ఏకోజి రామాయణము (ద్విపద) - ద్వితీయ సంపుటము-2031

 

ఏకోజి రామాయణము (ద్విపద) - ద్వితీయ సంపుటము

సాహిత్య / విషయ విశ్లేషణ వ్యాసం

పరిచయం

తెలుగు సాహిత్యంలో రామాయణ కావ్యాలకు ప్రత్యేకమైన విశిష్ట స్థానం ఉంది. శ్రీరాముని పవిత్ర చరిత్రను తెలుగు కవులు పద్య రూపంలోనే కాకుండా గేయ, ద్విపద రూపాల్లోనూ ఎంతో మనోహరంగా తీర్చిదిద్దారు. అటువంటి విశిష్ట ప్రక్రియలో రూపుదిద్దుకున్న అత్యద్భుత కావ్యం 'ఏకోజి రామాయణము'. తంజావూరును పాలించిన మరాఠా రాజవంశానికి చెందిన ఏకోజి రాసిన ఈ ద్విపద కావ్యాన్ని, ప్రాచీన తాళపత్ర ప్రతుల ఆధారంగా సేకరించి, అత్యంత ప్రామాణికంగా పరిష్కరించి డాక్టర్ మొరంగపల్లి బాగయ్య గారు వెలుగులోకి తెచ్చారు. ఈ గ్రంథం క్లాసికల్ తెలుగు సాహిత్యం, భక్తి కవిత్వం మరియు కావ్య ప్రక్రియ కిందకు వస్తుంది.

రచయిత అంతరంగం

ఈ గ్రంథానికి సంపాదకత్వం వహించిన డాక్టర్ మొరంగపల్లి బాగయ్య గారు ఉస్మానియా విశ్వవిద్యాలయ మహిళా కళాశాలలో తెలుగు ఉపన్యాసకులుగా సేవలు అందించారు. తెలుగు భాషా సాహిత్యాల అధ్యాపనం, పరిశోధన, ప్రాచీన గ్రంథ పరిష్కరణల పట్ల ఆయనకు ఎంతో నిబద్ధత ఉంది. ప్రాచీన తెలుగు సాహిత్యంలో మరుగున పడిపోతున్న విశిష్ట కావ్యాలను సేకరించి, వాటికి ప్రామాణికమైన పరిష్కరణలు అందించి రాబోయే తరాలకు అందించాలనే తపన ఆయన ప్రతి రచనలోనూ స్పష్టంగా కనిపిస్తుంది.

పుస్తక సారాంశం / ప్రధానాంశం

'ఏకోజి రామాయణము - ద్వితీయ సంపుటము' ముఖ్యంగా రామాయణంలోని కిష్కింధా కాండము, సుందర కాండము మరియు యుద్ధ కాండములను అంతర్భాగంగా కలిగి ఉంది. ఈ భాగం శ్రీరాముడు, లక్ష్మణుడు పంపా తీరానికి చేరుకోవడంతో ప్రారంభమవుతుంది. విరహ వేదనతో ఉన్న రాముడిని లక్ష్మణుడు ఓదార్చడం, సుగ్రీవుడు ఋశ్యమూక పర్వతంపై నుండి రాముడిని చూసి భయపడటం, ఆపై వాయుసుతుడైన హనుమంతుడు వటువు వేషంలో వచ్చి రాముడిని కలవడం ఎంతో మనోహరంగా వర్ణించబడింది.

హనుమంతుడు పంపా తీరాన సాధురూపుడైన రామునికి పండ్లు కానుకగా ఇచ్చి పరిచయం చేసుకుంటాడు. లక్ష్మణుడు తమ వనవాస నేపథ్యాన్ని, సీతాపహరణ వృత్తాంతాన్ని హనుమంతునికి వివరించి, సుగ్రీవునితో మైత్రి కోరతాడు. అనంతరం రాముడు - సుగ్రీవుల అగ్నిసాక్షి మైత్రి, వాలి వధ, సీతా అన్వేషణకు వానరులు నలుదిక్కులకూ వెళ్లడం, సుందరకాండలో హనుమంతుడి సముద్ర లంఘనం, సీతాదేవిని దర్శించి చూడామణిని తీసుకురావడం వంటి ఘట్టాలు ద్విపద ఛందస్సులో ఎంతో ధారావాహికంగా సాగుతాయి.

శైలి మరియు విశ్లేషణ

ఈ కావ్యంలో వాడిన ద్విపద ఛందస్సు సాధారణ పాఠకుడికి సహితం సులభంగా అర్థమయ్యే రీతిలో, గాన యోగ్యంగా ఉంది. ఏకోజి మహారాజు తన శైలిలో దేశి తెలుగు పదాలను, చమత్కారభరితమైన సంభాషణలను అత్యంత సహజంగా ఉపయోగించారు. పాత్రల భావోద్వేగాలను, రాముని విరహాన్ని, హనుమంతుని సమయస్ఫూర్తిని, సుగ్రీవుని భయాన్ని కవి ఎంతో చాకచక్యంగా చిత్రించారు. సంపాదకులు డా॥ ఎం. బాగయ్య గారు అక్షర దోషాలు లేకుండా, పాఠకుడికి సులభంగా అర్థమయ్యే రీతిలో ప్రచారంలో లేని పదాలకు సరైన సాధికారతను జోడిస్తూ పరిష్కరించిన తీరు ప్రశంసనీయం.

