శ్రీ శ్రీ విశాలాక్ష్మీ దేవేరి చరితము12298

# శ్రీ శ్రీ విశాలాక్ష్మీ దేవేరి చరితము

చరితం 12298

## సాహిత్య / విషయ విశ్లేషణ వ్యాసం
### పరిచయం
తెలుగు బాల సాహిత్య పరిశోధనలోనూ, చారిత్రక స్త్రీవాద సాహిత్య రంగంలోనూ విలక్షణ
స్థానాన్ని పొందిన గ్రంథం **"శ్రీ శ్రీ విశాలాక్ష్మీ దేవేరి చరితము"**. 1932లో
ముద్రించబడిన ఈ గ్రంథం, గుడివాడ సమీపంలోని అంగలూరు గ్రామానికి చెందిన శ్రీమతి
అట్లూరి వేంకట సీతమ్మ గారిచే రచించబడింది. ఇది ప్రధానంగా **జీవిత చరిత్ర /
చారిత్రక ఆధ్యాత్మిక నాన్-ఫిక్షన్ (Biography / Historical Non-fiction)**
విభాగానికి చెందుతుంది. చారిత్రక జమీందారీ కుటుంబమైన చల్లపల్లి (దేవరకోట)
సంస్థానపు రాణి విశాలాక్ష్మీ దేవేరి జీవిత విశేషాలను, ఆమె ఉదాత్త సుగుణాలను,
రాజవంశ చరిత్రను పాఠకులకు పరిచయం చేయడమే ఈ పుస్తక ప్రధాన లక్ష్యం.
### రచయిత అంతరంగం
రచయిత్రి శ్రీమతి అట్లూరి వేంకట సీతమ్మ గారికి సమాజంలో నారీమణుల చరిత్రలను
వెలికితీసి పాఠకలోకానికి అందించాలనే గాఢమైన సంకల్పం ఉండేది. ప్రాచీన నారీమణుల
చరిత్రలు ఇప్పటికే అనేకమంది రచించినందున, చర్వితచర్వణంగా కాకుండా నూతనంగా కమ్మ
రాజవంశ చరిత్రలో ప్రసిద్ధి చెందిన సంస్థానాల స్త్రీమూర్తుల వృత్తాంతాలను
వెలికితీయాలని ఆశించారు. చల్లపల్లి (దేవరకోట) జమీందారీ వంశంలోని ఒక సుదతీమణి
అమూల్య జీవిత చరిత్రను ఆంధ్ర లోకానికి అందించి, రచయిత్రిగా తాను ధన్యత
పొందాలనే సత్సంకల్పం ఈ గ్రంథ రచనా రూపంలో వ్యక్తమైంది.
### పుస్తక సారాంశం / ప్రధానాంశం
ఈ గ్రంథం దేవరకోట (చల్లపల్లి) సంస్థానపు నేపథ్యం, కమ్మ రాజవంశ మూలాలు మరియు
రాణి విశాలాక్ష్మీ దేవేరి యొక్క ధర్మనిష్ఠతో కూడిన జీవిత విశేషాలను సుదీర్ఘంగా
వర్ణిస్తుంది:
* **చారిత్రక నేపథ్యం & కమ్మ వంశ పరిచయం**: రచయిత్రి ప్రాచీన ఆంధ్రదేశ
వైభవాన్ని, ధరణికోట, అమరావతి, శ్రీకాకుళం, ఓరుగల్లు వంటి ప్రధాన నగరాల
ఐశ్వర్యాన్ని వర్ణిస్తూ ప్రారంభించారు. పరదేశీయుల దండయాత్రల వల్ల భారతీయ
సమాజంలో వచ్చిన మార్పులు, క్షత్రియ ధర్మాన్ని పాటించిన వంశాల వర్ణన మరియు
దేవీదుర్వాస పురాణ ప్రతిపాదనల ఆధారంగా కమ్మ వంశం యొక్క చారిత్రక మూలాలను
విశ్లేషించారు.
