శ్రీకృష్ణాతిమానుషతత్త్వము -1619

భాగము
## సాహిత్య / విషయ విశ్లేషణ వ్యాసం
### పరిచయం
భారతీయ ఆధ్యాత్మిక సాహిత్య పరంపరలో శ్రీకృష్ణ పరమాత్మ లీలలు, ఆయన తత్త్వం
నిత్య నూతనమైనవి. ఆ దివ్య తత్త్వాన్ని సుబోధకంగా, మహోన్నతమైన కవితా శైలిలో
కావ్య రూపంలోకి మలచిన విశిష్ట గ్రంథమే **'శ్రీకృష్ణాతిమానుషతత్త్వము - చతుర్థ
భాగము'**. శతావధాని, అభినవపోతన శ్రీమాన్ దివి రంగాచార్యులు గారు ఆంధ్రీకరించిన
ఈ బృహత్ కావ్యం ఆధ్యాత్మికం మరియు పౌరాణిక కావ్య సాహిత్యం (Religious / Epic
Poetry) విభాగానికి చెందుతుంది. శ్రీకృష్ణుడిలోని కేవలం మానవ మాత్రమైన కోణాలనే
కాక, ఆయనలోని 'అతిమానుష' (దివ్య) తత్త్వాన్ని పద్యరూపంలో ఆవిష్కరించడమే ఈ
గ్రంథ ప్రధాన లక్ష్యం.
### రచయిత అంతరంగం
ఈ గ్రంథకర్త **శ్రీమాన్ దివి రంగాచార్యులు** గారు 'ప్రాణాచార్య', 'శతావధాని',
'విద్యానిధి', 'అభినవపోతన', 'అభినవతిక్కన' వంటి అనేక ఉదాత్త బిరుదులతో
సత్కరించబడిన విద్వత్కవి. వేదశాస్త్రాలపై, భాగవత-భారతాది పురాణాలపై పటుత్వం
కలిగిన వీరు శ్రీకృష్ణ కథామృతాన్ని ప్రసన్న గంభీరమైన పదబంధాలతో, ధారావాహికమైన
కవితా శైలిలో మలిచారు. రచనలో ఎంతటి ఆటంకాలు ఎదురైనా రమాదేవి (లక్ష్మీదేవి)
కరుణతో, శ్రీకృష్ణుని కృపావిశేషంతో ఈ కావ్యాన్ని సంపూర్ణం చేయగలిగాననే వినమ్ర
భావం వారి కవితా హృదయంలో కొట్టొచ్చినట్లు కనిపిస్తుంది.
### పుస్తక సారాంశం / ప్రధానాంశం
ఈ గ్రంథం (చతుర్ధ భాగము) శ్రీకృష్ణుని దివ్య లీలలు, పౌరాణిక ఘట్టాలు మరియు
వివిధ యుగాలలో, క్షేత్రాలలో వెలసిన కృష్ణ భక్తి వైభవాన్ని విస్తృతంగా
వర్ణిస్తుంది.
ప్రథమాశ్వాసంలో హస్తినాపురంలో మురారి (శ్రీకృష్ణుడు) కౌరవ సభలో ప్రదర్శించిన
నిస్తుల విశ్వరూప ఘట్టం, కౌరవుల మౌఢ్య భావం వర్ణించబడ్డాయి. అనంతరం కుశస్థలి
పౌరులు హరికి స్వస్తి వచించగా, ద్వారకను చేరుకున్న శ్రీకృష్ణుడు తన దేవేరులను
చూడటానికి ముందే పితృదేవతలైన వసుదేవుడు, సాధ్వి దేవకి మరియు ఉగ్రసేనులను కలసి
కౌరవ-పాండవ సంధి రాయబార కథా విశేషాలను వారికి వివరించడం వ్యాఖ్యానించబడింది.
పంచమాశ్వాసంలో కవి శ్రీకృష్ణుని వివిధ అవతార విశేషాలను, మహిమలను స్తుతించారు.
ప్రపంచంలో ఆస్తిక్యాన్ని కాపాడేందుకు బుద్ధ దేవునిగా, ధర్మం క్షీణించినప్పుడు
కల్కి రూపంలో అవతరించే దివ్యత్వాన్ని కీర్తించారు. అంతేగాక, పండరీపురంలో
పాండురంగడిగా, పురీ జగన్నాథ క్షేత్రంలో శ్రీ జగన్నాథునిగా వెలసిన లీలలను
వివరించారు. వంగదేశంలో శ్రీచైతన్య మహాప్రభువుగా జన్మించి కృష్ణ భక్తిని
దేశదేశాల్లో ప్రచారం చేయడం, ఉత్కళ దేశంలో జయదేవ కవిగా జన్మించి సంగీత శృంగార
భక్తితో మోక్షమార్గాన్ని చూపడం, మహారాష్ట్ర భక్తుల కోసం పండరీక్షేత్రంలో
ప్రత్యక్షమై భక్తుల సంతాపాలను పోగొట్టడం వంటి పురాణ, చరిత్ర సమాహారమైన భక్తి
వైభవాన్ని ప్రస్తావించారు.
గ్రంథ సమాప్తిలో కవి తన కవితా ప్రయత్నానికి రమాదేవి అందించిన ప్రోత్సాహాన్ని
స్మరిస్తూ, శ్రీకృష్ణుడికి ప్రణతి అర్పిస్తూ, లోకహిత కాంక్షతో మంగళ శ్లోకాలతో
కావ్యానికి స్వస్తి పలికారు.
