కుందమాల (1348

## 1. శీర్షిక & ప్రాథమిక గుర్తింపు విభాగం (Title & Basic Identification
Block)
* **పుస్తకం పూర్తి పేరు (తెలుగులో):** కుందమాల (దిఙ్నాగుని సంస్కృత రూపమునకు
దెనుఁగు సేఁత)
* **Title in English Transliteration:** Kundamala (Dinnaguni Samskruta
Roopakamunaku Telugu Setha)
* **ఉపశీర్షిక (Subtitle):** (దిఙ్నాగుని సంస్కృత రూపమునకు దెనుఁగు సేఁత)
* **ప్రత్యామ్నాయ / ఇతర పేర్లు (Alternate/Variant Titles):** కుందమాలా నాటకము
* **గ్రంథ రూపం / వర్గం (Category/Genre):** నాటకం / రూపకం / అనువాద సాహిత్యం
/ సంస్కృత నాటకానువాదం
## 2. రచయిత, సంపాదకులు & ఇతర కర్తల వివరాలు (Author & Contributor Details)
* **రచయిత పూర్తి పేరు:** పొన్నెకంటి హనుమంతరావు, ఎం.ఏ.
* **కలం పేరు / బిరుదులు (Pen Name / Titles):** NA
* **రచయిత కాలం / జీవిత కాలం (Birth-Death Dates):** NA
* **జన్మస్థలం / నివాసం:** NA
* **విద్యా అర్హతలు & వృత్తి:** M.A.
* **సమకాలీన రచనలు / ఇతర ముఖ్య કૃతులు:** NA
* **ఇతర కర్తల వివరాలు (Contributors):**
* **సంపాదకుడు (Editor):** NA
* **అనువాదకుడు (Translator):** పొన్నెకంటి హనుమంతరావు (సంస్కృత మూల
రూపకర్త: దిఙ్నాగుడు)
* **చిత్రకారుడు / ముఖచిత్ర డిజైనర్ (Illustrator/Cover Artist):** NA
* **ముందుమాట / పీఠిక రచయిత (Foreword/Introduction Author):** పొన్నెకంటి
హనుమంతరావు (పీఠిక)
* **రచయిత పరిచయ వ్యాసం (Author Note):** పొన్నెకంటి హనుమంతరావు గారు ఎం.ఏ.
పట్టభద్రులు మరియు సంస్కృత సాహిత్య అనువాదకులు. సంస్కృత నాటక రంగంలో మహాకవి
దిఙ్నాగుడు రచించిన ప్రఖ్యాత నాటకం 'కుందమాల'ను వారు తెలుగులోకి సుందరంగా
అనువదించారు. ప్రాచీన సంస్కృత రూపకాలను తెలుగు పాఠకులకు అందించాలనే లక్ష్యంతో
వీరు ఈ అనువాద గ్రంథాన్ని రూపొందించారు.
## 3. సాహిత్య, విషయ & సామాజిక విశ్లేషణ (Literary, Content & Critical
Analysis)
* **పరిచయం & నేపధ్యం (Introduction & Context):**
'కుందమాల' అనేది సంస్కృతంలో దిఙ్నాగ కవి ద్వారా రచింపబడిన ప్రసిద్ధ నాటకం
యొక్క తెలుగు అనువాదం. రామాయణ ఉత్తరకాండలోని సీతైక్య వృత్తాంతాన్ని మరియు
రాముడు సీతను పరిత్యజించిన తదనంతరం జరిగే భావోద్వేగభరిత సన్నివేశాలను ఈ రూపకం
ఆధారంగా మలిచారు. వల్లభదేవుని 'సుభాషితావళి', శారదాతనయుని 'భావప్రకాశిక',
విశ్వనాథుని 'సాహిత్యదర్పణం' వంటి ప్రాచీన లాక్షణిక గ్రంథాలలో ఈ నాటక శ్లోకాలు
ప్రశంసించబడ్డాయి.
* **రచయిత అంతరంగం & సంకల్పం (Author's Intent & Purpose):**
సంస్కృత సాహిత్య లోకంలో మహోన్నత స్థానం పొందిన కుందమాలా నాటక విశిష్టతను,
దిఙ్నాగుని నాటకీయ కళా నైపుణ్యాన్ని తెలుగు పాఠకులకు పరిచయం చేయడమే అనువాదకుని
ప్రధాన సంకల్పం. మూలంలోని రసభావాలు చెడకుండా తెలుగు మట్టి వాసన ఉట్టిపడేలా
అనువదించడం ఈ గ్రంథ లక్ష్యం.
