పొలిమేరలు

సాహిత్య / విషయ విశ్లేషణ వ్యాసం

పరిచయం

తెలుగు నాటకరంగ చరిత్రలో సామాజిక సంస్కరణను, వర్గ-కుల వైషమ్యాల నిర్మూలనను ఆకాంక్షిస్తూ వచ్చిన ప్రముఖ నాటికలలో "పొలిమేరలు" ఒకటి. నెల్లుట్ల వెంకటేశ్వరరావు గారు రచించిన ఈ నాటిక విజయనగరం, నెల్లూరు, హైదరాబాద్ తదితర ప్రాంతాలలోని అనేక నాటక పరిషత్తుల్లో ప్రదర్శించబడి విశేష ఆదరణ పొందింది. నవోదయ పబ్లిషర్స్, విజయవాడ వారిచే ప్రచురించబడిన ఈ నాటిక, మనుషుల మధ్య కుల, మత, వర్గ ప్రాతిపదికన ఏర్పడిన కృత్రిమ సరిహద్దులను ('పొలిమేరలు') ప్రశ్నిస్తూ అభ్యుదయ భావాలను రగిలించే ఒక ఆదర్శవంతమైన సామాజిక రూపకం.

రచయిత అంతరంగం

రచయిత నెల్లుట్ల వెంకటేశ్వరరావు గారు సమాజంలో పాతుకుపోయిన అమానుషమైన ఆచారాలను, స్వార్థంతో కల్పించుకున్న కులమతాల భేదాలను తీవ్రంగా నిరసించిన అభ్యుదయ రచయిత. "లోకాన లోపాలు లేనివారు ఎవరూ లేరు, కానీ తప్పును ఒప్పుకొని దిద్దుకునేవాడే గొప్పవాడు" అని నమ్మిన రచయిత, మనుషుల మధ్య విభేదాలను పెంచి పోషించే 'పొలిమేరల'ను తుడిచిపెట్టడమే ప్రతి మానవుని కర్తవ్యమని చాటారు. ఈ నాటికను చదివి నాటక రంగ ప్రముఖులు వి. మధుసూధనరావు (ప్రసిద్ధ సినీ దర్శకులు), మహాకవి దాశరథి గారలు రచయిత కృషిని ఎంతగానో అభినందించారు.

పుస్తక సారాంశం / ప్రధానాంశం

ఈ నాటికలో లక్ష్మీపతి, ఆయన కొడుకులు రఘు, సురేష్, రమేష్, తాత రామయ్య, మరియు స్వార్థపరుడైన మామ నాగభూషణం ప్రధాన పాత్రలుగా నిలుస్తారు.

రఘు లక్ష్మీపతి పెంచుకున్న కొడుకు అయినప్పటికీ, ఆ ఇంట్లో ప్రాణం కంటే మిన్నగా ప్రేమింపబడతాడు. అయితే, నాగభూషణం అనే స్వార్థపరుడైన మామ రఘు తక్కువ కులం వాడంటూ, అతడు ఇంట్లో ఉంటే ఆస్తి దక్కదనే దుర్బుద్ధితో సురేష్ మనసులో విషం చిమ్ముతాడు. కుటుంబ సభ్యుల మధ్య కుల ప్రాతిపదికన 'పొలిమేరలు' సృష్టించి రఘును ఇల్లు విడిచి వెళ్ళేలా చేస్తాడు. రఘు మనస్తాపంతో తల్లి ఫొటోను పట్టుకుని ఇల్లు వదిలి వెళ్తుంటే, ఆ దృశ్యాన్ని తండ్రి లక్ష్మీపతి తట్టుకోలేకపోతాడు. నాగభూషణం ఎంత క్రూరంగా ప్రవర్తిస్తాడంటే, లక్ష్మీపతి చనిపోయే స్థితిలో ఉన్నా, రఘు నీడ కూడా ఆయనపై పడకూడదని అడ్డుకుంటాడు.

తండ్రి లక్ష్మీపతి గుండెజబ్బు, ఆయాసంతో కొట్టుమిట్టాడుతూ, "రఘు నా కొడుకురా, వాడిని పిలవండి" అని సురేష్‌ను అర్ధిస్తూ నిలువునా సోఫాపై పడిపోయి ప్రాణాలు విడుస్తాడు. తండ్రి మరణంతో సురేష్‌లోని వివేకం మేల్కొంటుంది. నాగభూషణం చెప్పిన కుల భేదాల కుట్రను గ్రహించి, పశ్చాత్తాపంతో అన్న రఘును, రమేష్ ద్వారా పిలిపిస్తాడు. డాక్టర్ అయిన రఘు వచ్చి తండ్రి నాడి పరీక్షించి, ప్రాణాలు పోయాయని తెలిసి బావురుమంటాడు.

తండ్రి శవం ముందు నిలబడి నాగభూషణం మళ్లీ ఆస్తి గురించి, కులం తక్కువ వాడంటూ విషం కక్కబోగా, సురేష్ దెబ్బతిన్న పులిలా లేచి నాగభూషణం చొక్కా పట్టుకుంటాడు. "ఇన్నింటికీ మూలం నువ్వే! కులం తక్కువవాడంటూ మా మధ్య 'పొలిమేరలు' పెట్టి నాన్న ప్రాణాలు తీశావు, నిన్ను ఘడియ కూడా ఈ ఇంట్లో ఉండనివ్వను" అంటూ నాగభూషణాన్ని బయటకు గెంటివేయడంతో నాటిక ముగుస్తుంది.

