యక్షగానములు 11077
యక్షగానములు (తంజావూరు) సంపుటము 4: సమగ్ర సాహిత్య విశ్లేషణ & పుస్తక సమీక్ష
1. సాహిత్య / విషయ విశ్లేషణ వ్యాసం
పరిచయం
దక్షిణ భారత సాహిత్య చరిత్రలో, ముఖ్యంగా విజయనగర సామ్రాజ్య పతనం తర్వాత తంజావూరును పాలించిన నాయక, మహారాష్ట్ర రాజుల కాలం 'సాహిత్య స్వర్ణయుగం'గా విరాజిల్లింది. ఈ కాలంలో యక్షగాన ప్రక్రియ అత్యున్నత స్థాయికి చేరుకుంది. ఆంధ్ర విశ్వకళా పరిషత్తు ప్రచురించిన "యక్షగానములు (తంజావూరు) సంపుటము 4" అనే ఈ గ్రంథం, తంజావూరు సరస్వతీ మహల్ గ్రంథాలయంలోని అరుదైన తాళపత్ర ప్రతుల ఆధారంగా సేకరించి పరిష్కరించిన ప్రాచీన యక్షగాన నాటకాల సంకలనం. ఇది పద్య-గేయ నాటక విభాగం (Dramatics/Folk Classical Theater) కిందకు వస్తుంది. తెలుగు సంస్కృతి, రసజ్ఞత, మరియు నాటక కళాపరంపరకు ఈ గ్రంథం ఒక సజీవ సాక్ష్యం.
రచయిత అంతరంగం
ఈ సంపుటంలో వివిధ ప్రాచీన కవులు రచించిన ఐదు యక్షగాన రూపకాలు ఉన్నాయి (వేంకటాద్రి, చల్లా సూరయ, తిర్మలకవి, మరియు అక్కయ). ఈ కవులు శ్రీకృష్ణదేవరాయలు, నాయక రాజుల పోషణలో పెరిగిన సాహిత్య సంప్రదాయాన్ని పుణికిపుచ్చుకున్నవారు. ప్రసిద్ధ విద్వాంసులు, ప్రొఫెసర్ గంటి జోగిసోమయాజి గారు ఈ ప్రతులకు అత్యంత శాస్త్రీయంగా పరిష్కర్తగా వ్యవహరించారు. ప్రాచీన తెలుగు సాహిత్యాన్ని, అముద్రిత యక్షగాన రూపాంతరాలను లోకానికి అందించాలనే తపన, విద్వత్తు వారి ఉపోద్ఘాతంలో ప్రస్పష్టంగా కనిపిస్తాయి.
పుస్తక సారాంశం / ప్రధానాంశం
ఈ సంపుటంలో ఐదు విభిన్నమైన యక్షగానాలు చేర్చబడ్డాయి:
వాసంతికా పరిణయము (రచయిత: వేంకటాద్రి): ఇతిహాస నేపథ్యంతో కూడిన శృంగార నాటకీయ ఘట్టం.
వివేక విజయము (రచయిత: చల్లా సూరయ): రూపక ప్రక్రియలో (Allegorical) తాత్విక భావాలను, మానసిక వికారాలపై వివేకం సాధించే విజయాన్ని నాటకీకరించిన కృతి.
చిత్రకూట మాహాత్మ్యము (రచయిత: తిర్మలకవి): చిత్రకూట క్షేత్ర ప్రాశస్త్యం, రామాయణ ఆధారిత పురాణ గాథల సమన్వయం.
భీమసేన విజయము (రచయిత: అక్కయ): మహాభారతంలోని భీముని పరాక్రమ ఘట్టాలను రంగస్థలానికి అనువుగా తీర్చిదిద్దిన వీరరస ప్రధాన యక్షగానం.
శ్రీ కృష్ణలీలావిలాసము (రచయిత: అక్కయ): శ్రీకృష్ణుని రాసక్రీడలు, గోపికల విరహం, అలక, ప్రణయ కలహాలు మరియు కృష్ణుని కరుణతో కూడిన లీలల మనోహర రూపకం.
ఈ నాటకాలన్నీ ద్విపదలు, జంపె, అర్ధచంద్రికలు, వచనాలతో సుబోధకంగా సాగుతూ, అప్పటి రంగస్థల ప్రదర్శన శైలిని కళ్ళకు కడతాయి.
శైలి మరియు విశ్లేషణ
తంజావూరు యక్షగానాల ప్రత్యేకత వాటి సంగీత, సాహిత్య, నాట్య సమ్మేళనం. ఈ గ్రంథంలో దేశి ప్రబంధ శైలితో పాటు గ్రాంథిక ప్రాచీన భాషా ప్రయోగాలు పుష్కలంగా ఉన్నాయి. కవి అక్కయ రచించిన 'శ్రీ కృష్ణలీలావిలాసము'లో గోపికల విరహాన్ని, అలకను వర్ణించేటప్పుడు వాడిన అర్ధచంద్రికలు, జంపె మాత్రాఛందస్సులు నృత్యానికి ఎంతగానో అనుకూలిస్తాయి. సంభాషణల్లోని నాటకీయత, శృంగార-భక్తి రసాల మేళవింపు, అప్పటి ప్రజాదరణ పొందిన 'యక్షగాన' ప్రక్రియ సౌందర్యాన్ని ఆవిష్కరిస్తాయి.
