సుగ్రీవవిజయము 11072

 

సుగ్రీవవిజయము: సాహిత్య విశ్లేషణ & సమగ్ర సమీక్ష

1. సాహిత్య / విషయ విశ్లేషణ వ్యాసం

పరిచయం

తెలుగు సాహిత్య వికాసంలో యక్షగాన వాఙ్మయానికి ప్రత్యేకమైన స్థానం ఉంది. నాటకీయత, సంగీతం, డాన్స్ (నృత్యం) మేళవించిన దృశ్యశ్రవ్య ప్రక్రియగా యక్షగానం ప్రసిద్ధి పొందింది. అటువంటి యక్షగానాలలో మనకు లభ్యమవుతున్న తొలి స్వతంత్ర ప్రాచీన తెలుగు కృతులలో 'సుగ్రీవవిజయము' అత్యంత ప్రాచీనమైనది మరియు విశిష్టమైనది. కందుకూరి రుద్రకవి రచించిన ఈ యక్షగానాన్ని కపిలేశ్వరపురం జమీందారు శ్రీ బలుసు బుచ్చిసర్వారాయడు గారు వెలికితీసి ముద్రించారు. ఈ గ్రంథానికి ప్రాచ్యవిద్యాపరమేష్ఠి, మహామహోపాధ్యాయ వేటూరి ప్రభాకరశాస్త్రి గారు రాసిన ప్రామాణిక పీఠిక గ్రంథ ప్రాశస్త్యాన్ని మరింత పెంచింది.

రచయిత అంతరంగం

కందుకూరి రుద్రకవి 16వ శతాబ్దానికి చెందిన సుప్రసిద్ధ మహాకవి. ఈయన రచించిన 'నిరంకుశోపాఖ్యానము' అనే ప్రబంధం ఆంధ్రత్వంలో మిక్కిలి ప్రసిద్ధి చెందింది. కాళికాంబా ప్రసాద లబ్ద కవిత్వ చాతుర్యం కలిగిన పెదలింగనార్య తనయుడైన రుద్రకవి, కేవలం ప్రౌఢ ప్రబంధాలకే కాక సామాన్య జనరంజకమైన యక్షగాన సాహిత్యానికి కూడా దివ్యమైన రూపాన్ని ఇవ్వగలరని ఈ 'సుగ్రీవవిజయము' నిరూపిస్తుంది. శ్రీకపిలేశ్వరపురాధినాయకుడైన కందుకూరి జనార్దనస్వామికి ఈ కృతిని అంకితమిచ్చారు.

పుస్తక సారాంశం / ప్రధానాంశం

ఈ యక్షగాన ప్రబంధం శ్రీమద్రామాయణంలోని కిష్కింధాకాండ ఆధారంగా తీర్చిదిద్దబడింది. సీతాన్వేషణలో భాగంగా శ్రీరామచంద్రుడు, లక్ష్మణునితో కలిసి రుష్యమూక పర్వత ప్రాంతానికి రావడం, హనుమంతుని ద్వారా సుగ్రీవునితో చెలిమి ఏర్పడడం కథా ప్రారంభం. అన్నయైన వాలి వలన పరాభవాన్ని పొంది, రాజ్యం, భార్యను కోల్పోయి సంచరిస్తున్న సుగ్రీవునికి శ్రీరాముడు అభయప్రదానం చేస్తాడు. అనంతరం రాముడు వాలిని సంహరించి, సుగ్రీవునికి కిష్కింధా రాజ్య పట్టాభిషేకం జరిపిస్తాడు.

వర్షాకాలం ప్రారంభం కావడంతో శ్రీరాముడు లక్ష్మణుడితో కలిసి మాల్యవంత పర్వతముపై నివాసముంటూ, వర్షాలు తగ్గగానే వానర సైన్యంతో రావలసిందిగా సుగ్రీవునికి వీడ్కోలు పలుకుతాడు. ఆ సమయంలో కిష్కింధకు చేరిన సుగ్రీవుడు దారాసమేతుడై తరుణుల కొలువులో కాలం గడుపుతుంటాడు. కాగా, ఆ గిరిప్రాంతాలలో ఉండే కొండ చెంచెతలు శ్రీరాముని దైవత్వాన్ని, ఆయన పూర్వ చరిత్రను పొగుడుతూ "ఏలలు" పాడడం ఇందులో శోభాయమానమైన ఘట్టం. భానువంశంలో జన్మించి, తాటకను దండించి, విశ్వామిత్రుని యాగాన్ని కాపాడి, శివధనుస్సును విరిచి సీతను పెండ్లాడిన రామచంద్రుని కళ్యాణ గుణాలను 'ఏలల' రూపంలో వర్ణించారు. వర్షాకాలం ముగిసిన పిమ్మట సుగ్రీవుడు పరివారంతో రాముని చెంతకు చేరడంతో ఈ యక్షగాన ఘట్టం పూర్తవుతుంది.