శైలి మరియు విశ్లేషణ

నెల్లుట్ల వెంకటేశ్వరరావు గారి భాషా శైలి అత్యంత నాటకీయంగా, భావోద్వేగాల సంభరితంగా సాగుతుంది. పాత్రల సంభాషణల్లోని పదును రంగస్థలంపై తీవ్రమైన చలనాన్ని కలిగిస్తుంది. స్వార్థపరుడైన నాగభూషణం పాత్రలో దుష్టత్వాన్ని, లక్ష్మీపతి పాత్రలో పుత్రవాత్సల్యాన్ని, సురేష్ పాత్రలో పశ్చాత్తాపాన్ని, రఘు పాత్రలో త్యాగాన్ని రచయిత అద్భుతంగా చిత్రించారు. "కుల భేదాలు మానవత్వానికి పొలిమేరలు" అనే సందేశాన్ని ఆవేశపూరిత సన్నివేశాల ద్వారా రంగస్థలంపై రక్తికట్టించేలా తీర్చిదిద్దారు.

ముగింపు

సమాజంలోని కులమతాల భేదాలను, మనుషుల మధ్య గోడలను బద్దలు కొట్టాలని ఆకాంక్షించే "పొలిమేరలు" నాటిక నాటకరంగ ప్రియులకు, సామాజిక విమర్శకులకు, విద్యార్థులకు మరియు నటులకు మిక్కిలి ఉపయోగకరం. అభ్యుదయ భావాలు ఉన్న ప్రతి ఒక్కరూ తప్పక చదివి, ప్రదర్శించదగిన ఒక ఉత్కృష్టమైన నాటిక ఇది.

పుస్తక సమగ్ర సమాచారం (Technical Metadata)

ప్రాథమిక వివరాలు (Basic Info):

• P1476 (Title): పొలిమేరలు
• P1680 (Subtitle): నాటిక
• P31 (Instance of): Book / Play (సాంఘిక నాటిక)
• Wikidata ID: NA
• P18 (Image/Cover): NA

వ్యక్తులు (People):

• P50 (Author): నెల్లుట్ల వెంకటేశ్వరరావు
• P110 (Illustrator): NA
• P11105 (Annotator): NA
• P123 (Publisher): నవోదయ పబ్లిషర్సు, విజయవాడ-2
• P655 (Translator): NA
• P98 (Editor): NA
• P767 (Contributor): పి. బెనర్జీ, బి. నారాయణ రావు, మాస్టర్ మానాప్రగడ నరసింహమూర్తి (నటులు/ప్రోత్సాహకులు)
• P872 (Printer): NA
• P2679 (Foreword Author): వి. మధుసూధనరావు (సినీ దర్శకుడు)
• P2680 (Afterword Author): NA

గుర్తింపు సంఖ్యలు (IDs):

• P212 (ISBN-13): NA
• P957 (ISBN-10): NA
• P243 (OCLC): NA
• P675 (Google Books ID): NA
• P648 (Open Library): NA
• P2034 (Gutenberg): NA
• P724 (Internet Archive): NA
• P8383 (Goodreads): NA
• P6721 (K10plus): NA

సందర్భం & ముద్రణ (Context & Edition):

• P407 (Language): Telugu (తెలుగు)
• P291 (Place of Publication): Vijayawada / విజయవాడ
• P577 (Pub Date): 1961 (హైదరాబాద్, 12.12.1961 / 26/2/64)
• P1104 (Pages): NA
• P2635 (Volumes): NA
• P393 (Edition): NA
• P1031 (Legal Citation): NA
• P186 (Material): Paper
• P437 (Format): Printed Book / Paperbound

అదనపు వివరాలు (Extended Fields)

• Work_Genre_P136: Telugu Social Drama / One-Act Play (894.827 - Telugu Drama under DDC)
• Work_Subject_P921: Social Reform, Caste Discrimination, Family Relations, Humanism, Telugu Play
• Work_Country_P495: India
• Work_Movement_P135: Progressive Telugu Theatre (అభ్యుదయ నాటకోద్యమం)
• Work_Based_On_P144: Original Play Script
• Koha_Cost: NA
• Total Dewey Decimal Classification – DDC ID: 894.827 (Telugu Drama)

English Summary

"Polimeralu" (Boundaries) is a progressive Telugu social one-act play written by Nellutla Venkateswararao and published by Navodaya Publishers, Vijayawada. Applauded by eminent film director V. Madhusudhana Rao and renowned poet Dasarathi, the play vehemently advocates for the eradication of caste, class, and social boundaries that divide humanity.

The story unfolds within a troubled family where the patriarch, Lakshmipathi, dearly loves his adopted son, Raghu. However, Nagabhushanam, an opportunistic and malicious uncle, poisons the mind of Suresh (Lakshmipathi's biological son) by citing Raghu's lower-caste origins to secure family property. Driven by these artificial boundaries, Raghu is forced to leave the house. Unable to bear the grief of losing his dutiful son, Lakshmipathi suffers a fatal heart collapse after pleading with Suresh to bring Raghu back.

Lakshmipathi's sudden demise sparks a powerful awakening in Suresh. Realizing Nagabhushanam's insidious motives, Suresh calls Raghu back. When Nagabhushanam continues to spew casteist venom even beside Lakshmipathi's body, an enraged Suresh confronts him, physically grabbing his collar and ousting him from the house for creating destructive boundaries ("polimeralu") that cost his father's life.

Written with intense dramatic tension and emotionally charged dialogue, "Polimeralu" highlights how prejudice destroys familial harmony. It serves as an inspiring dramatic text for stage actors, theatre scholars, and general readers passionate about social reform.