బలభద్రదాసి విరచిత కపోత వాక్యము (యక్షగానము)-10047(894.827)

1. శీర్షిక & ప్రాథమిక గుర్తింపు విభాగం (Title & Basic Identification Block)

- *పుస్తకం పూర్తి పేరు (తెలుగులో):* బలభద్రదాసి విరచిత కపోత వాక్యము
(యక్షగానము)
- *Title in English Transliteration:* Kapota Vakyamu (Yaksa Ganamu) of
Balabhadra Dasi
- *ఉపశీర్షిక (Subtitle):* (యక్షగానము)
- *ప్రత్యామ్నాయ / ఇతర పేర్లు (Alternate/Variant Titles):* కపోతవాక్యము,
కపోతోపాఖ్యానము
- *గ్రంథ రూపం / వర్గం (Category/Genre):* యక్షగానము / ప్రాచీన తెలుగు
సాహిత్యం / పరిష్కృత తాళపత్ర గ్రంథం

2. రచయిత, సంపాదకులు & ఇతర కర్తల వివరాలు (Author & Contributor Details)

- *రచయిత పూర్తి పేరు:* బలభద్రదాసి
- *కలం పేరు / బిరుదులు (Pen Name / Titles):* బలభద్ర-దాసి
- *రచయిత కాలం / జీవిత కాలం (Birth-Death Dates):* 17వ శతాబ్ది ఉత్తరార్థం
లేదా 18వ శతాబ్ది పూర్వార్థం
- *జన్మస్థలం / నివాసం:* NA
- *విద్యా అర్హతలు & వృత్తి:* NA
- *సమకాలీన రచనలు / ఇతర ముఖ్య કૃతులు:* NA
- *ఇతర కర్తల వివరాలు (Contributors):*
- *సాధారణ సంపాదకుడు (General Editor):* డైరెక్టర్, ఎస్. వి. యు. ఓ.
ఆర్. ఇన్స్టిట్యూట్ (డా|| డి. శ్రీధరబాబు - డైరెక్టర్ ఇన్ ఛార్జి)
- *పరిష్కరణ - పీఠికారచన (Editor/Scholar):* కొళ్లాగుంట ఆనందన్, ఎమ్.ఎ.,
ఎమ్.ఫిల్., సహాయాంధ్ర పరిశోధకుడు, ఎస్. వి. యు. ఓ. ఆర్.
ఇన్స్టిట్యూట్, తిరుపతి
- *అనువాదకుడు (Translator):* NA
- *చిత్రకారుడు / ముఖచిత్ర డిజైనర్ (Illustrator/Cover Artist):* NA
- *ముందుమాట / పీఠిక రచయిత (Foreword/Introduction Author):* డా|| డి.
శ్రీధరబాబు (ముందుమాట), కొళ్లాగుంట ఆనందన్ (పీఠికారచన)
- *రచయిత పరిచయ వ్యాసం (Author Note):* ఈ యక్షగానాన్ని రచించిన కవయిత్రి
బలభద్రదాసి. ఈమె తండ్రి పేరు సోమయ్య (సుమతి సోమయ్య), తల్లి పేరు మల్లాంబిక. ఈ
కవి కావ్యంలో తనను చ చెన్నకేశవస్వామికి అంకితమిచ్చినట్లుగా పేర్కొన్నారు.
ప్రాచీన తెలుగు యక్షగాన వాఙ్మయంలో ప్రతిభ చూపిన కొద్దిమంది మహిళా కవయిత్రులలో
బలభద్రదాసి ఒకరు.

3. సాహిత్య, విషయ & సామాజిక విశ్లేషణ (Literary, Content & Critical Analysis)

