శ్రీ శైల మల్లికార్జున సుప్రభాత సుసాంధ్యమ్12194

# శ్రీ శైల మల్లికార్జున సుప్రభాత సుసాంధ్యమ్

శ్రీ శైల మల్లికార్జున12194

## సాహిత్య / విషయ విశ్లేషణ వ్యాసం
### పరిచయం
దక్షిణ కైలాసంగా, ద్వాదశ జ్యోతిర్లింగాలలోనూ అష్టాదశ శక్తిపీఠాలలోనూ ఒకటిగా
విరాజిల్లుతున్న పుణ్యక్షేత్రం శ్రీశైలం. ఆ క్షేత్రాధిపతియైన శ్రీ
మల్లికార్జున స్వామిని, భ్రమరాంబికా అమ్మవారిని స్తుతిస్తూ వెలువడిన విశిష్ట
సంస్కృత కవితా రూపమే **'శ్రీ శైల మల్లికార్జున సుప్రభాత సుసాంధ్యమ్'**. ఈ
గ్రంథం ఆధ్యాత్మికం, భక్తి సాహిత్యం మరియు స్తోత్ర కావ్య విభాగం (Spiritual /
Devotional Stotra Literature) కిందకు వస్తుంది. సాధారణంగా దేవుళ్లకు అరుణోదయ
వేళ పఠించే "సుప్రభాతాలు" ఉండటం సహజం; కానీ, సాంధ్యవేళ స్వామివారి తాండవాన్ని
స్మరిస్తూ ప్రార్థించే "సుసాంధ్యము" అనే నూతన ప్రక్రియను కూడా ఇందులో సృజించి
చేర్చడం ఈ పుస్తకానికున్న ప్రత్యేకత.
### రచయిత అంతరంగం
ఈ గ్రంథకర్త శ్రీ ముదిగొండ వీరభద్రమూర్తి గారు. సంస్కృత్యాంధ్ర భాషల్లో
విద్వత్తు, అపార భక్తిభావం కలిగిన కవిశేఖరులు. స్వామివారే కలలో కనిపించి
ప్రేరణనందించి తనచేత ఈ రచన చేయించారనే నిండైన భావాన్ని వారు ఆముఖంలో
వ్యక్తపరిచారు. కాంచీ కామకోటి పీఠాధిపతులు, డాక్టర్ దివాకర్ల వేంకటావధాని,
శ్రీ కేశవపంతుల నరసింహశాస్త్రి వంటి దిగ్గజ పండితుల ప్రశంసలు పొందిన వీరి
కవిత్వంలో నిండైన శివభక్తి, పదగుంభన మరియు అపూర్వ భావనాశక్తి గోచరిస్తాయి.
### పుస్తక సారాంశం / ప్రధానాంశం
ఈ గ్రంథం ప్రధానంగా శ్రీశైల మల్లికార్జునుడి నిత్య పూజా క్రమంలో పఠించదగిన
వివిధ స్తోత్రాలు, ప్రార్థనా శ్లోకాల సమాహారం. ఇందులో ప్రధానంగా ఐదు భాగాలు
కనిపిస్తాయి:
1. **శ్రీమల్లికార్జున సుప్రభాతం:** అరుణోదయ వేళ శ్రీశైల క్షేత్ర శోభను,
ప్రకృతి సౌందర్యాన్ని వర్ణిస్తూ స్వామివారిని నిద్రలేపే రమణీయ శ్లోకాలివి.
2. **శ్రీమల్లికార్జున సుసాంధ్యమ్:** సంస్కృత సాహిత్య చరిత్రలోనే అరుదైన
ప్రక్రియ ఇది. ఈశ్వరుడు షట్కాల పూజలు అందుకునే దేవుడు. సాయంసంధ్య వేళ శివునికి
అత్యంత ప్రియమైన సమయం. "స్వామీ! భవానీ సమేతుడవై, విశ్వ కళ్యాణం కోసం తాండవము
చేయుటకు సాయంసంధ్య సిద్ధమైనది, లెమ్ము" అంటూ భ్రమరాంబికతో కలిసి తాండవం
చేయాల్సిందిగా మునిగణాలు, వేదాలు, విష్ణు-బ్రహ్మాది దేవతలు సేవించే ఘట్టాన్ని
వ్యాఖ్యానించే శ్లోక సమూహమిది.
