గంగాదేవి1352

## 1. శీర్షిక & ప్రాథమిక గుర్తింపు విభాగం (Title & Basic Identification
Block)
* **పుస్తకం పూర్తి పేరు (తెలుగులో):** గంగాదేవి
* **Title in English Transliteration:** Gangadevi
* **ఉపశీర్షిక (Subtitle):** సాహితీవిమర్శాత్మకాఖ్యాయిక
* **ప్రత్యామ్నాయ / ఇతర పేర్లు (Alternate/Variant Titles):** NA
* **గ్రంథ రూపం / వర్గం (Category/Genre):** సాహిత్య విమర్శ / చారిత్రక నవల
(ఆఖ్యాయిక) / జీవిత చరిత్ర
## 2. రచయిత, సంపాదకులు & ఇతర కర్తల వివరాలు (Author & Contributor Details)
* **రచయిత పూర్తి పేరు:** పోతుకుచ్చి సుబ్రహ్మణ్యశాస్త్రి
* **కలం పేరు / బిరుదులు (Pen Name / Titles):** సాహిత్యాలఙ్కార,
సహస్రావధాని, వ్యాకరణ విద్యాప్రవీణ, ఉభయభాషాప్రవీణ
* **రచయిత కాలం / జీవిత కాలం (Birth-Death Dates):** NA
* **జన్మస్థలం / నివాసం:** తెనాలి
* **విద్యా అర్హతలు & వృత్తి:** వ్యాకరణ విద్యాప్రవీణ, ఉభయభాషాప్రవీణ,
సహస్రావధాని
* **సమకాలీన రచనలు / ఇతర ముఖ్య કૃతులు:** కవుల చరిత్ర, కన్యకా సుప్రభాతం,
అగ్నిపురాణం (అనువాదం/రచన) [కృతిపద్యాల ఆధారంగా]
* **ఇతర కర్తల వివరాలు (Contributors):**
* **సంపాదకుడు (Editor):** NA
* **అనువాదకుడు (Translator):** NA
* **చిత్రకారుడు / ముఖచిత్ర డిజైనర్ (Illustrator/Cover Artist):** NA
* **ముందుమాట / పీఠిక రచయిత (Foreword/Introduction Author):** NA
* **రచయిత పరిచయ వ్యాసం (Author Note):** పోతుకుచ్చి సుబ్రహ్మణ్యశాస్త్రి
గారు తెనాలికి చెందిన ప్రసిద్ధ విద్వాంసులు, సహస్రావధాని మరియు ఉభయభాషా
ప్రవీణులు. వారు సంస్కృతాంధ్ర సాహిత్యాలలో విశేష పాండిత్యం కలిగి, అనేక
కావ్యాలను, విమర్శనా గ్రంథాలను రచించారు. విజయనగర సామ్రాజ్య చరిత్రలో, సంస్కృత
సాహిత్య రంగంలో విశిష్ట స్థానం పొందిన కవయిత్రి గంగాదేవి జీవితాన్ని, ఆమె
రచించిన 'మధురావిజయం' ప్రాశస్త్యాన్ని వివరిస్తూ ఈ
"సాహితీవిమర్శాత్మకాఖ్యాయిక"ను రూపొందించారు.
## 3. సాహిత్య, విషయ & సామాజిక విశ్లేషణ (Literary, Content & Critical
Analysis)
* **పరిచయం & నేపధ్యం (Introduction & Context):**
'గంగాదేవి' అనేది విజయనగర సామ్రాజ్య తొలిదశకు చెందిన వీరకంపరాయని భార్య,
ప్రసిద్ధ సంస్కృత కవయిత్రి గంగాదేవి జీవితాన్ని మరియు ఆమె అమరకృతి
'మధురావిజయం' (వీరకంపరాయ చరిత్రం) ఆధారంగా రచింపబడిన చారిత్రక విమర్శనాత్మక
ఆఖ్యాయిక. 14వ శతాబ్దపు దక్షిణాది రాజకీయ, సాంస్కృతిక పరిస్థితులను, మధురై
సుల్తానులపై విజయనగర సైన్యాలు సాధించిన విజయాన్ని ఈ గ్రంథం నేపథ్యంగా
స్వీకరించింది.
* **రచయిత అంతరంగం & సంకల్పం (Author's Intent & Purpose):**
సంస్కృతంలో మహాకావ్యాన్ని రచించిన తొలి మహిళా మహాకవి గంగాదేవి కీర్తిని,
ఆమె పాండిత్యాన్ని తెలుగు పాఠకులకు విమర్శనాత్మకంగా అందించడమే రచయిత ప్రధాన
సంకల్పం. కృతిపద్యాల ఆధారంగా — నాళం వంశీకుల ప్రోత్సాహంతో, గంగాదేవి చారిత్రక
ప్రాధాన్యతను, కవిత్వ పటిమను శాశ్వతంగా నిలబెట్టే లక్ష్యంతో
సుబ్రహ్మణ్యశాస్త్రి గారు ఈ కృతిని సంగ్రహించారు.