* **దేవరకోట (చల్లపల్లి) సంస్థాన చరిత్ర**: చల్లపల్లి రాజుల పరాక్రమం,
చల్లపల్లి కోట నిర్మాణం, 'సౌభాగ్యస్థలయ' సౌధ నిర్మాణం మరియు ప్రజారంజక పాలన
గురించిన వివరాలను గ్రంథం అందిస్తుంది. రెండవ అంకినీడు బహద్దరు కాలంలో
(1864లో) సంభవించిన తీవ్రమైన తుఫాను/కరువు సమయంలో ఆయన ప్రజలకు కల్పించిన
ఆశ్రయం, అన్నపానాలు, ఉచిత గృహనిర్మాణ సహాయాలను ప్రశంసించారు.
* **మల్లిఖార్జున ప్రసాదు జననం & వివాహం**: 1841లో అంకినీడు ప్రసాద బహద్దరు
వారికి పుత్రోదయం కావడం, అంకినీడు తదనంతరం శ్రీ రాజాగారు లాలనతో సంతానాన్ని
పెంచడం మరియు రాణి విశాలాక్ష్మీ దేవేరితో వివాహ బంధం యేర్పడడం చర్చించబడ్డాయి.
* **రాణి విశాలాక్ష్మీ దేవేరి సుగుణాలు & జీవితం**: విశాలాక్ష్మీ దేవేరి
బాల్యం నుంచే ఓర్పు, కష్టసహిష్ణుత, మరియు పతిభక్తి కలిగిన సతీరత్నమని
వర్ణించబడింది. రాజ్యాంగపరమైన ఇబ్బందుల వలన తమ దంపతులు కోటను వీడి శివగంగలో
వసించాల్సి వచ్చినప్పుడు కూడా ధైర్యంతో, శాంతంతో కాలాన్ని గడిపిన తీరు
కాళిదాసు వర్ణించిన పార్వతి తపస్సుతో పోల్చబడింది. కులదైవమైన పార్వతీదేవి
ఆరాధన, పేదసాదల పట్ల కరుణ ఆమె దివ్య గుణాలని పేర్కొన్నారు.
* **కవిదంపతుల సమర్పణ**: గ్రంథాంతంలో అట్లూరి పొన్నయ్యచౌదరి మరియు అట్లూరి
వేంకటసీతమ్మ అనే కవిదంపతులు పద్యసుమ మాలలను శ్రీ శివప్రసాద భూధవునికి,
రామభూపతికి ఆశీస్సులతో గాన్కగా సమర్పిస్తూ స్వస్తి పలికారు.
### శైలి మరియు విశ్లేషణ
ఈ పుస్తకం 20వ శతాబ్దపు ప్రారంభ కాలానికి చెందిన మనోహరమైన ప్రౌఢ గ్రాంథిక
తెలుగు వచనంలో, అక్కడక్కడ పద్య భాగాల కలయికతో నడిచింది. చరిత్రను మరియు
వ్యక్తిత్వ వర్ణనను అత్యంత భావోద్వేగభరితంగా, అలంకారిక శైలిలో రచయిత్రి
మలిచారు. భారతీయ పురాణాలు, కాళిదాసు కావ్య పోలికలు, నైతిక సూక్తులను
సందర్భోచితంగా ఉపయోగిస్తూ రాణి విశాలాక్ష్మీ దేవేరి పాత్రకు విశిష్టమైన
గౌరవాన్ని తెచ్చిపెట్టారు.
### ముగింపు
ఈ గ్రంథం ఆంధ్రదేశ జమీందారీ చరిత్రలను, ప్రత్యేకించి దేవరకోట (చల్లపల్లి)
సంస్థాన వంశ చరిత్రను అధ్యయనం చేసే పరిశోధకులకు, తెలుగు చారిత్రక స్త్రీవాద
సాహిత్య చరిత్రపై ఆసక్తి ఉన్న పాఠకులకు ఎంతో ఉపయోగకరమైన అరుదైన ఆధారం. ఒక
అరుదైన సంస్థాన రాణి జీవిత నిబద్ధతను, త్యాగాన్ని అర్థం చేసుకోవడానికి ప్రతి
ఒక్కరూ చదవదగిన చారిత్రక గ్రంథమిది.