* **ప్రధాన విషయ సారాంశం (Core Summary & Key Themes):**
ఈ నాటకంలో రామాయణ కథా నేపథ్యంలో వచ్చే ప్రధాన పాత్రల సంభాషణలు,
షష్ఠాంకములోని చరిత్రాత్మక ఘట్టాలు చిత్రించబడ్డాయి.
* **పాತ್ರవర్గం:** రాముడు (దశరథాగ్రజుడు, నాయకుడు), లక్ష్మణుడు,
సుమంత్రుడు, వాల్మీకి (మహర్షి), కశ్యపుడు, బాదరాయణుడు, కణ్వకుడు, శౌలకుడు
(విదూషకుడు), కుశలవులు (కవలు), సీత, వేదవతి, యజ్ఞవతి, మృగవేది (మునికన్యలు).
* **కథాంశం & ముగింపు:** వాల్మీకి ఆశ్రమ ప్రాంగణంలో జరిగే యాగం, సీతాదేవి
తన పవిత్రతను లోకానికి చాటిచెప్పే భూదేవి ప్రవేశం, వసుమతీదేవి అంతర్థానం,
మరియు రాముడు లక్ష్మణునితో కలిసి తన సుతులను యువరాజులుగా అభిషేకించడంతో నాటకం
సుఖాంతమవుతుంది.
* **Key Takeaways:** సీతైక్య చరిత, పతివ్రతా ధర్మం మరియు దిఙ్నాగుని నాటక
శిల్ప చాతుర్యం ఇందులో ప్రధానంగా వ్యక్తమవుతాయి.
* **భాషా శైలి & వ్యాకరణ విశ్లేషణ (Language Style & Literary Tropes):**
ఇది ప్రౌఢమైన సంస్కృత నాటక శైలికి అద్దం పట్టే చక్కని తెలుగు అనువాదం.
పాత్రల స్వభావానికి తగినట్లుగా గ్రాంథిక, పద్యమయ మరియు వచన రూప సంభాషణలు
ఉపయోగించబడ్డాయి. నాటకీయతను పెంచే విభావరి, సంస్కృత పదాల లయబద్ధత ఇందులో
స్పష్టంగా కనిపిస్తాయి.
* **పరిశోధనాత్మక & సాంస్కృతిక ప్రాముఖ్యత (Research & Cultural Value):**
సంస్కృత నాటక రంగంలో దిఙ్నాగుని కాలం మరియు భవభూతి 'ఉత్తరరామచరిత్ర'తో
దీనికి గల పోలికలు సాహిత్య పరిశోధకులకు ఎంతో ముఖ్యం. సంస్కృత నాటకాలను
తెలుగులోకి అనువదించిన ప్రముఖ ప్రతులలో ఇది ఒకటిగా నిలుస్తుంది.
* **ముగింపు & పాఠకుల మార్గదర్శి (Conclusion & Target Audience):**
ఈ నాటకం సంస్కృత సాహిత్య విద్యార్థులకు, నాటక పరిశోధకులకు, మరియు పౌరాణిక
నాటకాభిమానులకు అత్యంత ఆవశ్యకమైన గ్రంథం. ప్రాచీన రూపకాల అనువాద శైలిని
అధ్యయనం చేయడానికి ఇది చక్కని రిఫరెన్స్.
