అనంతం (మరో రెండు నాటికలు)

సాహిత్య / విషయ విశ్లేషణ వ్యాసం

పరిచయం

తెలుగు నాటకరంగ చరిత్రలో సాంఘిక నాటకాలు, నాటికలకు ఒక విశిష్ట స్థానం ఉంది. మానవ సమాజంలోని కపటత్వాన్ని, మనస్తత్వాల వైవిధ్యాన్ని, సామాజిక వైరుధ్యాలను ఆవిష్కరించే అద్భుతమైన నాటకాల సంపుటి "అనంతం (మరో రెండు నాటికలు)". తెలుగు నాటక రంగాన్ని ససంపన్నం చేసిన విశిష్ట నాటకాల్లో భాగంగా శ్రీకృష్ణదేవరాయ తెలుగు భాషా నిలయం ప్రచురణ పరిధిలోకి వచ్చిన ఈ నాటక సంపుటి, ఆధునిక మానవుడి నైతిక సంక్షోభాన్ని, భావజాలాన్ని ప్రతిబింబించే నాటకీయ రూపకం.

రచయిత అంతరంగం

నాటకకర్త సమాజంలోని వ్యంగ్యాన్ని, మనుషుల అంతరంగాలలోని ముసుగులను అత్యంత ప్రతిభావంతంగా పరిశీలించారు. ధన వ్యామోహం, మోసం, స్వార్థం నిండిన రౌడీలు-షాహుకారుల ప్రపంచాన్ని ఒకవైపు, ఆధునికత పేరుతో భావజాల గందరగోళంలో కొట్టుమిట్టాడుతున్న విద్యాధికుల ప్రపంచాన్ని మరొకవైపు సమతుల్యంగా ఆవిష్కరించడం రచయిత నైపుణ్యానికి నిదర్శనం. మానవ సంబంధాలలో నెలకొన్న ద్వంద్వ ప్రమాణాలను పదునైన సంభాషణల ద్వారా ఎండగట్టడమే నాటకకర్త ప్రధాన ఉద్దేశం.

పుస్తక సారాంశం / ప్రధానాంశం

ఈ సంపుటిలోని లభ్యమవుతున్న నాటక భాగాలలో ముఖ్యంగా 'అనంతం' మరియు 'ఆశయాలకు సంకెళ్ళు' అనే నాటికల ఘట్టాలు ప్రధానాంశాలుగా నిలుస్తాయి.

• అనంతం నాటిక: ఊరిచివర పాడుపడిన ఇంట్లో, వీలిరంగు పాంటూ, ఎర్రచారల బనీనుతో రౌడీ రూపంలో ఉండే రాందాస్, మోకాళ్ళవరకు నల్లటి కోటు వేసుకొని గెడ్డం దగ్గర వంపుమీసాలున్న చెలమయ్ షాహుకారుల మధ్య సాగే ఉత్కంఠభరిత సంభాషణతో ఈ నాటిక ప్రారంభమవుతుంది. చెలమయ్ షాహుకారు రాందాస్ ఇచ్చిన నగ కల్తీదని, మోసం చేశాడని ఆరోపిస్తూ తన పదివేల రూపాయల డబ్బును తిరిగి ఇవ్వమని నిలదీస్తాడు. అయితే రాందాస్ ఆ నగ అసలు బంగారమేనని, చెలమయ్ షాహుకారే ఎందరినో మోసం చేశాడని, సీసలు బంగారం ఇచ్చినా ఇత్తడి అని నమ్మించే కపటుడని తిప్పికొడతాడు. చెలమయ్ పోలీసులను బెదిరిస్తున్నా రాందాస్ లొంగక డబ్బు తిరిగి ఇవ్వనని ఖరాకండిగా చెప్తాడు. అక్రమ వ్యాపారాలు, నకిలీ నగల దందా, షాహుకార్ల కుతంత్రాల చుట్టూ ఈ నాటకీయ ఘట్టం ఆసక్తికరంగా సాగుతుంది.
• ఆశయాలకు సంకెళ్ళు నాటిక: హోటల్ గది నేపథ్యంగా సాగే ఈ నాటికలో బెనర్జీ మరియు కృష్ణ అనే ఇద్దరు వ్యక్తుల మధ్య అత్యంత తాత్వికమైన, హాస్యస్ఫోరకమైన సంభాషణలు సాగుతాయి. నలుగురు పిల్లలకు తండ్రి, కలెక్టరాఫీసులో గుమాస్తా అయిన కృష్ణ అనే రచయిత ఒక పబ్లిషర్‌తో మాట్లాడటానికి ఇక్కడికి వస్తాడు. బెనర్జీ తన విచిత్రమైన జీవిత అనుభవాలను కృష్ణకు వివరిస్తాడు. పదేళ్ళ క్రితం రూర్కెలాలో తన కుక్కకు హార్ట్ ఎటాక్ వచ్చి చనిపోయాక, తనకు కూడా హార్ట్ ఎటాక్, బ్లడ్ ప్రెషర్ వచ్చాయని హాస్యంగా చెప్తాడు. సాగర్ యూనివర్సిటీ హాస్టల్లో ప్రేమ విఫలమై ఆత్మహత్య చేసుకోబోయిన మిత్రుడి కొడుకును ఎలా సరిదిద్ది వచ్చాడో వివరిస్తూ, ఈనాటి యువత 'ప్రేమ' పేరుతో సాగిస్తున్న విపరీత ధోరణులను, జువెనైల్ ఆలోచనలను బెనర్జీ తీవ్రంగా విమర్శిస్తాడు. అలాగే తన చిన్ననాటి ప్రేమలేఖ పాత స్నేహితురాలి భర్త చేతికి చిక్కి 'స్కాండల్' కావడంతో ఆ సమస్యను పరిష్కరించడానికి బయలుదేరినట్లు చెబుతాడు.

