక మాసానికి విశిష్ట స్థానం ఉంది.

హిందూ సమాజంలో ప్రత్యామ్నాయ పారాయణ గ్రంథంగా, నిత్య జీవిత వ్రత మార్గదర్శిగా నిలిచిన గ్రంథం "కార్తీక పురాణము". శ్రీకృష్ణదేవరాయ తెలుగు భాషా నిలయం సేకరణలోని ఈ ప్రతి, భక్తులకు నిత్య అనుష్ఠానంలోనూ మరియు కార్తీక మాస వ్రత ఆచరణలోనూ దివ్యమైన మార్గదర్శిగా ఉపయోగపడుతుంది. ఈ గ్రంథం ప్రధానంగా ఆధ్యాత్మిక, వ్రతకల్ప మరియు పురాణ విభాగాలకు చెందుతుంది.

రచయిత అంతరంగం & కావ్య నేపథ్యం

ఈ గ్రంథం వ్యాస ప్రోక్తమైన పురాణ మూలాల ఆధారంగా, సామాన్య పాఠకుడికి మరియు పారాయణపరులకు సులభంగా అర్థమయ్యే రీతిలో ప్రాంజలమైన వచనంలో కూర్చబడింది.

మానవ సమాజంలో ప్రవర్తనా నియమావళిని, ధర్మాచరణను, దైవభక్తిని మరియు పాపభీతిని పెంపొందించడమే ఈ గ్రంథకర్త ప్రధాన లక్ష్యంగా కనిపిస్తుంది. సరళమైన భాషా శైలిని ఉపయోగిస్తూనే, శాస్త్రోక్తమైన సంకల్పాలు, మంత్రాలు మరియు అధ్యాయాల వారీ కథా కథనాలను సమగ్రంగా అందించడం ద్వారా భక్తి రసామృతాన్ని పంచడం రచయిత అంతరంగం.

పుస్తక సారాంశం / ప్రధానాంశం

ఈ కార్తీక పురాణ గ్రంథం కార్తీక మాసంలో ఆచరించవలసిన సమగ్ర విధివిధానాలు, స్నాన మహత్యం, विभिन्न వ్రత కల్పాలు మరియు పురాణ గాథల సమాహారంగా రూపుదిద్దుకుంది:

• స్నాన సంకల్పం మరియు ప్రథమాధ్యాయం: గ్రంథం ప్రారంభంలోనే 'కార్తీక స్నాన సంకల్పః', తులారాశిలో సూర్యుడు ఉన్నప్పుడు చేయవలసిన గంగాస్నాన మంత్రాలు, యక్షతర్పణ విధి మరియు దీపారాధన-దాన క్రమాలు పొందుపరచబడ్డాయి. మొదటి అధ్యాయంలో నైమిశారణ్యంలో శౌనకాది మునులకు సూత మహర్షి కార్తీక మాస మాహాత్మ్యాన్ని వివరిస్తూ, మిథిలాధీశుడైన జనక మహారాజుకు వశిష్ఠ మహర్షి బోధించిన వృత్తాంతాన్ని ప్రస్తావిస్తారు.

• వ్రత విధానాలు & ఉపాఖ్యానాలు: రెండవ అధ్యాయం నుండి సోమవార వ్రత మహిమ, రోజంతా ఉపవాసముండి శివాభిషేకం చేయడం వల్ల కలిగే పుణ్యఫలాలు వివరించబడ్డాయి. దీనికి ఉదాహరణగా దురాచారపరురాలైన 'కర్కశ' అనే స్త్రీ కథ, ఆమె తదనంతరం పొందిన గతి వర్ణించబడ్డాయి. కార్తీక స్నాన మహిమచే బ్రహ్మరాక్షసులకు ముక్తి కలగడం, దీపారాధన మహిమ, శత్రుజిత్ కథ, వనభోజన ప్రాశస్త్యం, కిరాత-మూషికముల మోక్ష గాథలు ధర్మ ప్రబోధకంగా సాగుతాయి.

• శివకేశవ అభేద తత్వం: దీపదాన విధి, లుబ్ధ వితంతువు వృత్తాంతం, శివకేశవార్చనా విధులు, శ్రీహరి నామస్మరణ విశిష్టతను తెలిపే అజామీళుని కథ, యమదూతలు-విష్ణుపార్షదుల వివాదం, ద్వాదశీ ప్రశంస, సాలగ్రామ దాన మహిమ, సువీర చరిత్ర మరియు వృషోత్సర్గము (ఆబోతును వదలుట) వంటి వివిధ అంశాలు అధ్యాయాల వారీగా నిరూపించబడ్డాయి.

• అష్టోత్తర శతనామ పూజ & క్షీరాబ్ధి వ్రతకల్పం: గ్రంథ చివరి భాగంలో విష్ణు అష్టోత్తర శతనామావళి, క్షీరాబ్ధి ద్వాదశీ వ్రతకల్పం మరియు కార్తీక పౌర్ణమి దీపోత్సవ మహత్యం పొందుపరచబడ్డాయి. ఒక వత్తి నుండి సహస్ర వత్తుల వరకు దీపారాధన చేయడం వల్ల లభించే వివిధ భోగభాగ్యాలు, విష్ణుసాయుజ్య ఫలాలు శాస్త్రోక్తంగా నిరూపించబడ్డాయి.