### శైలి మరియు విశ్లేషణ
మాజీ ఉత్తరప్రదేశ్ గవర్నర్ బూర్గుల రామకృష్ణారావు గారు తమ పండితాభిప్రాయంలో
పేర్కొన్నట్లుగా, ఈ కావ్యం భక్తిరస సుధాస్రవంతిలా సాగుతుంది. పదబంధాలలో
పోతనామాత్యుని మధుర భక్తి, తిక్కన గారి ప్రౌఢత్వం మేళవించినట్లు ఉంటుంది.
ఉత్పలమాల, చంపకమాల, శార్దూల విక్రీడిత ఉత్ప్రాస పద్యాలతో పాటు మాలినీ
వృత్తాలు, మంగళ హారతి పాటలు కావ్యానికి కొత్త శోభను తెచ్చిపెట్టాయి. భక్తి
తత్త్వాన్ని, పౌరాణిక సన్నివేశాలను కళ్లముందు ఉంచేలా 'దోష రహితమైన ప్రసన్న
గంభీర శైలి'లో కావ్య నిర్మాణం జరిగింది.
### ముగింపు
'శ్రీకృష్ణాతిమానుషతత్త్వము' కేవలం ఒక కావ్యము మాత్రమే కాదు; ఇది శ్రీకృష్ణ
భక్తిలో తేలియాడాలనుకునే సాధకులకు, పద్య ప్రియులకు, ఆధ్యాత్మిక చింతకులకు ఒక
దివ్య ప్రసాదం. ప్రాచీన పద్య సాహిత్య సౌందర్యాన్ని, కృష్ణ తత్త్వ లోతుపాతులను
ఆస్వాదించాలనుకునే ప్రతి ఒక్కరూ తప్పక చదవాల్సిన అమూల్యమైన పొత్తమిది.
## పుస్తక సమగ్ర సమాచారం (Technical Metadata)
ప్రాథమిక వివరాలు (Basic Info):
* P1476 (Title): శ్రీకృష్ణాతిమానుషతత్త్వము
* P1680 (Subtitle): చతుర్ధ ఖండము (లేదా చతుర్ధ భాగము)
* P31 (Instance of): Book
* Wikidata ID: NA
* P18 (Image/Cover): NA
వ్యక్తులు (People):
* P50 (Author): దివి రంగాచార్యులు
* P110 (Illustrator): NA
* P11105 (Annotator): NA
* P123 (Publisher): NA
* P655 (Translator): NA
* P98 (Editor): NA
* P767 (Contributor): NA
* P872 (Printer): NA
* P2679 (Foreword Author): బూర్గుల రామకృష్ణారావు (Governor, U.P.)
* P2680 (Afterword Author): NA
గుర్తింపు సంఖ్యలు (IDs):
* P212 (ISBN-13): NA
* P957 (ISBN-10): NA
* P243 (OCLC): NA
* P675 (Google Books ID): NA
* P648 (Open Library): NA
* P2034 (Gutenberg): NA
* P724 (Internet Archive): NA
* P8383 (Goodreads): NA
* P6721 (K10plus): NA
సందర్భం & ముద్రణ (Context & Edition):
* P407 (Language): Telugu (తెలుగు)
* P291 (Place of Publication): హైదరాబాద్ (హైదరాబాదు)
* P577 (Pub Date): NA
* P1104 (Pages): NA
* P2635 (Volumes): Volume 4 (చతుర్ధ ఖండము)
* P393 (Edition): NA
* P1031 (Legal Citation): NA
* P186 (Material): Paper
* P437 (Format): Printed Book
## అదనపు వివరాలు (Extended Fields)
* Work_Genre_P136: Poetry / Epic Poetry / Religious Literature (DDC:
294.52)
* Work_Subject_P921: Lord Krishna / Krishna Tattvam / Bhagavata /
Pandharpur / Jagannath / Chaitanya Mahaprabhu
* Work_Country_P495: India
* Work_Movement_P135: Classical Telugu Poetry / Bhakti Movement
* Work_Based_On_P144: Mahabharata / Srimad Bhagavatam
* Koha_Cost: NA
* Total Dewey Decimal Classification – DDC ID: 294.52
## English Summary
*Sri Krishnatimanusha Tattvamu (Volume 4)* is an exceptional classical
Telugu poetic epic composed by the revered scholar-poet Sriman Divi
Rangacharyulu, who held prestigious titles such as 'Abhinava Potana' and
'Shatavadhani'. Belonging to the domain of sacred puranic poetry, the work
focuses on illuminating the divine and transcendental aspects (*Atimanusha
Tattvam*) of Lord Krishna beyond mere human attributes.
This fourth volume spans key epic events and historical-mythological
manifestations of Krishna bhakti. The first chapter (*Prathamasvasamu*)
vividly recounts Krishna's manifestation of the cosmic form (*Viswaroopam*)
in the Kaurava assembly at Hastinapura, his subsequent return to Dvaraka,
and his briefing to his parents Vasudeva, Devaki, and King Ugrasena
regarding the peace negotiations between the Pandavas and Kauravas.
The fifth chapter (*Panchamasvasamu*) broadens its scope to celebrate
Krishna's presence across different eras and holy places. It highlights his
incarnations as Buddha and Kalki to uphold righteousness, his presence as
Lord Jagannatha in Puri, his manifestation through Chaitanya Mahaprabhu in
Bengal, Jayadeva in Odisha, and his divine leelas at Pandharpur in
Maharashtra. The poet expresses deep gratitude to Goddess Rama (Lakshmi)
for inspiring and guiding his poetic pen to complete this sacred task.
Appreciated by eminent statesmen like Burgula Ramakrishna Rao (former
Governor of UP), the poetic style evokes the melodious devotional fervor
(*bhakti rasa*) of Potana and the classical perfection of Tikkana. Written
in classical meters and culminating in auspicious devotional songs
(*Mangalam*), the book is a masterwork for scholars of Telugu literature,
devotees, and researchers in Vaishnava traditions