ఉత్పలమాల 9563

 

ఉత్పలమాల - గేయకథలు

సాహిత్య / విషయ విశ్లేషణ వ్యాసం

పరిచయం

తెలుగు సాహిత్య లోకంలో గేయ కావ్యాలు, ముఖ్యంగా బాలల సాహిత్యం ఒక ప్రత్యేకమైన స్థానాన్ని ఆక్రమించింది. పిల్లలకు పురాణ గాథలను, ఇతిహాసాల లోని సందేశాలను సులభంగా, లలితమైన పద్య/గేయ రూపంలో అందించే ప్రక్రియ ఇది. ఆ కోవకు చెందినదే "ఉత్పలమాల - గేయకథలు" అనే విశిష్టమైన పుస్తకం. ప్రముఖ కవి, రచయిత ఉత్పల సత్యనారాయణాచార్య గారిచే విరచితమైన ఈ గ్రంథంలో పౌరాణిక ప్రాశస్త్యం ఉన్న మూడు ప్రసిద్ధ కథలు గేయ రూపంలో ప్రచురించబడ్డాయి. 'చందమామ' పాఠకులకు సుపరిచితమైన రీతిలో సాగే ఈ గేయ సంకలనాన్ని శ్రీకృష్ణదేవరాయాంధ్ర భాషానిలయం వారు భద్రపరిచిన చారిత్రక ప్రతుల ఆధారంగా విశేషంగా చెప్పుకోవచ్చు.

రచయిత అంతరంగం

ఉత్పల సత్యనారాయణాచార్య గారు తెలుగు సాహిత్యంలో శబ్ద సౌందర్యానికి, లలితమైన పదబంధాలకు పేరుగాంచిన పండితులు. బాలల మనస్తత్వాన్ని గ్రహించి, వారికి క్లిష్టమైన పురాణ కథలను సైతం ఆకట్టుకునే రీతిలో పాడటానికి అనువుగా ఉండే గేయాల రూపంలో అందించడం వారి ప్రత్యేకత. 'చందమామ' సంపాదకులు శ్రీ శ్రీనాగిరెడ్డి - శ్రీ చక్రపాణి మహాశయుల ప్రోత్సాహంతో రూపుదిద్దుకున్న ఈ గేయ కావ్యాలలో రచయితకు మన సంస్కృతి, పౌరాణిక కథల పట్ల ఉన్న అగాధమైన భక్తి, శ్రద్ధలు ప్రస్పటమవుతాయి.

పుస్తక సారాంశం (Book Summary)

ఈ గ్రంథంలో ప్రధానంగా మూడు పౌరాణిక కథలు లలిత గేయ కావ్యాలుగా మలచబడ్డాయి:

• గంగావతరణము: సగర చక్రవర్తి అశ్వమేధ యాగం చేయడం, దేవేంద్రుడు యజ్ఞాశ్వాన్ని అపహరించి కపిల మహర్షి ఆశ్రమంలో దాచడం, సగరుని అరవై వేల మంది కుమారులు గుర్రాన్ని వెతుకుతూ సముద్రాన్ని తోవ్వి పాతాళానికి చేరుకోవడం ఇందులో వర్ణించబడింది. కపిల మహర్షి శాపానికి గురై భస్మమైన సగర పుత్రుల ఉద్ధరణ కోసం భగీరథుడు ఘోర తపస్సు చేసి, గంగను దివి నుండి భువికి తెచ్చిన వృత్తాంతం చమత్కారమైన, చలనశీలమైన గేయాల ద్వారా వివరించబడింది.
• క్షీర సాగర మథనము: దేవతలు, రాక్షసులు అమృతం కోసం పాలసముద్రాన్ని మథించడం, ఆ సమయంలో వెలువడిన హాలాహలాన్ని శివుడు గరళకంధరుడై మింగడం, లక్ష్మీదేవి, ఉచ్ఛైశ్రవం, ఐరావతం వంటి దివ్య వస్తువుల ఆవిర్భావం మరియు విష్ణుమూర్తి మోహిని అవతారమెత్తి అమృతాన్ని దేవతలకు పంచిన కథాంశం గేయరూపంలో సాగుతుంది.
• శమంతకమణి: శ్రీకృష్ణునిపై మోపబడిన నింద (శమంతకమణి అపహరణ అపవాదు) మరియు దాని నివారణ చుట్టూ తిరిగే కథ ఇది. సత్రాజిత్తు శమంతకమణిని పొందడం, దానిని తమ్ముడు ప్రసేనుడు వేటకు తీసుకెళ్లి సింహం చేతిలో చనిపోవడం, జాంబవంతుడు ఆ మణిని తీసుకోవడం మరియు శ్రీకృష్ణుడు జాంబవంతునితో యుద్ధం చేసి మణిని తిరిగి తెచ్చి సత్రాజిత్తుకు అప్పగించడం వంటి ఘట్టాలు వివరింపబడ్డాయి. చివరికి అక్రూరుని వద్ద ఉన్న మణిని చూపించి కృష్ణుడు తనపై ఉన్న నిందలను పటాపంచలు చేసుకునే ఘట్టంతో కథ ముగుస్తుంది. వినాయక చవితి నాడు చందమామను చూసినా ఈ కథ వింటే అపవాదులు తొలగిపోతాయనే శుభ సందేశాన్ని ఇస్తుంది.