శైలి మరియు విశ్లేషణ

ప్రాచీనాంధ్ర లక్షణకర్తలు కవిత్వాన్ని 'ఆశు, మధుర, చిత్ర, విస్తరములు' అని నాలుగు రకాలుగా విభజించగా, యక్షగానం 'మధుర కవిత్వము' క్రిందకు వస్తుందని వేటూరి ప్రభాకరశాస్త్రి గారు వివరిస్తారు. దరువులు, ఏలలు, ధవళములు, శోభనములు, ఉయ్యాలజోలలు, జక్కులరేకు పదాలు, చందమామ సుద్దులు మొదలైన దేశి ఛందోరూపాలు ఈ మధుర కవిత్వంలో ప్రధానమైనవి. రుద్రకవి ప్రౌఢ రసధారతో పాటు పామరుల నాలుకలపై నాట్యమాడే సులువైన, సుందరమైన దేశి పదబంధాలను, సంగీతాత్మక దరువులను ప్రయోగించారు. కన్నడ, తమిళ దేశాల్లోలాగే తెలుగులోనూ తోలుబొమ్మలాటలు, వీథినాటకాల వంటి ప్రాచీన దృశ్య రూపాలు ఉండేవనడానికి పాల్కురికి సోమనాథుని ద్విపదలను సాక్ష్యంగా చూపుతూ పీఠికలో విశ్లేషించారు.

ముగింపు

తెలుగు నాటకరంగ వికాసానికి, యక్షగాన సాహిత్య చరిత్రకు 'సుగ్రీవవిజయము' ఒక దిక్సూచి వంటిది. నాటకరంగ పరిశోధకులకు, ప్రబంధ ప్రాచీన సాహిత్య ప్రేమికులకు మరియు కళా విద్యార్థులకు ఇది తప్పక పఠించవలసిన రసవత్తర కృతి.

2. పుస్తక సమగ్ర సమాచారం (Technical Metadata)

ప్రాథమిక వివరాలు (Basic Info):

• P1476 (Title): సుగ్రీవవిజయము

• P1680 (Subtitle): NA

• P31 (Instance of): యక్షగాన ప్రబంధము (Book / Literary Work)

• Wikidata ID: NA

• P18 (Image/Cover): NA

వ్యక్తులు (People):

• P50 (Author): కందుకూరి రుద్రకవి

• P110 (Illustrator): NA

• P11105 (Annotator): NA

• P123 (Publisher): శ్రీ బలుసు బుచ్చిసర్వారాయఁడు (జమీందారు, కపిలేశ్వరపురము)

• P655 (Translator): NA

• P98 (Editor): NA

• P767 (Contributor): NA

• P872 (Printer): NA

• P2679 (Foreword Author): వేటూరి ప్రభాకరశాస్త్రి

• P2680 (Afterword Author): NA

గుర్తింపు సంఖ్యలు (IDs):

• P212 (ISBN-13): NA

• P957 (ISBN-10): NA

• P243 (OCLC): NA

• P675 (Google Books ID): NA

• P648 (Open Library): NA

• P2034 (Gutenberg): NA

• P724 (Internet Archive): NA

• P8383 (Goodreads): NA

• P6721 (K10plus): NA

సందర్భం & ముద్రణ (Context & Edition):

• P407 (Language): తెలుగు (Telugu)

• P291 (Place of Publication): కపిలేశ్వరపురము (Kapileswarapuram)

• P577 (Pub Date): ప్రమాధి నామ సంవత్సరం, ఆషాఢ మాస ప్రథమదివసము

• P1104 (Pages): NA

• P2635 (Volumes): NA

• P393 (Edition): 2nd Edition (రెండవ ప్రకటన)

• P1031 (Legal Citation): NA

• P186 (Material): Paper

• P437 (Format): Printed Book / Paper

3. అదనపు వివరాలు (Extended Fields)

• Work_Genre_P136: యక్షగానము / దృశ్యకావ్యము (DDC: 494.827 - Telugu Literature / Drama)

• Work_Subject_P921: రామాయణ కథ, సుగ్రీవ సఖ్యం, వాలి వధ, భక్తి మరియు దేశి సంగీత నాటకము

• Work_Country_P495: భారతదేశం (India)

• Work_Movement_P135: విజయనగర అనంతర యుగం / ప్రబంధ యుగం

• Work_Based_On_P144: శ్రీమద్రామాయణము (కిష్కింధాకాండ)

• Koha_Cost: NA

• Total Dewey Decimal Classification – DDC ID: 494.827

4. English Summary

Sugriva Vijayamu is a monumental classical Telugu Yakshagana (a musical dance-drama genre) composed by the celebrated 16th-century poet Kandukuri Rudrakavi. Published under the patronage of Sri Balusu Buchi Sarvarayadu, the Zamindar of Kapileswarapuram, this edition features a scholarly introduction by the acclaimed literary critic Veturi Prabhakara Sastri.

The drama adapts the narrative from the Kishkindha Kanda of the Ramayana. It depicts the divine alliance between Lord Rama and Sugriva, the defeat of the tyrannical monkey king Vali, and Sugriva’s subsequent coronation. The composition shines through its use of indigenous folk meters (Desi prosody) such as Elalu, Daruvulu, and Dhavalalu. A notable musical highlight includes songs rendered by Chenchu women praising Rama’s exploits.

Categorized under Madhura Kavithvam (melodious poetry), Sugriva Vijayamu stands as one of the earliest standalone published Yakshagana texts in Telugu literature. It successfully integrates classical literary aesthetics with folk performative traditions. This text serves as a critical archival reference for researchers studying South Indian drama, historical metrics, and classical Telugu literature.

సంప్రదింపు వివరాలు:

శ్రీకృష్ణదేవరాయ తెలుగు భాషా నిలయం

ఇం. నెం. 4-4-8, సుల్తాన్‌బజార్‌, హైదరాబాద్‌ – 500 001, తెలంగాణ

ఫోన్: 9014120442 | E-mail: sktbn.org@gmail.com