## 4. విపుల సాంకేతిక మెటాడేటా (Technical Metadata - Wikidata & MARC
Compatible)
* **ప్రాథమిక వికీడేటా & కేటలాగ్ వివరాలు:**
* P1476 (Title): కుందమాల [దిఙ్నాగుని సంస్కృత రూపమునకు దెనుఁగు సేఁత]
* P1680 (Subtitle): (దిఙ్నాగుని సంస్కృత రూపమునకు దెనుఁగు సేఁత)
* P31 (Instance of): Book / Drama / Translation
* Wikidata ID: NA
* P18 (Image/Cover Art): NA
* **కర్తలు & సంస్థలు (Persons & Entities):**
* P50 (Author): దిన్నాగుడు (Original Sanskrit Author); అనువాదకులు:
పొన్నెకంటి హనుమంతరావు (Ponnekanti Hanumantha Rao)
* P110 (Illustrator): NA
* P11105 (Annotator): NA
* P655 (Translator): పొన్నెకంటి హనుమంతరావు
* P98 (Editor): NA
* P767 (Contributor): NA
* P2679 (Foreword Author): NA
* P2680 (Afterword Author): NA
* P123 (Publisher): శ్రీకృష్ణదేవరాయాంధ్ర భాషా నిలయం, సుల్తాన్ బజార్,
హైదరాబాద్ / మార్తి బుక్ డిపో, గుంటూరు-3
* P872 (Printer / Press): NA
* **గుర్తింపు సంఖ్యలు (Identifiers):**
* P212 (ISBN-13): NA
* P957 (ISBN-10): NA
* P243 (OCLC Number): NA
* P675 (Google Books ID): NA
* P648 (Open Library ID): NA
* P2034 (Project Gutenberg ID): NA
* P724 (Internet Archive ID): NA
* P8383 (Goodreads Identifier): NA
* P6721 (K10plus PPN): NA
* **సందర్భం, ముద్రణ & భౌతిక వివరాలు (Physical & Publication Details):**
* P407 (Language): Telugu
* P291 (Place of Publication): హైదరాబాద్ / గుంటూరు (Hyderabad / Guntur)
* P577 (Publication Date / Year): NA
* P1104 (Page Count): NA (స్కాన్ పుటల ఆధారంగా 116 పైగా)
* P2635 (Number of Volumes): NA
* P393 (Edition Number): NA
* P1031 (Legal Citation / Registration No): NA
* P186 (Material Used): Paper / Digital
* P437 (Distribution Format): Digital PDF / Print
* Cost / Original Price (ధర): NA
## 5. వర్గీకరణ & డిజిటల్ ఆర్కైవల్ ఫీల్డ్्स (Classification & Archival
Studies)
* **Work_Genre_P136:** Sanskrit Drama Translation / Classical Telugu Play
* **Work_Subject_P921:** Kundamala, Dinnaga, Rama, Sita, Valmiki Ashrama,
Sanskrit Poetics, Epic Theatre
* **Work_Country_P495:** India
* **Work_Movement_P135:** Classical Translation Movement in Telugu
Literature
* **Work_Based_On_P144:** *Kundamala* Sanskrit Drama by Dinnaga
* **Dewey Decimal Classification (DDC) Number:** 891.22 / 894.8272
* **Colon Classification (CC) Class Number:** O15,2J64
* **Koha Classification Tag / Call Number:** 1348 (శ్రీకృష్ణదేవరాయాంధ్ర
భాషా నిలయం / హైదరాబాద్ కేటలాగ్ సంఖ్య: 1348)
* **Copyright Status / Public Domain:** Public Domain / Out of Copyright
(ఆర్కైవల్ కేటలాగ్ ముద్రణ ఆధారంగా)
## 6. English Academic Abstract & Metadata Summary
* **Objective & Scope:**
*Kundamala*, translated into Telugu by Ponnekanti Hanumantha Rao, is a
classical Sanskrit drama originally authored by the ancient playwright
Dinnaga. The primary objective of this monograph is to render Dinnaga's
renowned Sanskrit play—centered on the later episodes of the Ramayana
involving Rama, Sita, and the Valmiki hermitage—into accessible yet rich
Telugu dramatic prose.
* **Methodology & Content Overview:**
The publication follows a traditional theatrical translation format,
preserving the structural division of acts (*Ankas*), dramatic dialogues,
and Sanskrit poetic adaptations (*Slokas*). The text features a detailed
character roster including Rama, Lakshmana, Valmiki, the vidushaka, and
various sages and divine entities. It systematically unfolds the narrative
leading up to the sixth act (*Shashthankamu*), highlighting Goddess
Bhudevi's descent, the public vindication of Sita's purity, and the final
administrative transition in Ayodhya.
* **Literary & Academic Significance:**
This translation holds significant value for comparative literature and
Sanskrit poetics studies in South India. By bridging classical Sanskrit
drama with Telugu readership, the work facilitates scholarly engagement
with Dinnaga's theatrical craftsmanship, which has been historically cited
by prominent rhetoricians like Vallabhadeva and Viswanatha.
* **Recommendation:**
Recommended for academic researchers in Sanskrit Drama, Classical Telugu
Translations, South Asian Theatre Arts, and library archivists managing
classical Indological collections.