## పుస్తక సమగ్ర సమాచారం (Technical Metadata)
ప్రాథమిక వివరాలు (Basic Info):
* P1476 (Title): శ్రీ శ్రీ విశాలాక్ష్మీ దేవేరి చరితము
* P1680 (Subtitle): NA
* P31 (Instance of): book
* Wikidata ID: NA
* P18 (Image/Cover): NA
వ్యక్తులు (People):
* P50 (Author): శ్రీమతి అట్లూరి వేంకట సీతమ్మ
* P110 (Illustrator): NA
* P11105 (Annotator): NA
* P123 (Publisher): శ్రీమతి అట్లూరి వేంకట సీతమ్మ, అంగలూరు
* P655 (Translator): NA
* P98 (Editor): NA
* P767 (Contributor): అట్లూరి పొన్నయ్యచౌదరి (కవిదంపతులలో ఒకరు)
* P872 (Printer): శ్రీ బాలసరస్వతీ ముద్రశాల, గుడివాడ
* P2679 (Foreword Author): NA
* P2680 (Afterword Author): NA
గుర్తింపు సంఖ్యలు (IDs):
* P212 (ISBN-13): NA
* P957 (ISBN-10): NA
* P243 (OCLC): NA
* P675 (Google Books ID): NA
* P648 (Open Library): NA
* P2034 (Gutenberg): NA
* P724 (Internet Archive): NA
* P8383 (Goodreads): NA
* P6721 (K10plus): NA
సందర్భం & ముద్రణ (Context & Edition):
* P407 (Language): Telugu
* P291 (Place of Publication): అంగలూరు / గుడివాడ (Angaluru / Gudivada)
* P577 (Pub Date): 1932
* P1104 (Pages): NA
* P2635 (Volumes): NA
* P393 (Edition): NA
* P1031 (Legal Citation): NA
* P186 (Material): Paper
* P437 (Format): Softcover / Printed Book
## అదనపు వివరాలు (Extended Fields)
* Work_Genre_P136: 920.72 / 954.84 (Biography of Women / History of Andhra
Zamindaris)
* Work_Subject_P921: Visalakshmi Deveri, Challapalli Samsthanam,
Devarakota Estate, Kamma Lineage History, Women Biographies
* Work_Country_P495: India
* Work_Movement_P135: Early 20th Century Telugu Women Literary Movement
* Work_Based_On_P144: Devi Durvasa Puranam, Oral History of Challapalli
Royalty
* Koha_Cost: 0-60 (Re. 0.60 / 60 Paise)
* Total Dewey Decimal Classification – DDC ID: 920.72 (Biographies of
Women)
## English Summary
*"Sri Sri Visalakshmi Deveri Charitamu"* is a historic biographical
chronicle authored by Srimati Atluri Venkata Sitamma in 1932 from Angaluru,
Krishna District, Andhra Pradesh. Printed at Sri Balasaraswathi Press in
Gudivada, this work documents the life, character, and lineage of Queen
Visalakshmi Deveri, a noblewoman belonging to the historic Challapalli
(Devarakota) Zamindari royal family.
Driven by a passion to document local female icons rather than retell
well-trodden ancient legends, the author researched the ancestral history
of the Kamma royal clans and the Devarakota rulers. The narrative traces
the glorious history of Andhra, referencing ancient capitals like
Dharanikota, Amaravati, and Orugallu, before diving into the history of the
Challapalli fort, its rulers such as Ankinedu Bahadur II—who famously
provided food, shelter, and material aid to his subjects during the
devastating cyclone of 1864—and Prince Mallikarjuna Prasadu.
The core of the work focuses on Queen Visalakshmi Deveri’s steadfast
virtues, piety, patience, and devotion. When administrative crises forced
the royal couple to exile themselves to Shivaganga, she bore the hardship
with tranquility, drawing comparisons to Parvati's penance. The text
concludes with celebratory verses written jointly by the author and her
husband, Atluri Ponnayya Choudhari, offering blessings to the young royal
heirs.
Written in classical prose interspliced with poetic verses, this book
offers valuable insights for historians, literature scholars, and readers
interested in regional royal biographies, women's history, and the
socio-cultural fabric of 19th- and 20th-century Andhra Pradesh.