శ్రీ పట్టాభిరామాయణము సాహిత్య / విషయ విశ్లేషణ వ్యాసం--2025

 

శ్రీ పట్టాభిరామాయణము

సాహిత్య / విషయ విశ్లేషణ వ్యాసం (Literary & Subject Essay)

పరిచయం

'శ్రీ పట్టాభిరామాయణము' అనేది శ్రీరాముని దివ్య చరితాన్ని, ముఖ్యంగా రావణ సంహారానంతరం సీతాసమేతుడై అయోధ్యకు చేరుకోవడం, భరతుడు ఆహ్వానించడం, విభీషణ-సుగ్రీవాది వీరుల సమక్షంలో మహావైభవంగా జరిగిన శ్రీరామ పట్టాభిషేక ఘట్టాన్ని మరియు ఉత్తర రామాయణంలోని అశ్వమేధ యాగాది విశేషాలను అత్యంత రమణీయంగా వర్ణించే ఒక ప్రాచీన తెలుగు పద్యకావ్యం. ఈ గ్రంథంDewey Decimal Classification (DDC) ప్రకారం 894.827 వర్గీకరణ కిందకు వస్తుంది, అంటే ఇది 'తెలుగు కవిత్వం / ప్రాచీన తెలుగు సాహిత్యం' (Telugu Poetry) విభాగానికి చెందుతుంది. భారతీయ సాంస్కృతిక మరియు ఆధ్యాత్మిక జీవితంలో రామకథకు ఉన్న అపారమైన ప్రాధాన్యతను, భక్తి రసాన్ని ఈ కావ్య రూపం ప్రస్ఫుటం చేస్తుంది.

రచయిత అంతరంగం

ఈ పద్యకావ్యంలో కవి తన ఇష్టదైవమైన శ్రీరాముని గుణగణాలను, భక్తవత్సలతను, ధర్మనిష్ఠను పరమోత్కృష్టంగా కీర్తించారు. శంకరుడు, సరస్వతి, లక్ష్మి, విఘ్నేశ్వరుడు మరియు వాల్మీకి వంటి పురాతన కవుల స్తుతితో కావ్యాన్ని ప్రారంభించి, ఛందోబద్ధమైన పద్యాల ద్వారా రామాయణ కథా రసామృతాన్ని పాఠకులకు అందించాలనేది కవి ప్రధాన సంకల్పం. రామరాజ్య స్థాపన వెనుక ఉన్న భక్తి, శరణాగతి మరియు ధర్మసూత్రాలపై కవికి ఉన్న అగాధమైన పట్టు, రామకథ పట్ల ఉన్న నిండైన భక్తి ప్రపత్తులు ప్రతి పద్యంలోనూ స్పష్టంగా వ్యక్తమవుతాయి.

పుస్తక సారాంశం / ప్రధానాంశం (Book Summary/Core Theme)

ఈ కావ్యం రామాయణంలోని యుద్ధకాండ ముగింపు, శ్రీరామ పట్టాభిషేకం మరియు తదనంతర అశ్వమేధ యాగ విశేషాలను ప్రధాన కథాంశంగా కలిగి ఉంది:

• హనుమంతుని లంకాదహనం & రాముని అయోధ్యాగమనం: ఆశ్వాసాల క్రమంలో హనుమంతుడు లంకలో సీతాదేవిని వెతకడం, రావణుని సభలో ధైర్యంగా నిలబడి హితవు చెప్పడం, తోకకు నిప్పు పెట్టగా లంకాదహనం చేయడం వంటి సాహస కృత్యాలను కావ్యంలో వర్ణించారు. అనంతరం శ్రీరాముడు రావణ సంహారం ముగించి, విభీషుడికి లంకా రాజ్యాన్ని పట్టాభిషేకం చేసి, పుష్పక విమానంలో సీతాదేవి, లక్ష్మణ, సుగ్రీవ, హనుమదాది వీరులతో కలిసి అయోధ్యకు బయలుదేరుతాడు.
• అయోధ్యలో ఉత్సవాంబరం & పట్టాభిషేకం: రాముని రాక కోసం నిరీక్షిస్తున్న భరత, శత్రుఘ్నులు, కౌసల్యాది మాతృమూర్తులు, అయోధ్యావాసులు శ్రీరామునికి అత్యంత వైభవంగా స్వాగతం పలుకుతారు. చతుస్సముద్ర జలాలను కపివీరులు తీసుకురాగా, వసిష్ఠ వామదేవాది మహర్షుల మంత్రోచ్ఛారణల నడుమ, దివ్య మణిమయ సింహాసనంపై సీతారాములు ఆసీనులై పట్టాభిషిక్తులవుతారు.
• బహుమాన ప్రధానం & సీతాదేవి హారం: పట్టాభిషేక మహోత్సవంలో రాముడు సుగ్రీవ, అంగద, జాంబవంత, విభీషణాదులకు దివ్య వస్త్రాభరణాలు బహుకరిస్తాడు. సీతాదేవి తన కంఠంలోని అమూల్యమైన ముత్యాల హారాన్ని మారుతి (హనుమంతుని) అత్యంత ప్రేమతో ప్రదానం చేయడం, హనుమంతుడు ఆ హారంలోని ముత్యాలలో రాముని నామాన్ని వెతుకుతూ ఆనందతాండవం చేయడం వంటి ఘట్టాలు అత్యంత మనోహరంగా చిత్రించబడ్డాయి.
• ఉత్తర కథాంశం (అశ్వమేధ యాగం & లవుని యుద్ధం): పట్టాభిషేకం అనంతరం శ్రీరాముడు అశ్వమేధ యాగాన్ని ప్రారంభించడం, యాగ అశ్వం గంగా తీర అరణ్యాలకు చేరడం, అక్కడ వాల్మీకి ఆశ్రమంలో పెరుగుతున్న లవుడు ఆ గుర్రాన్ని బంధించడం జరుగుతుంది. శత్రుఘ్నుడు, లక్ష్మణుడు మొదలైన వీరులతో లవకుశులు చేసిన ఘోర యుద్ధ విశేషాలు మరియు సీతాదేవి వాల్మీకి ఆశ్రమ వృత్తాంతాలు కూడా కావ్యంలో భావోద్వేగభరితంగా సాగుతాయి.

శైలి మరియు విశ్లేషణ

• భాషా వైవిధ్యం & ఛందస్సు: ఈ గ్రంథం ఉత్పలమాల, చంపకమాల, శార్దూలము, మత్తేభము, సీస పద్యాలు, తేటగీతి, ఆటవెలది వంటి ప్రసిద్ధ వృత్తాలతో పాటు పంచచామరము, తోటకము వంటి విశేష వృత్తాలతో శోభిల్లుతోంది.
• రసపోషణ: శాంత, భక్తి రసాలు ప్రధానంగా ఉంటూనే, యుద్ధ ఘట్టాలలో వీర, రౌద్ర రసాలు మరియు సీతాదేవి విలాప ఘట్టాలలో కరుణ రసం సమగ్రంగా పోషించబడ్డాయి.
• పాత్రల చిత్రణ: హనుమంతుని స్వామిభక్తి, భరతుని సోదరప్రేమ, వాల్మీకి ముని తపోమహిమ, సీతాదేవి పాతివ్రత్యం మరియు రాముని ఉదాత్త ధర్మగుణం పద్యాల నడకలో స్పష్టంగా గోచరిస్తాయి.

ముగింపు

తెలుగు సాహిత్యాభిమానులకు, ప్రాచీన పద్యకావ్య పరిశోధకులకు, ఆధ్యాత్మిక చింతన కలిగిన పాఠకులకు మరియు విద్యార్థులకు 'శ్రీ పట్టాభిరామాయణము' ఒక అమూల్యమైన గ్రంథం. సులభమైన, గ్రాంథిక శైలిలో రామాయణంలోని ఉత్తర ఘట్టాలను పద్యరూపంలో చదివి ఆనందించాలనుకునే ప్రతి ఒక్కరూ తప్పక చదవవలసిన కావ్యమిది.