ముగింపు
తెలుగు నాటక వికాసం, యక్షగాన పరిణామ క్రమం, మరియు తంజావూరు ఆంధ్ర సాహిత్య చరిత్రపై పరిశోధనలు చేసే విద్యార్థులకు, పరిశోధకులకు ఈ పుస్తకం ఒక ఆకర గ్రంథం. ప్రాచీన తెలుగు భాషా సౌందర్యాన్ని, నృత్య-రూపక సాహిత్యాన్ని ఆస్వాదించాలనుకునే సాధారణ పాఠకులు కూడా తప్పక చదవాల్సిన అమూల్యమైన ప్రచురణ ఇది.
2. పుస్తక సమగ్ర సమాచారం (Technical Metadata)
ప్రాథమిక వివరాలు (Basic Info)
| ఫీల్డ్ (Field) | వివరాలు (Details) |
| P1476 (Title) | యక్షగానములు (తంజావూరు) సంపుటము 4 |
| P1680 (Subtitle) | NA |
| P31 (Instance of) | Book / Anthological Edition of Plays |
| Wikidata ID | NA |
| P18 (Image/Cover) | NA |
వ్యక్తులు (People)
| ఫీల్డ్ (Field) | వివరాలు (Details) |
| P50 (Author) | వేంకటాద్రి, చల్లా సూరయ, తిర్మలకవి, అక్కయ |
| P110 (Illustrator) | NA |
| P11105 (Annotator) | NA |
| P123 (Publisher) | ఆంధ్ర విశ్వకళా పరిషత్తు (Andhra University) |
| P655 (Translator) | NA |
| P98 (Editor) | గంటి జోగిసోమయాజి |
| P767 (Contributor) | NA |
| P872 (Printer) | NA |
| P2679 (Foreword Author) | NA |
| P2680 (Afterword Author) | NA |
గుర్తింపు సంఖ్యలు (IDs)
| ఫీల్డ్ (Field) | వివరాలు (Details) |
| P212 (ISBN-13) | NA |
| P957 (ISBN-10) | NA |
| P243 (OCLC) | NA |
| P675 (Google Books ID) | NA |
| P648 (Open Library) | NA |
| P2034 (Gutenberg) | NA |
| P724 (Internet Archive) | NA |
| P8383 (Goodreads) | NA |
| P6721 (K10plus) | NA |
సందర్భం & ముద్రణ (Context & Edition)
| ఫీల్డ్ (Field) | వివరాలు (Details) |
| P407 (Language) | తెలుగు (Telugu) |
| P291 (Place of Publication) | వాల్తేరు / విశాఖపట్నం (Andhra University Series) |
| P577 (Pub Date) | 1959 |
| P1104 (Pages) | 317+ (కనీసం 317 పుటలు) |
| P2635 (Volumes) | Vol. 4 (సంపుటము 4) |
| P393 (Edition) | NA |
| P1031 (Legal Citation) | Andhra University Series No. 66 |
| P186 (Material) | Paper |
| P437 (Format) | Print / Softcover |
3. అదనపు వివరాలు (Extended Fields)
Work_Genre_P136: 891.482 (Telugu Drama / Yakshaganam)
Work_Subject_P921: Thanjavur Telugu Literature, Yakshagana Plays, Classical Telugu Theater
Work_Country_P495: India
Work_Movement_P135: Thanjavur Nayaka and Maratha Period Literature
Work_Based_On_P144: Palm-leaf Manuscripts of Tanjavur Saraswathi Mahal Library
Koha_Cost: Rs. 2-50
Total Dewey Decimal Classification – DDC ID: 891.482
4. English Summary
"Yakshaganamulu (Tanjavur) Volume 4," edited by Professor Ganti Jogi Somayaji and published by Andhra University in 1959, is a critical compilation of classical Telugu musical dance-dramas preserved at the Tanjavur Maharaja Serfoji's Sarasvati Mahal Library. Representing the vibrant literary flourish of the Tanjavur Nayaka and Maratha patronages, this volume compiles five distinct Yakshagana works authored by prominent medieval poets: Vasantika Parinayamu by Venkatadri, Viveka Vijayamu by Calla Suraya, Citrakuta Mahatmyamu by Tirmalakavi, and Bhimasena Vijayamu alongside Sri Krishna Leela Vilasamu by Akkaya.
Yakshagana is a traditional performance art form of South India blending poetry, music, rhythm, and theatrical dialogue. The compositions featured in this compilation utilize rhythmic meters such as Jampe, Ardhacandrikalu, and Dvipada, rendering them ideal for classical dance and dramatic reenactment. The themes range from devotional and mythological narratives (such as Krishna's divine play and Bhima's valor) to philosophical allegories.
This edition serves as a crucial primary text for researchers in Dravidian linguistics, classical Indian theater, and medieval Telugu literature. By recovering and meticulously editing these rare palm-leaf manuscripts, the volume offers invaluable insights into the historical evolution of Telugu literary aesthetics and performance traditions.
Comments
Post a Comment