జీవితం, ప్రేమ, వివాహం, మానవ వైఫల్యాల చుట్టూ తిరిగే ఈ సంభాషణలు ఆధునిక సమాజపు ఆశయాలకు పడిన సంకెళ్ళను ప్రతిబింబిస్తాయి.

శైలి మరియు విశ్లేషణ

రచయిత అనుసరించిన భాషా శైలి నాటక రంగానికి, పాత్రల స్వభావానికి అనుగుణంగా వైవిధ్యంగా ఉంది. 'అనంతం' నాటికలో గ్రామీణ/మాండలిక శైలిలో పదునైన, కొట్లాట ధోరణిలో సాగే సంభాషణలు ఉంటే, 'ఆశయాలకు సంకెళ్ళు' నాటికలో పట్టణ విద్యాధికుల భావోద్వేగాలు, తాత్వికత, వ్యంగ్యం, ఇంగ్లీష్ పదాల సమ్మిశ్రిత వాచికం (e.g., 'Very charming disease', 'Sense of humor') కనిపిస్తాయి. "తెలియక చేసే తప్పు ప్రేమించడం, తెలిసిచేసే తప్పు పెళ్ళిచేసుకోవడం" వంటి వాక్యాలు సమాజం పట్ల నాటకకర్తకున్న వ్యంగ్య విమర్శను ఎత్తిచూపుతాయి.

ముగింపు

సామాజిక రుగ్మతలను, మానసిక సంక్షోభాలను రంగస్థలంపై అభినయ రూపంలోకి తీసుకురావడానికి ఈ నాటక సంపుటి ఎంతగానో తోడ్పడుతుంది. నాటకరంగ కళాకారులకు, నాటక దర్శకులకు, సాహిత్యాభిమానులకు మరియు తెలుగు నాటక సాహిత్యంపై పరిశోధనలు చేసే వారికి ఈ పుస్తకం ఒక విలువైన ప్రామాణిక ప్రచురణ.

పుస్తక సమగ్ర సమాచారం (Technical Metadata)

ప్రాథమిక వివరాలు (Basic Info):

• P1476 (Title): అనంతం (మరో రెండు నాటికలు)
• P1680 (Subtitle): మరో రెండు నాటికలు
• P31 (Instance of): Book / Play collection (సాంఘిక నాటికల సంపుటి)
• Wikidata ID: NA
• P18 (Image/Cover): NA

వ్యక్తులు (People):

• P50 (Author): NA
• P110 (Illustrator): NA
• P11105 (Annotator): NA
• P123 (Publisher): శ్రీకృష్ణదేవరాయ తెలుగు భాషా నిలయం
• P655 (Translator): NA
• P98 (Editor): NA
• P767 (Contributor): NA
• P872 (Printer): NA
• P2679 (Foreword Author): NA
• P2680 (Afterword Author): NA

గుర్తింపు సంఖ్యలు (IDs):

• P212 (ISBN-13): NA
• P957 (ISBN-10): NA
• P243 (OCLC): NA
• P675 (Google Books ID): NA
• P648 (Open Library): NA
• P2034 (Gutenberg): NA
• P724 (Internet Archive): NA
• P8383 (Goodreads): NA
• P6721 (K10plus): NA

సందర్భం & ముద్రణ (Context & Edition):

• P407 (Language): Telugu (తెలుగు)
• P291 (Place of Publication): Hyderabad / హైదరాబాద్
• P577 (Pub Date): NA
• P1104 (Pages): NA
• P2635 (Volumes): NA
• P393 (Edition): NA
• P1031 (Legal Citation): NA
• P186 (Material): Paper
• P437 (Format): Printed Book / Paperbound

అదనపు వివరాలు (Extended Fields)

• Work_Genre_P136: Telugu Social Drama / One-Act Play Collection (894.827 - Telugu Drama under DDC)
• Work_Subject_P921: Social Issues, Human Relations, Fraud, Love, Philosophy, Modern Society
• Work_Country_P495: India
• Work_Movement_P135: Modern Telugu Theatre
• Work_Based_On_P144: Original Play Scripts
• Koha_Cost: NA
• Total Dewey Decimal Classification – DDC ID: 894.827 (Telugu Drama)

English Summary

"Anantam (Maro Rendu Natikalu)" is a compelling collection of Telugu social one-act plays published by Sri Krishnadevaraya Andhra Bhasha Nilayam, Hyderabad. The compilation explores complex human behaviors, societal hypocrisies, and philosophical dilemmas of modern life through dramatic storytelling.

The title play segment "Anantam" revolves around a tense confrontation between Ramdas, a rugged local rogue, and Chelamay Shahukar, a shrewd money lender. Chelamay accuses Ramdas of selling him fake gold jewelry for ten thousand rupees, demanding his money back. Ramdas vehemently denies the charge, turning the tables on Chelamay by accusing him of being a systemic fraudster who routinely cheats innocent people. The drama highlights themes of deceit, underworld dealings, and the breakdown of trust in socio-economic transactions.

The second play, "Aasayalaku Sankellu" (Shackles on Ideals), presents a satirical conversation between two distinct individuals—Krishna, an office clerk and aspiring writer, and Banerjee, a eccentric man with a cynical view on life and romance. Set in a hotel room, Banerjee shares his humorous yet philosophical perspectives on illness, relationships, and youth culture. He recounts how he counseled a friend's son out of a suicidal phase caused by a broken heart, criticizing modern youth's superficial understanding of love.

Written with dynamic dialogue, switching seamlessly between colloquial regional tones and urban witty banter, the collection offers strong theatrical potential. It serves as an insightful resource for stage performers, directors, and scholars interested in 20th-century Telugu drama.