3. **శ్రీపర్వతలింగ స్తోత్రం:** శ్రీశైలంలో లింగరూపంలో వెలసిన ఈశ్వరుడి దివ్య
లీలలను, భక్తులను బంధాల నుండి కడతేర్చే మహత్తును కీర్తించే స్తుతి.
4. **శ్రీశైలనాథ చరణ సేవా:** చంద్రగుప్త రాజకుమారి అక్కమహాదేవి, శివాజీ
మహారాజు వంటి చారిత్రక భక్తులు సేవించిన స్వామివారి శ్రీచరణాలను ఆశ్రయిస్తూ
రచించిన విశిష్ట ప్రార్థన.
5. **శ్రీమల్లికార్జున మంగళాష్టకం:** స్వామివారికి శ్రేయస్సు, మంగళం
కాంక్షిస్తూ సాగే అష్టక పద్యాలు.
ఈ రచన కేవలం ఒక స్తోత్రం మాత్రమే కాక, ఆధ్యాత్మిక సాధకులకు నిత్య పారాయణకు
అనువైన దివ్య మంత్రతుల్యమైన కావ్యరూపం.
### శైలి మరియు విశ్లేషణ
ముదిగొండ వీరభద్రమూర్తి గారి శైలి ప్రౌఢమైన సంస్కృత పదబంధాలతో, శ్రవణసుభగమైన
శబ్దాలంకారాలతో, అంత్యానుప్రాసలతో అలరారుతుంది. దివాకర్ల వేంకటావధాని గారు
పేర్కొన్నట్లు ప్రభాత కాలాన్ని "కాలదుగ్ధపీయూషము" అనడం, పక్షుల సమూహాన్ని
"సంబర రాజ్యలక్ష్మి ఆనంద వీచులు" అని వర్ణించడం కవి అపూర్వ భావనాశక్తికి
నిదర్శనాలు. సంగీత నాట్య రసజ్ఞత, నందీశ్వరుని మృదంగ ధ్వనుల తాళం (తాధింధిమి
ధిమిత థోంకిట) శ్లోకాల నడకలో ప్రతిధ్వనించడం ఈ కవిత్వ ప్రత్యేకత.
### ముగింపు
శ్రీశైల మల్లికార్జున స్వామి భక్తులకు, శివారాధకులకు, సంస్కృత స్తోత్ర
ప్రియులకు, మరియు క్షేత్ర సాహిత్య పరిశోధకులకు ఈ పుస్తకం ఒక అమూల్యమైన నిధి.
శ్రీశైల దేవస్థానంలో నిత్య పఠనానికి, సాంధ్యవేళ ధ్యానానికి ఇది ఎంతగానో
ఉపయోగపడుతుంది.