* **ప్రధాన విషయ సారాంశం (Core Summary & Key Themes):**
ఈ గ్రంథం గంగాదేవి జీవిత ఘట్టాలను, ఆమె 'మధురావిజయం' కావ్యగానం చేసిన
సందర్భాన్ని, మరియు తదనంతర పరిణామాలను మనోజ్ఞంగా వర్ణిస్తుంది.
* **ప్రధాన కథాంశం & విమర్శ:** గంగాదేవి తన కావ్యంలో కాళిదాసు, దండి వంటి
ప్రాచీన కవుల రీతులను అనుసరిస్తూనే స్వతంత్ర భావనాశక్తితో శృంగార, వీర రసాలను
పోషించిన తీరు విశ్లేషించబడింది. మధురై ప్రాంతంలో యవనుల (సుల్తానుల) పాలనలో
జరిగిన అరాచకాలను, మధురాదేవి విలాపాన్ని కరుణ రసాత్మకంగా వర్ణించిన తీరును
వ్యాఖ్యానించారు.
* **గజారోహణోత్సవం & గౌరవం:** విజయనగర ఆస్థానంలో రాజగురువులు (క్రియాశక్తి
పండితులు), సర్వజ్ఞ మాధవులు, సాయణాచార్యులు, మరియు వీరకంపరాయల సమక్షంలో
గంగాదేవి తన కావ్యాన్ని గానం చేయడం, సభలోని పండితులు ఆమెను "సరలాలాప పేశలా"
అని ప్రశంసించడం వర్ణితమైంది. కావ్యముతో పాటు వేదభాష్యాలను భద్రగజములపై ఉంచి
విజయనగర వీధుల్లో ఊరేగించిన గజారోహణోత్సవ ఘట్టం ఈ గ్రంథంలో ప్రధానాకర్షణ.
* **Key Takeaways:** గంగాదేవి కేవలం వీరపత్ని మాత్రమే కాదు; విజయనగర
సామ్రాజ్య విజయాలను కవితా రూపంలో అమరం చేసిన క్రాంతదర్శి అయిన మహాకవయిత్రి.
* **భాషా శైలి & వ్యాకరణ విశ్లేషణ (Language Style & Literary Tropes):**
గ్రంథంలో వాడిన భాషా రూపం గ్రాంథిక ఉచ్చారణతో కూడిన ప్రౌఢమైన, సాలంకృత వచన
శైలి. సందర్భానుసారంగా సంస్కృత శ్లోకాలను (మధురావిజయం నుండి) ఉదహరిస్తూ, వాటి
శైలీ వైశిష్ట్యాన్ని, పాణిని వ్యాకరణ ప్రయోగాలను ("కద్యవజ్ఙతి", "గ్రహీతా"
మొదలైన ప్రయోగాలు) విమర్శనాత్మకంగా చర్చించారు. వాక్య నిర్మాణం అత్యంత
శాస్త్రీయంగా, చారిత్రక నవలా రీతిలో సాగుతుంది.
* **పరిశోధనాత్మక & సాంస్కృతిక ప్రాముఖ్యత (Research & Cultural Value):**
తెలుగు సాహిత్య విమర్శలోను, మహిళా ప్రాచీన కవుల అధ్యయనంలోనూ ఈ గ్రంథానికి
అత్యున్నత ప్రాముఖ్యత ఉంది. సంస్కృత మహాకావ్య నిర్మాణంలో స్త్రీల పాత్రను,
విజయనగర ప్రారంభ కాలపు సాంస్కృతిక వైభవాన్ని పరిశోధనాత్మకంగా వెలుగులోకి
తెచ్చిన విశిష్ట రచన ఇది.
* **ముగింపు & పాఠకుల మార్గదర్శి (Conclusion & Target Audience):**
ఈ పుస్తకం విమర్శకులు, సాహిత్య పరిశోధకులు, విజయనగర చరిత్ర అభిమానులు,
మరియు విశ్వవిద్యాలయ విద్యార్థులకు ఎంతగానో ఉపయోగపడుతుంది. ప్రాచీన భారతదేశంలో
కవయిత్రుల స్థానాన్ని, వారి రచనల్లోని విమర్శనాత్మక దృక్పథాన్ని అర్థం
చేసుకోవడానికి ఇదొక ఉత్తమ మార్గదర్శి.