ముగింపు

భక్తిరసంతో పాటు ప్రాచీన ద్విపద కావ్య వైభవాన్ని ఆస్వాదించాలనుకునే సాధారణ పాఠకులకు, ప్రాచీన తెలుగు గ్రంథ పరిష్కరణలపై పరిశోధనలు చేసే పరిశోధకులకు, విశ్వవిద్యాలయ విద్యార్థులకు ఈ పుస్తకం ఒక రత్నం లాంటిది. తంజావూరు తెలుగు సాహిత్య వికాసాన్ని అర్థం చేసుకోవడానికి ఈ గ్రంథాన్ని తప్పక చదవాలి.

పుస్తక సమగ్ర సమాచారం (Technical Metadata)

ప్రాథమిక వివరాలు (Basic Info):

• P1476 (Title): ఏకోజి రామాయణము - ద్విపద
• P1680 (Subtitle): NA
• P31 (Instance of): పుస్తకము (Book)
• Wikidata ID: NA
• P18 (Image/Cover): NA

వ్యక్తులు (People):

• P50 (Author): ఏకోజి
• P110 (Illustrator): NA
• P11105 (Annotator): NA
• P123 (Publisher): ఎం. శ్రీనాథ్ కుమార్ పబ్లిషర్స్, హైదరాబాదు
• P655 (Translator): NA
• P98 (Editor): డాక్టర్ ఎం. బాగయ్య
• P767 (Contributor): తిరుమల తిరుపతి దేవస్థానము (ఆర్థిక సహాయం)
• P872 (Printer): శ్రీ శబరి ఆర్ట్ ప్రింటర్స్, లింగంపల్లి, హైదరాబాదు
• P2679 (Foreword Author): NA
• P2680 (Afterword Author): NA

గుర్తింపు సంఖ్యలు (IDs):

• P212 (ISBN-13): NA
• P957 (ISBN-10): NA
• P243 (OCLC): NA
• P675 (Google Books ID): NA
• P648 (Open Library): NA
• P2034 (Gutenberg): NA
• P724 (Internet Archive): NA
• P8383 (Goodreads): NA
• P6721 (K10plus): NA

సందర్భం & ముద్రణ (Context & Edition):

• P407 (Language): తెలుగు (Telugu)
• P291 (Place of Publication): హైదరాబాదు
• P577 (Pub Date): ఏప్రిల్ - 1993
• P1104 (Pages): 163+
• P2635 (Volumes): ద్వితీయ సంపుటము (Volume 2)
• P393 (Edition): ప్రథమ ముద్రణ (First Edition)
• P1031 (Legal Citation): NA
• P186 (Material): పేపర్ (Paper)
• P437 (Format): ప్రింటెడ్ బుక్ (Printed Book)

అదనపు వివరాలు (Extended Fields)

• Work_Genre_P136: ద్విపద కావ్యం / పద్య సాహిత్యం (DDC: 894.8271 - Telugu Poetry)
• Work_Subject_P921: రామాయణము, కిష్కింధా కాండము, సుందర కాండము, యుద్ధ కాండము
• Work_Country_P495: భారతదేశం (India)
• Work_Movement_P135: ప్రాచీన/దక్షిణాంధ్ర సాహిత్య యుగము (Thanjavur Telugu Literature)
• Work_Based_On_P144: శ్రీమద్రామాయణము (వాల్మీకి)
• Koha_Cost: Rs. 55/-
• Total Dewey Decimal Classification – DDC ID: 894.8271

English Summary

Ekoji Ramayanamu (Dwipada) - Volume 2 is a critical edition of the classical Telugu poetic work authored by King Ekoji of the Thanjavur Maratha dynasty and edited by Dr. M. Bagaiah. Composed in the native Dwipada metre (couplets), this volume covers key cantos of the Ramayana epic, including Kishkindha Kanda, Sundara Kanda, and Yuddha Kanda.

The narrative begins with Lord Rama and Lakshmana reaching the banks of Pampa Lake while in search of Sita. Fearing the identity of the two valiant brothers, Sugriva sends his loyal minister Hanuman to ascertain their intentions. Disguised as a mendicant, Hanuman approaches Rama, offers fruits, and skillfully establishes a bond of friendship between Rama and Sugriva. The text beautifully articulates the emotional grief of Rama, Lakshmana's comforting words, and the strategic alliance that leads to the search for Sita across the southern realm.

From a literary standpoint, Ekoji's composition is notable for its simplicity, musical rhythm, and dramatic dialogues. The editor, Dr. M. Bagaiah, has meticulously researched palm-leaf manuscripts to reconstruct this work, making it accessible to modern readers and scholars. Published with financial support from Tirumala Tirupati Devasthanams (TTD), this book serves as an invaluable resource for researchers studying Thanjavur Telugu literature, classical prosody, and devotional epics.