ఏకోజి రామాయణము (ద్వితీయ సంపుటము - ద్విపద కావ్యము) 2031

 

ఏకోజి రామాయణము (ద్వితీయ సంపుటము - ద్విపద కావ్యము)

2. సాహిత్య / విషయ విశ్లేషణ వ్యాసం (Literary & Subject Essay)

• పరిచయం: తెలుగు సాహిత్యంలో రామాయణ కావ్యాలకు ప్రత్యేకమైన స్థానం ఉంది. వివిధ యుగాల్లో విభిన్న ప్రక్రియల్లో రామకథను కవులు కావ్యాలుగా మలిచారు. అందులో దేశి కవితారీతికి చెందిన 'ద్విపద' ప్రక్రియ ఒకటి. తంజావూరు మహారాష్ట్ర పాలకుడైన ఏకోజి (ఏకోజి-I) రచించినట్లుగా భావిస్తున్న "ఏకోజి రామాయణము" ద్విపద కావ్యాల్లో అత్యంత ప్రాచుర్యం పొందిన విశిష్ట గ్రంథం. ప్రస్తుత గ్రంథం "ఏకోజి రామాయణము - ద్వితీయ సంపుటము" గా డాక్టర్ ఎం. బాగయ్య గారి సంపాదకత్వంలో/పరిష్కరణలో వెలువడింది. ఇది ప్రాచీన తెలుగు ద్విపద కావ్య విభాగం మరియు ఆధ్యాత్మిక సాహిత్య వర్గానికి చెందుతుంది.

• రచయిత / సంపాదకుడి అంతరంగం: ఈ గ్రంథ పరిష్కర్త మరియు సంపాదకులు డాక్టర్ మొరంగపల్లి బాగయ్య గారు ఉస్మానియా విశ్వవిద్యాలయంలో తెలుగు ఉపన్యాసకులుగా సేవలు అందించారు. ఎం.ఏ., ఎం.ఫిల్., పిహెచ్.డి. మరియు అప్లైడ్ లింగ్విస్టిక్స్‌లో పి.జి. డిప్లొమా పూర్తి చేసిన ఆయనకు ప్రాచీన సాహిత్యం, భాషాశాస్త్రం మరియు తాళపత్ర గ్రంథ పరిష్కరణపై ఆపారమైన పట్టు ఉంది. ప్రాచీన తెలుగు సాహిత్య సంపదను, విశిష్టమైన ద్విపద కావ్యాలను పరిశోధించి నేటి తరానికి అందించాలనే తపన ఆయన ప్రతి అడుగులోనూ, పరిష్కరణ విధానంలోనూ స్పష్టంగా కనిపిస్తుంది.

• పుస్తక సారాంశం / ప్రధానాంశం (Book Summary/Core Theme): ఈ ద్వితీయ సంపుటంలో రామాయణంలోని కిష్కింధా కాండము, సుందర కాండము మరియు యుద్ధ కాండము (పుటలు 57-163) ప్రధానంగా పొందుపరచబడ్డాయి.

కావ్యంలో ప్రారంభ సన్నివేశంగా పంపా తీరంలో సీతా విరహంతో బాధపడుతున్న శ్రీరాముని లక్ష్మణుడు ఓదార్చడం చాలా మనోజ్ఞంగా చిత్రించబడింది. ఋశ్యమూక పర్వతముపై సంచరిస్తున్న సుగ్రీవుడు, రాముడు మరియు లక్ష్మణులను చూసి వాలి పంపిన శత్రువులుగా పొరబడి భయపడతాడు. అప్పుడు వాయుపుత్రుడైన హనుమంతుడు సన్యాసి/బటు వేషధారియై వచ్చి శ్రీరాముని కలసి, పంపా తీరంలో కానుకలను సమర్పించి వారి వివరాలను తెలుసుకుంటాడు. శ్రీరాముని గుణగణాలను, లక్ష్మణుని మాటలను విన్న హనుమంతుడు, సుగ్రీవుడికి శ్రీరాముడికి మధ్య చెలిమి (సఖ్యం) కుదర్చడంలో కీలక పాత్ర పోషిస్తాడు.

సుందరకాండలో హనుమంతుడు సాగరోల్లంఘనం చేసి లంకను చేరుకోవడం, సీతాదేవి అన్వేషణ, రావణాసురుని బెదిరింపులకు గురవుతున్న సీతమ్మకు శ్రీరాముని ముద్రికను అందించి ధైర్యాన్ని నింపడం, లంకా దహనం వంటి ఘట్టాలు గాధాత్మకంగా వర్ణించబడ్డాయి. యుద్ధ కాండ ఘట్టాలలో రాముని లంకా ముట్టడి, రావణ సంహారం మరియు అధర్మంపై ధర్మం సాధించిన విజయం విశదీకరించబడ్డాయి. ద్విపద చందస్సులో సరళమైన పదావళితో సాగే ఈ కావ్యం పాఠకులను భక్తిభావంలో ముంచెత్తుతుంది.