శైలి మరియు విశ్లేషణ

ఈ పుస్తకంలో గేయాలు అత్యంత సులభ శైలిలో, లయబద్ధంగా సాగుతాయి. "కలకలమని కలకలమని", "గణగణమని గణగణమని", "టకటకమని టకటకమని" వంటి అనుకరణ శబ్దాలు (Onomatopoeic words) చిన్న పిల్లలను ఎంతగానో ఆకట్టుకుంటాయి. ప్రతి ఘట్టాన్ని చిన్నాభిప్రాయంతో అశ్వాసాలుగా (ప్రథమాశ్వాసము, ద్వితీయాశ్వాసము మొదలైనవి) విభజించి నాటకీయంగా నడిపించారు. ప్రసిద్ధ చిత్రకారుడు 'బాపు' గారి రేఖా చిత్రాలు (Illustrations) ఈ పుస్తకానికి మరింత శోభను, దృశ్యరూపాన్ని చేకూర్చాయి.

ముగింపు

భారతీయ పౌరాణిక విజ్ఞానాన్ని, తెలుగు భాషా తియ్యదనాన్ని పిల్లలకు అందించడానికి ఈ పుస్తకం ఒక అద్భుతమైన సాధనం. విద్యార్థులకు, ఉపాధ్యాయులకు మరియు బాలల సాహిత్యాభిమానులకు ఇది అత్యంత ఉపయోగకరం. ప్రతీ ఇంట ఉండదగిన ఒక చక్కని గేయ సంకలనం ఇది.

పుస్తక సమగ్ర సమాచారం (Technical Metadata)

ప్రాథమిక వివరాలు (Basic Info):

• P1476 (Title): ఉత్పలమాల - గేయకథలు
• P1680 (Subtitle): NA
• P31 (Instance of): Book / Poetry / Mythology / Children's Literature
• Wikidata ID: NA
• P18 (Image/Cover): NA

వ్యక్తులు (People):

• P50 (Author): ఉత్పల సత్యనారాయణాచార్య
• P110 (Illustrator): బాపు (Bapu)
• P11105 (Annotator): NA
• P123 (Publisher): NA
• P655 (Translator): NA
• P98 (Editor): NA
• P767 (Contributor): నాగిరెడ్డి - చక్రపాణి (కృతజ్ఞతలో పేర్కొనబడ్డారు)
• P872 (Printer): NA
• P2679 (Foreword Author): NA
• P2680 (Afterword Author): NA

గుర్తింపు సంఖ్యలు (IDs):

• P212 (ISBN-13): NA
• P957 (ISBN-10): NA
• P243 (OCLC): NA
• P675 (Google Books ID): NA
• P648 (Open Library): NA
• P2034 (Gutenberg): NA
• P724 (Internet Archive): NA
• P8383 (Goodreads): NA
• P6721 (K10plus): NA

సందర్భం & ముద్రణ (Context & Edition):

• P407 (Language): Telugu (తెలుగు)
• P291 (Place of Publication): Hyderabad (హైదరాబాద్ - లైబ్రరీ ముద్ర ఆధారంగా)
• P577 (Pub Date): NA
• P1104 (Pages): 72 (సూచిక ఆధారంగా)
• P2635 (Volumes): NA
• P393 (Edition): NA
• P1031 (Legal Citation): NA
• P186 (Material): Paper
• P437 (Format): Printed Book

అదనపు వివరాలు (Extended Fields)

• Work_Genre_P136: Children's Poetry / Mythological Songs / Verses
• Work_Subject_P921: Gangavataranam, Ksheera Sagara Mathanam, Syamantakamani, Indian Mythology, Krishna Leela
• Work_Country_P495: India
• Work_Movement_P135: Modern Telugu Children's Literature
• Work_Based_On_P144: Hindu Epics & Puranas (Bhagavatam, Ramayanam)
• Koha_Cost: NA
• Total Dewey Decimal Classification – DDC ID: 894.8271 / 294.592 (Stamp No: 9563 / Library No: 494-807)

English Summary

"Utpalamala - Geya Kathalu" is a charming collection of mythological narrative poems in Telugu, authored by the renowned scholar and poet Utpala Satyanarayanacharya. Designed primarily for young readers and popularized through the backing of 'Chandamama' publishers Nagi Reddi and Chakrapani, the book presents prominent Hindu mythological stories in a rhythmic, easy-to-sing verse format.

The anthology comprises three major mythological tales:

1. Gangavataranam: The story of King Sagara's horse sacrifice, the disappearance of the sacrificial horse due to Indra's mischief, the tragic incineration of Sagara's sixty thousand sons by Sage Kapila, and Bhagiratha's monumental penance to bring the holy River Ganga down to Earth to redeem his ancestors.
2. Ksheera Sagara Mathanam: The iconic saga of the churning of the Milk Ocean by the Devas and Asuras, the emergence of the lethal poison Halahala absorbed by Lord Shiva, the manifestation of Goddess Lakshmi, and the distribution of Nectar (Amrita) by Lord Vishnu's Mohini avatar.
3. Syamantakamani: The famous tale of Lord Krishna clearing his name from the false accusation of stealing the magical Syamantaka jewel. The narrative details the jewel's journey through Satrajit, Prasena, Jambavan, and Akrura, culminating in the cultural significance of listening to this story on Vinayaka Chavithi to ward off false allegations.

Artistically embellished with illustrations by the legendary artist Bapu, the book uses expressive, rhythmic, and sound-mimicking words that make it engaging for children. It stands as an important work in modern Telugu children's literature, combining cultural pedagogy with poetic finesse.