శైలి మరియు విశ్లేషణ

ఈ గ్రంథ శైలి అత్యంత సరళమైన వచన రూపాన్ని కలిగి ఉండి, నిత్య పారాయణకు అనువుగా ఉంది. అధ్యాయాల విభజన పాఠకుడికి సులభంగా చదువుకోవడానికి తోడ్పడుతుంది.

సంస్కృత శ్లోకాలు, వాటి తాత్పర్యాలు పక్కపక్కనే ఇవ్వడం ద్వారా మూల గ్రంథం పట్ల ప్రామాణికతను నిలబెట్టారు. అనుష్ఠానాలకు సంబంధించిన సంకల్పాలు, ఆచమనాది విధులు స్పష్టమైన నిత్యవిధుల పట్టిక రూపంలో అందించబడటం ఈ పుస్తక ప్రత్యేకత.

ముగింపు

ఆధ్యాత్మిక జీవన విధానాన్ని ఆకాంక్షించే ప్రతి ఒక్కరికీ, ప్రత్యేకించి కార్తీక మాసంలో నిత్య పారాయణ చేసే భక్తులకు మరియు పూజా పురోహిత కార్యక్రమాలను నిర్వహించే సాధకులకు ఈ గ్రంథం అత్యంత ఉపాదేయం. శివకేశవ భేదం లేకుండా సర్వ మానవాళికి ధర్మాచరణను, పుణ్యక్షేత్ర ప్రాశస్త్యాన్ని బోధించే మార్గదర్శిగా ఈ పుస్తకాన్ని తప్పక పఠించాలి.

పుస్తక సమగ్ర సమాచారం (Technical Metadata)

ప్రాథమిక వివరాలు (Basic Info):

• P1476 (Title): కార్తీక పురాణము

• P1680 (Subtitle): నెలరోజుల నిత్యవిధుల పట్టిక - కేదారేశ్వర, క్షీరాబ్ధి వ్రతములతో

• P31 (Instance of): Book / Religious Text / Purana

• Wikidata ID: NA

• P18 (Image/Cover): NA

వ్యక్తులు (People):

• P50 (Author): NA

• P110 (Illustrator): NA

• P11105 (Annotator): NA

• P123 (Publisher): NA

• P655 (Translator): NA

• P98 (Editor): NA

• P767 (Contributor): NA

• P872 (Printer): Eswar Offset, Rajahmundry

• P2679 (Foreword Author): NA

• P2680 (Afterword Author): NA

గుర్తింపు సంఖ్యలు (IDs):

• P212 (ISBN-13): NA

• P957 (ISBN-10): NA

• P243 (OCLC): NA

• P675 (Google Books ID): NA

• P648 (Open Library): NA

• P2034 (Gutenberg): NA

• P724 (Internet Archive): NA

• P8383 (Goodreads): NA

• P6721 (K10plus): NA

సందర్భం & ముద్రణ (Context & Edition):

• P407 (Language): Telugu (తెలుగు)

• P291 (Place of Publication): Rajahmundry (మధ్య అంబికా దర్బార్ బత్తి ప్రకటనలో లభించిన వివరాల ప్రకారం)

• P577 (Pub Date): NA

• P1104 (Pages): 99+

• P2635 (Volumes): NA

• P393 (Edition): NA

• P1031 (Legal Citation): NA

• P186 (Material): Paper

• P437 (Format): Printed Book

అదనపు వివరాలు (Extended Fields)

• Work_Genre_P136: Sacred Scripture / Religious Vrata Katha (DDC 894.827 / 294.5925)

• Work_Subject_P921: Kartika Masam, Kartika Puranam, Shiva Kesava Worship, Ksheerabdhi Vratam, Deepadanam, Ashtottara Shatanamavali

• Work_Country_P495: India

• Work_Movement_P135: Hinduism / Shaivism & Vaishnavism (Advaita Harmony)

• Work_Based_On_P144: Skanda Purana / Padma Purana

• Koha_Cost: NA

• Total Dewey Decimal Classification – DDC ID: 894.827

English Summary

"Kartika Puranam" is a traditional religious and devotional guidebook written in Telugu, deeply rooted in Hindu puranic literature. The book serves as a daily ritual guide for devotees during the holy month of Kartika, detailing month-long spiritual observances, fasting protocols, ritual bathing (Kartika Snanam), and specialized vratas like Keshava-Kedareswara and Ksheerabdhi Vratam.

Structured into distinct daily chapters, the narrative unfolds through classical dialogue frameworks—such as Suta Maharshi addressing Saunaka and other sages, and Sage Vasishta instructing King Janaka. The text emphasizes the spiritual merit (Punya) of lighting oil lamps (Deepadanam), holy river dips, community feasts under gooseberry trees (Vana Bhojanam), and non-differentiation between Lord Shiva and Lord Vishnu. Engaging didactic moral stories, including the redemption of cursed souls, the story of Ajamila, and the liberation of various beings through accidental acts of piety, illustrate the transformative power of devotion during this month.

Additionally, the book contains essential practical liturgies, including Sanskrit Sankalpa mantras, Ashtottara Shatanamavali (108 divine names) for worship, and precise step-by-step procedures for the Ksheerabdhi Dwadashi ritual. Written in simple, accessible prose paired with original Sanskrit verses, this text remains an invaluable spiritual resource for practitioners, researchers of Telugu devotional culture, and households observing traditional Hindu rituals.