## పుస్తక సమగ్ర సమాచారం (Technical Metadata)
ప్రాథమిక వివరాలు (Basic Info):
* P1476 (Title): శ్రీ శైల మల్లికార్జున సుప్రభాత సుసాంధ్యమ్
* P1680 (Subtitle): NA
* P31 (Instance of): book
* Wikidata ID: NA
* P18 (Image/Cover): NA
వ్యక్తులు (People):
* P50 (Author): ముదిగొండ వీరభద్రమూర్తి
* P110 (Illustrator): NA
* P11105 (Annotator): NA
* P123 (Publisher): శ్రీకృష్ణదేవరాయాంధ్ర భాషానిలయము, సుల్తాన్‌బజార్,
హైదరాబాద్
* P655 (Translator): NA
* P98 (Editor): NA
* P767 (Contributor): దెబ్బడ భూమయ్యగుప్త, దెబ్బడ నారాయణగుప్త (ముద్రణ
ద్రవ్యదాతలు)
* P872 (Printer): NA
* P2679 (Foreword Author): డా॥ దివాకర్ల వేంకటావధాని, శ్రీ కేశవపంతుల
నరసింహశాస్త్రి (అభిప్రాయకర్తలు)
* P2680 (Afterword Author): NA
గుర్తింపు సంఖ్యలు (IDs):
* P212 (ISBN-13): NA
* P957 (ISBN-10): NA
* P243 (OCLC): NA
* P675 (Google Books ID): NA
* P648 (Open Library): NA
* P2034 (Gutenberg): NA
* P724 (Internet Archive): NA
* P8383 (Goodreads): NA
* P6721 (K10plus): NA
సందర్భం & ముద్రణ (Context & Edition):
* P407 (Language): సంస్కృతం (తెలుగు లిపిలో), తెలుగు
* P291 (Place of Publication): హైదరాబాద్
* P577 (Pub Date): 1968 (18-5-1968)
* P1104 (Pages): NA
* P2635 (Volumes): NA
* P393 (Edition): NA
* P1031 (Legal Citation): NA
* P186 (Material): Paper
* P437 (Format): Paperback / Print book
## అదనపు వివరాలు (Extended Fields)
* Work_Genre_P136: ఆధ్యాత్మికం / సంస్కృత స్తోత్ర సాహిత్యం (DDC 294.5)
* Work_Subject_P921: శ్రీశైలం, మల్లికార్జున స్వామి, భ్రమరాంబికా దేవి,
సుప్రభాతం, సుసాంధ్యము, శివ తాండవం, మంగళాష్టకం
* Work_Country_P495: India
* Work_Movement_P135: భక్తి సాహిత్యం / శివారాధన సంప్రదాయం
* Work_Based_On_P144: శ్రీశైల మల్లికార్జున స్వామి దివ్య లీలలు & క్షేత్ర
మహాత్మ్యం
* Koha_Cost: NA
* Total Dewey Decimal Classification – DDC ID: 294.5
## English Summary
**Sri Saila Mallikarjuna Suprabhata Susandhyam** is a devotional Sanskrit
hymn collection composed by Mudigonda Veerabhadra Murthy, dedicated to Lord
Mallikarjuna and Goddess Bhramarambika of the sacred pilgrimage site
Srisailam. Published in 1968 by Sri Krishnadevaray Andhra Bhasha Nilayam,
Hyderabad, this work introduces an innovative literary genre alongside the
traditional morning awakening hymn (*Suprabhatam*): the evening hymn titled
*Susandhyam*.
While Suprabhatam poetry is common across Indian temples, *Susandhyam*
specifically caters to the twilight hours when Lord Shiva is worshipped
through his cosmic dance (*Tandava*). The poet invokes Lord Mallikarjuna to
awaken for the evening Tandava along with Goddess Bhramarambika, surrounded
by celestial beings, sages, and rhythmic sounds of percussion instruments
like the *Mridangam*.
The book comprises five devotional sections: *Sri Mallikarjuna
Suprabhatam*, *Sri Mallikarjuna Susandhyam*, *Sri Parvata Linga Stotram*,
*Sri Sailanatha Charana Seva* (referencing historical devotees like
Chhatrapati Shivaji and Princess Akkamahadevi), and *Sri Mallikarjuna
Mangalashtakam*. Renowned scholars such as Dr. Divakarla Venkatavadhani
praised the work for its rich Sanskrit diction, melodic rhythm, end-rhymes
(*Antyanuprasa*), and vivid poetic imagery. Blessed by Sri Kanchi Kamakoti
Peetham, this volume stands as an invaluable spiritual text for devotees,
researchers of temple literature, and practitioners of Shaivite hymnology.