నృసింహపురాణము-1634

# నృసింహపురాణము
## సాహిత్య / విషయ విశ్లేషణ వ్యాసం
### పరిచయం
తెలుగు సాహిత్య చరిత్రలో 'కవిత్రయం'లో మూడవవారై, 'ప్రబంధ పరమేశ్వరుడు',
'శంభుదాసుడు' అని ప్రసిద్ధి గాంచిన మహాకవి ఎఱ్ఱాప్రగడ (ఎఱ్ఱన) రసవత్తర కవితా
సృష్టి **"నృసింహపురాణము"** (శ్రీలక్ష్మీనృసింహావతారము). శతావధాని శ్రీ వేలూరి
శివరామశాస్త్రి గారిచే పరిష్కరింపబడిన ఈ ప్రాచీన ప్రబంధ పురాణం, మద్రాసులోని
వావిళ్ల రామస్వామిశాస్త్రులు అండ్ సన్స్ వారిచే ప్రచురించబడింది. డ్యూయీ
డెసిమల్ వర్గీకరణ ప్రకారం ఇది తెలుగు సాహిత్య విభాగానికి (DDC 894.827)
చెందుతుంది. పురాణ శైలి నుండి ప్రబంధ యుగానికి సంధియుగంగా నిలిచిన ఈ గ్రంథం,
తెలుగులో వెలువడిన తొలి స్వతంత్ర ప్రబంధ లక్షణాలు కలిగిన కావ్యంగా సాహిత్య
క్షేత్రంలో అత్యున్నత స్థానాన్ని పొందింది.
### రచయిత అంతరంగం
14వ శతాబ్దానికి చెందిన ఎఱ్ఱాప్రగడ ఆపస్తంబ సూత్రుడు, శ్రీవత్స గోత్రీకుడు,
బొల్లన-పోలమాంబల పుత్రుడు మరియు గురువు శంకరస్వామి భక్తుడు. నన్నయ భట్టు
విడిచిపెట్టిన మహాభారత అరణ్యపర్వ శేషాన్ని పూరించి "ప్రబంధ పరమేశ్వరుడు"గా
సత్కారాన్ని పొందడమే కాకుండా, శివభక్తి (శంభుదాసుడు) మరియు విష్ణుభక్తి
(గోవిందగుణాదరుడు) రెండింటినీ సమంగా కలిగిన సమరస భావజ్ఞుడు. తన ఇష్టదైవమైన
అహోబల లక్ష్మీనృసింహ స్వామి ప్రేరణతో, తండ్రి ఎఱపోతసూరి ఆజ్ఞ మేరకు జగద్ధితం
కోసం ఈ కావ్యాన్ని ప్రబంధ శైలిలో పరమ భక్తిరసభరితంగా రచించారు.
### పుస్తక సారాంశం / ప్రధానాంశం
'నృసింహపురాణము' ఐదు ఆశ్వాసాల విస్తృతి కలిగిన మహాకావ్యం. విష్ణువు యొక్క
నరసింహావతార ఘట్టాన్ని, అహోబల క్షేత్ర మహాత్మ్యాన్ని మరియు ప్రహ్లాదుని నిశ్చల
భక్తితత్త్వాన్ని వర్ణించడమే ఈ గ్రంథ ప్రధానాంశం.
* **పీఠిక & మంగళాచరణము:** గ్రంథం ప్రారంభంలో అహోబలేశుడు, లక్ష్మీదేవి,
విఘ్నేశ్వరుడు, సరస్వతి మరియు గురువు శంకరస్వామిల వినుతితో పాటు వాల్మీకి,
వ్యాసుడు, నన్నయ, తిక్కనల ప్రార్థన అత్యంత మనోహరంగా సాగుతుంది.
* **కావ్య నేపథ్యం & స్వప్న వృత్తాంతం:** ఎఱ్ఱనకు తన తండ్రి ఎఱపోతసూరి
స్వప్నంలో/భావనలో కనిపించి, అహోబల నరసింహుని అవతార మహిమలను మధురోక్తులతో
ప్రబంధంగా రచించి జగత్కళ్యాణం గావించమని ఆదేశిస్తాడు.