- *పరిచయం & నేపధ్యం (Introduction & Context):* శ్రీ వేంకటేశ్వర
విశ్వవిద్యాలయ ప్రాచ్య పరిశోధనా సంస్థ (తిరుపతి) తాళపత్ర గ్రంథ సంచయం నుండి
సేకరించిన అముద్రిత గ్రంథాలను ముద్రించే క్రమంలో భాగంగా ఈ 'కపోత వాక్యము'
యక్షగానాన్ని 1986లో ప్రచురించారు. భారతం, రామాయణాల నేపథ్యం నుండి లభించే
ప్రసిద్ధ కపోతోపాఖ్యానాన్ని (పావురం యొక్క శరణాగతి రక్షణ ధర్మాన్ని) యక్షగాన
ప్రక్రియలో ప్రదర్శన యోగ్యంగా మలచడం ఈ గ్రంథ ప్రాథమిక లక్ష్యం.
- *రచయిత అంతరంగం & సంకల్పం (Author's Intent & Purpose):* భారత, రామాయణ
పురాణాల్లో వ్యాప్తిలో ఉన్న శరణాగతి ధర్మాన్ని, అతిథి సత్కారాన్ని, సత్య
పాలనను యక్షగాన మార్గంలో సమాజానికి అందించడమే కవయిత్రి ప్రధాన సంకల్పం.
ప్రజాదరణ పొందిన యక్షగాన శైలిలో ధర్మ సూత్రాలను ఆబాలగోపాలాన్ని ఆకట్టుకునేలా
రచించారు.
- *ప్రధాన విషయ సారాంశం (Core Summary & Key Themes):*
- *కథాంశం & భావజాలం:* వేటగాడి ధనుర్భాణాల నుండి, ఆకలి నుండి రక్షణ కోరి
వచ్చిన పక్షి/శరణార్థికి ఆశ్రయమివ్వడం, చివరికి తన శరీరాన్నే
ఆహారంగా అర్పించి
శరణాగత రక్షణ ధర్మాన్ని నిలబెట్టిన కపోత (పావురం) కథ ఇందులో ప్రధానాంశం.
- *సామాజిక ప్రతిఫలనం:* భారత్‌లోని శాంతి పర్వంలోను, రామాయణంలోని విభీషణ
శరణాగతి సందర్భాలలో సూచించబడే ఉత్కృష్టమైన అతిథి దేవోభవ, శరణాగత రక్షణ
సూత్రాలను ఈ రచన ఆవిష్కరిస్తుంది.
- *భాషా శైలి & వ్యాకరణ విశ్లేషణ (Language Style & Literary Tropes):*
యక్షగాన ప్రక్రియకు అనుగుణమైన దేశి కవితారీతులు, ద్విపదలు, దరువులు, వచనాలు ఈ
గ్రంథంలో సమృద్ధిగా ఉన్నాయి. పామరులకు సైతం అర్థమయ్యే వ్యావహారిక గ్రాంథిక
భాషా శైలి, సంగీత సాహిత్య సమ్మేళనం ఇందులో కనిపిస్తాయి.
- *పరిశోధనాత్మక & సాంస్కృతిక ప్రాముఖ్యత (Research & Cultural Value):*
తెలుగులో యక్షగాన సాహిత్యాభివృద్ధికి, ముఖ్యంగా మహిళా రచయితల పాత్రను అంచనా
వేయడానికి ఈ గ్రంథం పరిశోధకులకు ఎంతగానో ఉపకరిస్తుంది. తంజావూరు సరస్వతీ మహల్
లోని తాళపత్ర ప్రతులతో సరిపోల్చి కే. ఆనందన్ చేసిన విమర్శనాత్మక పరిష్కరణ ఈ
పుస్తకానికి మరింత ప్రామాణికతను తెచ్చిపెట్టింది.
- *ముగింపు & పాఠకుల మార్గదర్శి (Conclusion & Target Audience):* ప్రాచీన
తెలుగు సాహిత్యం, యక్షగాన ప్రక్రియ, తాళపత్ర గ్రంథ పరిష్కరణలపై పరిశోధన చేసే
విద్యార్థులకు, ఆచార్యులకు మరియు తెలుగు భాషాభిమానులకు ఇది అత్యుత్తమ
రిఫరెన్స్ గ్రంథం.

4. విపుల సాంకేతిక మెటాడేటా (Technical Metadata - Wikidata & MARC Compatible)