పుస్తక సమగ్ర సమాచారం (Technical Metadata)

ప్రాథమిక వివరాలు (Basic Info): • P1476 (Title): శ్రీ పట్టాభిరామాయణము • P1680 (Subtitle): పద్యకావ్యము • P31 (Instance of): Book / Written Work • Wikidata ID: NA • P18 (Image/Cover): NA

వ్యక్తులు (People): • P50 (Author): NA • P110 (Illustrator): NA • P11105 (Annotator): NA • P123 (Publisher): వెస్టువార్డు అండు కంపెని • P655 (Translator): NA • P98 (Editor): NA • P767 (Contributor): NA • P872 (Printer): అమెరికన్ డైమండు ముద్రాక్షరశాల, చాకలపేట, మదరాసు • P2679 (Foreword Author): NA • P2680 (Afterword Author): NA

గుర్తింపు సంఖ్యలు (IDs): • P212 (ISBN-13): NA • P957 (ISBN-10): NA • P243 (OCLC): NA • P675 (Google Books ID): NA • P648 (Open Library): NA • P2034 (Gutenberg): NA • P724 (Internet Archive): NA • P8383 (Goodreads): NA • P6721 (K10plus): NA

సందర్భం & ముద్రణ (Context & Edition): • P407 (Language): Telugu (తెలుగు) • P291 (Place of Publication): చాకలపేట, మదరాసు • P577 (Pub Date): 1937 • P1104 (Pages): NA • P2635 (Volumes): NA • P393 (Edition): శుద్ధ ప్రతి • P1031 (Legal Citation): NA • P186 (Material): Paper • P437 (Format): Printed Book

అదనపు వివరాలు (Extended Fields)

• Work_Genre_P136: పద్యకావ్యము / కవిత్వం (Telugu Poetry / Epic) • Work_Subject_P921: శ్రీరాముని పట్టాభిషేకము, రామాయణము, అశ్వమేధ యాగము • Work_Country_P495: India • Work_Movement_P135: భక్తి సాహిత్యం / ప్రాచీన కావ్య సాహిత్యం • Work_Based_On_P144: వాల్మీకి రామాయణము • Koha_Cost: 0-8-0 (ఎనిమిది అణాలు) • Total Dewey Decimal Classification – DDC ID: 894.827

English Summary

Pattabhi Ramayanam is a classical Telugu poetic work (Padya Kavyam) set in metrical verse, capturing the majestic coronation of Lord Rama (Pattabhishekam) upon his victorious return to Ayodhya, along with subsequent episodes from the Uttara Ramayana. Categorized under DDC 894.827 (Telugu Poetry), the work reflects the rich heritage of classical Telugu devotional literature.

The text opens with traditional invocatory verses praising various deities including Rama, Shiva, Saraswati, Lakshmi, and Ganesha, alongside homage to classical poets like Valmiki. The narrative intricately details major milestones: Hanuman’s heroic feats in Lanka, his confrontation with Ravana, the burning of Lanka, and the eventual destruction of the demon king. Following the victory, Lord Rama returns to Ayodhya aboard the Pushpaka Vimana, accompanied by Sita, Lakshmana, Sugriva, Vibhishana, and the Vanara army.

A significant portion of the poetic narrative is dedicated to the grand coronation ceremony in Ayodhya, attended by celestial beings, sages, and kings from fifty-six kingdoms. The poet vividly describes the distribution of gifts and divine ornaments, highlighting the emotional moment when Sita presents her pearl necklace to Hanuman. The latter part delves into Lord Rama’s Ashvamedha Yajna (horse sacrifice), where the sacrificial horse wanders into Valmiki's hermitage, leading to a fierce conflict involving young Lava, Shatrughna, and Lakshmana.

Composed in a refined classical style using traditional meters like Utpalamala, Champakamala, Sardulavikridita, and Seesa, the narrative balances devotion (Bhakti), heroism (Veera), and serenity (Shanta). Published in 1937 by Westward & Co. at the American Diamond Press in Madras, this work serves as an invaluable resource for researchers, scholars, and avid readers of classical Telugu poetry and Indian epics.