## 4. విపుల సాంకేతిక మెటాడేటా (Technical Metadata - Wikidata & MARC
Compatible)
* **ప్రాథమిక వికీడేటా & కేటలాగ్ వివరాలు:**
* P1476 (Title): గంగాదేవి
* P1680 (Subtitle): సాహితీవిమర్శాత్మకాఖ్యాయిక
* P31 (Instance of): Book / Monograph / Literary Criticism / Historical
Fiction
* Wikidata ID: NA
* P18 (Image/Cover Art): NA
* **కర్తలు & సంస్థలు (Persons & Entities):**
* P50 (Author): పోతుకుచ్చి సుబ్రహ్మణ్యశాస్త్రి (Pothukuchi Subrahmanya
Sastri)
* P110 (Illustrator): NA
* P11105 (Annotator): NA
* P655 (Translator): NA
* P98 (Editor): NA
* P767 (Contributor): NA
* P2679 (Foreword Author): NA
* P2680 (Afterword Author): NA
* P123 (Publisher): NA (తెనాలి నుండి ప్రచురితం)
* P872 (Printer / Press): NA
* **గుర్తింపు సంఖ్యలు (Identifiers):**
* P212 (ISBN-13): NA
* P957 (ISBN-10): NA
* P243 (OCLC Number): NA
* P675 (Google Books ID): NA
* P648 (Open Library ID): NA
* P2034 (Project Gutenberg ID): NA
* P724 (Internet Archive ID): NA
* P8383 (Goodreads Identifier): NA
* P6721 (K10plus PPN): NA
* **సందర్భం, ముద్రణ & భౌతిక వివరాలు (Physical & Publication Details):**
* P407 (Language): Telugu
* P291 (Place of Publication): తెనాలి (Tenali)
* P577 (Publication Date / Year): 1977
* P1104 (Page Count): NA (స్కాన్ పుట సంఖ్యలు 284 పైగా సూచిస్తున్నాయి)
* P2635 (Number of Volumes): NA
* P393 (Edition Number): NA
* P1031 (Legal Citation / Registration No): NA
* P186 (Material Used): Paper / Digital
* P437 (Distribution Format): Digital PDF / Print
* Cost / Original Price (ధర): ₹ 20.00 (రూ. 20.00)
## 5. వర్గీకరణ & డిజిటల్ ఆర్కైవల్ ఫీల్డ్స్ (Classification & Archival
Studies)
* **Work_Genre_P136:** Literary Criticism / Historical Fiction / Biography
/ Sanskrit Poetics Study
* **Work_Subject_P921:** Gangadevi, Madhuravijayam, Vijayanagara Empire,
Kumara Kampana, Sanskrit Women Poets, Literary Criticism
* **Work_Country_P495:** India
* **Work_Movement_P135:** Classical Literary Criticism / Historical
Re-evaluation
* **Work_Based_On_P144:** Madhuravijayam (Veerakamparaya Charitram) by
Gangadevi
* **Dewey Decimal Classification (DDC) Number:** 891.483 / 954.84
* **Colon Classification (CC) Class Number:** O15,1M77
* **Koha Classification Tag / Call Number:** 900 / 1352
(శ్రీకృష్ణదేవరాయాంధ్ర భాషా నిలయం / హైదరాబాద్ కేటలాగ్ సంఖ్య: 1352)
* **Copyright Status / Public Domain:** Public Domain / Out of Copyright
(ప్రచురణ సంవత్సరం 1977 మరియు కేటలాగ్ స్థానం ఆధారంగా)
## 6. English Academic Abstract & Metadata Summary
* **Objective & Scope:**
*Gangadevi: Sahiti Vimarsatmaka Akhyayika*, authored by the
distinguished scholar Sahasravadhani Pothukuchi Subrahmanya Sastri (Tenali,
1977), is a critical biography and literary commentary in Telugu centered
on Gangadevi, the 14th-century Sanskrit poetess and queen of Vijayanagara
prince Kumara Kampana. The primary scope of the monograph is to evaluate
Gangadevi's literary genius, historical significance, and her magnum opus
*Madhuravijayam* (also known as *Veerakamparaya Charitram*) within the
framework of Classical Sanskrit Poetics.
* **Methodology & Content Overview:**
The work utilizes an integrated methodology combining narrative
biography (*Akhyayika*) with rigorous textual criticism. Sastri
systematically examines selected Sanskrit verses from *Madhuravijayam*,
analyzing her poetic meters, figures of speech, emotional resonance
(*Rasa*), and adherence to Paninian grammar. Key chapters reconstruct the
cultural atmosphere of Vijayanagara, the royal court recitations in the
presence of eminent scholars like Vidyaranya, Madhava, and Sayana, and the
grand elephant procession (*Gajarohana*) honoring both the epic poem and
Vedantic commentaries.
* **Literary & Academic Significance:**
This monograph represents a significant contribution to Indian Women's
Writing Studies and South Indian Historiography. By contextualizing
Gangadevi as a rare female epic poet (*Mahakayaitri*) who chronicled
real-time military history and political liberation, the book bridges
medieval Sanskrit literature with modern Telugu critical scholarship.
* **Recommendation:**
Highly recommended for university researchers in Sanskrit Poetics,
Medieval South Indian History, Gender Studies in Classical India, Telugu
Criticism, and digital archivists indexing Indological materials.