- *ప్రాథమిక వికీడేటా & కేటలాగ్ వివరాలు:*
- P1476 (Title): కపోత వాక్యము (యక్షగానము)
- P1680 (Subtitle): యక్షగానము
- P31 (Instance of): Book / Monograph
- Wikidata ID: NA
- P18 (Image/Cover Art): NA
- *కర్తలు & సంస్థలు (Persons & Entities):*
- P50 (Author): బలభద్రదాసి
- P110 (Illustrator): NA
- P11105 (Annotator): కొళ్లాగుంట ఆనందన్
- P655 (Translator): NA
- P98 (Editor): కొళ్లాగుంట ఆనందన్ (పరిష్కర్త), డా|| డి. శ్రీధరబాబు
(సాధారణ సంపాదకుడు)
- P767 (Contributor): S.V. University Oriental Research Institute
- P2679 (Foreword Author): డా|| డి. శ్రీధరబాబు
- P2680 (Afterword Author): NA
- P123 (Publisher): శ్రీ వేంకటేశ్వర విశ్వవిద్యాలయ ప్రాచ్య పరిశోధనా
సంస్థ (S. V. University Oriental Research Institute), తిరుపతి
- P872 (Printer / Press): భాగ్యం క్వాలిటీ ప్రింటర్స్, మద్రాసు - 600021
- *గుర్తింపు సంఖ్యలు (Identifiers):*
- P212 (ISBN-13): NA
- P957 (ISBN-10): NA
- P243 (OCLC Number): NA
- P675 (Google Books ID): NA
- P648 (Open Library ID): NA
- P2034 (Project Gutenberg ID): NA
- P724 (Internet Archive ID): NA
- P8383 (Goodreads Identifier): NA
- P6721 (K10plus PPN): NA
- *సందర్భం, ముద్రణ & భౌతిక వివరాలు (Physical & Publication Details):*
- P407 (Language): Telugu
- P291 (Place of Publication): Tirupati
- P577 (Publication Date / Year): 1986
- P1104 (Page Count): NA
- P2635 (Number of Volumes): 1
- P393 (Edition Number): First Edition
- P1031 (Legal Citation / Registration No): S. V. University Oriental
Series No. 14
- P186 (Material Used): Paper
- P437 (Distribution Format): Paperback / Print
- Cost / Original Price (ధర): NA

5. వర్గీకరణ & డిజిటల్ ఆర్కైవల్ ఫీల్డ్స్ (Classification & Archival Studies)

- *Work_Genre_P136:* Telugu Folk Drama / Yakshagana / Classical Poetry
- *Work_Subject_P921:* Kapotavakyam / Sharanagati / Ethics in Indian
Epics / Telugu Manuscripts
- *Work_Country_P495:* India
- *Work_Movement_P135:* Yakshagana / Desi Literary Tradition
- *Work_Based_On_P144:* Mahabharata (Shanti Parva) & Ramayana
Kapotopakhyanam
- *Dewey Decimal Classification (DDC) Number:* 894.827 (or 894.8271)
- *Colon Classification (CC) Class Number:* NA
- *Koha Classification Tag / Call Number:* 894.827 / 10047
- *Copyright Status / Public Domain:* Public Domain (Edited classical
work published under Govt Grant-in-Aid, 1986)

6. English Academic Abstract & Metadata Summary

*Objective & Scope:* This volume presents a critically edited text of *Kapota
Vakyamu*, a classical Telugu *Yakshagana* (a traditional musical drama
genre) composed by the female poet Balabhadra Dasi. Published by the Sri
Venkateswara University Oriental Research Institute, Tirupati, as part of
the S. V. University Oriental Series (No. 14), this edition aims to
preserve and textualize unpublished palm-leaf manuscripts preserved in
Oriental libraries, making them accessible to modern scholars.

*Methodology & Content Overview:* The editing methodology relies on textual
criticism, collating manuscripts from the S.V.U. Oriental Research
Institute and Tanjavur Maharaja Serfoji's Sarasvati Mahal Library. The plot
centers around the legendary tale of the *Kapota* (pigeon) offering its own
life to protect a hunter seeking refuge, demonstrating the supreme ethical
values of *Sharanagati* (asylum/surrender) and guest hospitality rooted in
Indian epics. The work is prefaced with an extensive critical introduction (
*Peethika*) by K. Anandan, analyzing the author’s lineage, linguistic
features, meter, and socio-cultural context.

*Literary & Academic Significance:* *Kapota Vakyamu* holds a crucial
position in Telugu literary history, particularly within female authorship
and folk-theatrical traditions. It showcases how classical epic motifs were
adapted into performing arts (*Yakshagana*) using popular musical meters,
dialogues, and native *Desi* poetic forms.

*Recommendation:* This critical edition serves as an essential primary
resource for researchers in South Asian Studies, classical Telugu
literature, manuscriptology, performance arts, and gender studies in
pre-modern South Indian literature.