• శైలి మరియు విశ్లేషణ: ఈ కావ్యం దేశి కవితారీతి అయిన 'ద్విపద' ఛందస్సులో నడుస్తుంది. గేయ లక్షణం కలిగిన ద్విపద కావటం వల్ల సామాన్య పాఠకులకు సైతం సులభంగా అర్థమయ్యేలా పదాల కూర్పు ఉంది. "అనుపమ రాగ చిహ్నములతో నుండి / మునివేషధారులై మొనసి యీ పనిని" వంటి పంక్తులు ఏకోజి గారి కవితా వైవిధ్యాన్ని, శ్రవణ సులభమైన శైలిని ప్రతిబింబిస్తాయి. పాత్రల చిత్రణలో - ముఖ్యంగా హనుమంతుని సమయస్ఫూర్తి, వినయం, సుగ్రీవుని భయాందోళనలు, శ్రీరాముని ధీరత్వాలను అత్యంత సహజంగా పోషించారు. సంపాదకులు డా॥ ఎం. బాగయ్య గారు కావ్యంలోని ప్రాచీన ప్రయోగాలను ప్రామాణికంగా పరిష్కరించి అందించారు.

• ముగింపు: "ఏకోజి రామాయణము" తెలుగు కావ్య ప్రియులకు, భక్తి సాహిత్య ప్రేమికులకు మరియు పరిశోధకులకు ఒక అమూల్యమైన గ్రంథం. ద్విపద సాహిత్యంపై పరిశోధన చేసే విద్యార్థులకు, దక్షిణ భారతంలో (తంజావూరు) తెలుగు సాహిత్య వికాసాన్ని అధ్యయనం చేసే వారికి ఇది తప్పక చదవాల్సిన పుస్తకం. నాటి కాలపు భాషా విశేషాలు, కావ్య శైలి తెలుసుకోవడానికి ఈ ద్వితీయ సంపుటం ఎంతగానో దోహదపడుతుంది.

3. పుస్తక సమగ్ర సమాచారం (Technical Metadata)

ప్రాథమిక వివరాలు (Basic Info): • P1476 (Title): ఏకోజి రామాయణము - ద్విపద • P1680 (Subtitle): ద్వితీయ సంపుటము • P31 (Instance of): Book • Wikidata ID: NA • P18 (Image/Cover): NA

వ్యక్తులు (People): • P50 (Author): ఏకోజి • P110 (Illustrator): NA • P11105 (Annotator): NA • P123 (Publisher): ఎం. శ్రీనాథ్ కుమార్ పబ్లిషర్స్ • P655 (Translator): NA • P98 (Editor): డాక్టర్ ఎం. బాగయ్య • P767 (Contributor): తిరుమల తిరుపతి దేవస్థానము (ఆర్థిక సహాయము) • P872 (Printer): శ్రీ శబరి ఆర్ట్ ప్రింటర్స్ • P2679 (Foreword Author): NA • P2680 (Afterword Author): NA

గుర్తింపు సంఖ్యలు (IDs): • P212 (ISBN-13): NA • P957 (ISBN-10): NA • P243 (OCLC): NA • P675 (Google Books ID): NA • P648 (Open Library): NA • P2034 (Gutenberg): NA • P724 (Internet Archive): NA • P8383 (Goodreads): NA • P6721 (K10plus): NA

సందర్భం & ముద్రణ (Context & Edition): • P407 (Language): Telugu • P291 (Place of Publication): హైదరాబాదు • P577 (Pub Date): ఏప్రిల్ - 1993 • P1104 (Pages): 163+ • P2635 (Volumes): ద్వితీయ సంపుటము (Volume 2) • P393 (Edition): ప్రథమ ముద్రణ • P1031 (Legal Citation): NA • P186 (Material): Paper • P437 (Format): Paperback / Printed Book

4. అదనపు వివరాలు (Extended Fields)

• Work_Genre_P136: ద్విపద కావ్యము / ఆధ్యాత్మిక సాహిత్యం (DDC: 891.481 - Telugu Poetry / 294.5926 - Ramayana) • Work_Subject_P921: రామాయణము (కిష్కింధా కాండము, సుందర కాండము, యుద్ధ కాండము) • Work_Country_P495: India • Work_Movement_P135: భక్తి ఉద్యమ సాహిత్యం / తంజావూరు తెలుగు సాహిత్యం • Work_Based_On_P144: శ్రీమద్వాల్మీకి రామాయణము • Koha_Cost: Rs. 55/- • Total Dewey Decimal Classification – DDC ID: 891.481

5. English Summary

Title: Ekoji Ramayanamu - Dwipada (Volume 2) Editor: Dr. M. Bagaiah

Ekoji Ramayanamu (Volume 2) is a critical edition of the classical Telugu poetic work written in the indigenous 'Dwipada' metre. Originally composed by King Ekoji, a Maratha ruler of Tanjavur who was a great patron of Telugu literature, this text presents the epic narrative of the Ramayana in simple, melodious, and accessible couplets. This second volume contains key cantos including Kishkindha Kanda, Sundara Kanda, and Yuddha Kanda.

The narrative in this volume commences with Lord Rama’s grief over the separation from Sita along the banks of Lake Pampa and his subsequent encounter with Hanuman on Mount Rishyamuka. Hanuman, disguised as an ascetic, approaches Rama and Lakshmana to gauge their intentions on behalf of the anxious monkey king Sugriva. Recognizing Rama's nobility, Hanuman facilitates a historic alliance between Rama and Sugriva, paving the way for the search for Sita and the eventual defeat of Ravana.

Edited and critically evaluated by Dr. M. Bagaiah, a scholar and Telugu lecturer at Osmania University, the edition retains textual purity while making classical poetic traditions accessible to modern readers. The work is financially supported by the Tirumala Tirupati Devasthanams (TTD). Characterized by rich emotional resonance, graceful diction, and profound devotion, this volume serves as a valuable resource for literary scholars, researchers in South Indian Telugu literature, and devotees of the epic Ramayana.