* **హిరణ్యకశిపుని విజృంభణ & ప్రహ్లాద చరిత్ర:** బ్రహ్మదేవుని వలన వరాలు
పొందిన హిరణ్యకశిపుడు ముల్లోకాలనూ బాధిస్తుండటం, ఆయన కుమారుడైన ప్రహ్లాదుడు
జన్మతః హరిభక్తుడై వర్ధిల్లడం కథలో ముఖ్య భాగం. తండ్రి ఎన్ని చిత్రహింసలు
పెట్టినా, సముద్రంలో పడేసినా, విషమిచ్చినా, ఏనుగులతో తొక్కిన్చినా ప్రహ్లాదుడు
"ఓం నమో నారాయణాయ" అంటూ హరినామ స్మరణ వీడడు.
* **నృసింహావతార విస్ఫోటనం & దైత్యసంహారం:** సకలచరాచర జగత్తులో నారాయణుడు
ఉన్నాడని ప్రహ్లాదుడు చెప్పగా, హిరణ్యకశిపుడు సభలోని స్తంభాన్ని గదతో
చరుస్తాడు. ఆ భీకర సమయాన స్తంభం నుండి భయంకర రూపాన్వితమై, లక్ష్మీసమేత అహోబల
నృసింహస్వామి ఆవిర్భవిస్తాడు. సంధ్యాసమయంలో, గడపపైన, తన తొడలపై ఉంచుకుని,
గోళ్లతో హిరణ్యకశిపుని గుండెలు చీల్చి సంహరిస్తాడు.
* **ఉగ్రశాంతి & అహోబల క్షేత్రమహిమ:** ఉగ్రనృసింహుని కోపాన్ని ప్రహ్లాదుని
ప్రార్థనలు, లక్ష్మీదేవి దివ్య వీక్షణలు శాంతింపజేస్తాయి. అనంతరం దేవశ్రవుడు
గాలవునకు అహోబల దివ్యక్షేత్ర మహిమను, నృసింహ భక్తిఫలాన్ని వివరించడంతో కావ్యం
సఫలంగా ముగుస్తుంది.
### శైలి మరియు విశ్లేషణ
ఎఱ్ఱన కవిత్వం పక్వమైన ద్రాక్షారస పాకం వంటిది. సంస్కృత సమాస భూయిష్టమైన
ప్రబంధ ధోరణిని, అచ్చతెలుగు నుడికారాల తియ్యదనాన్ని అత్యంత రమణీయంగా
మేళవించారు. నన్నయ పద గుంఫనాన్ని, తిక్కన భావశబలతను సమంగా పుణికిపుచ్చుకున్న
"వర్ణనాత్మక శైలి" ఎఱ్ఱన ప్రత్యేకత. నృసింహావతార సంభవ ఘట్టంలో వాడిన భీకర
శబ్దాల అలంకారాలు, ప్రహ్లాదుని భక్తి రస ఘట్టాల్లోని అమృతతుల్యమైన పద్యాలు
పాఠకులను తన్మయులను చేస్తాయి.
### ముగింపు
తెలుగు సాహిత్య విద్యార్థులకు, ప్రబంధ యుగ ఆవిర్భావాన్ని అధ్యయనం చేసే
పరిశోధకులకు, మరియు నృసింహ భక్తిరసంలో తేలియాడాలనుకునే ఆధ్యాత్మిక పాఠకులకు ఈ
'నృసింహపురాణము' ఒక దివ్య ప్రబంధం. ప్రాచీన తెలుగు పద్య కవిత్వపు సొబగులను,
వర్ణనా వైవిధ్యాన్ని ఆస్వాదించడానికి ప్రతి ఒక్కరూ తప్పక పఠించవలసిన శ్రేష్ఠ
గ్రంథమిది.
## పుస్తక సమగ్ర సమాచారం (Technical Metadata)
ప్రాథమిక వివరాలు (Basic Info):
* P1476 (Title): నృసింహపురాణము
* P1680 (Subtitle): శ్రీలక్ష్మీనృసింహావతారము
* P31 (Instance of): Book / Poetry / Prabandha / Religious Literature
* Wikidata ID: NA
* P18 (Image/Cover): NA
వ్యక్తులు (People):
* P50 (Author): ఎఱ్ఱాప్రగడ (ఎఱ్ఱన)
* P110 (Illustrator): NA
* P11105 (Annotator): NA
* P123 (Publisher): వావిళ్ల రామస్వామిశాస్త్రులు అండ్ సన్స్
* P655 (Translator): NA
* P98 (Editor): వేలూరి శివరామశాస్త్రి
* P767 (Contributor): NA
* P872 (Printer): NA
* P2679 (Foreword Author): NA
* P2680 (Afterword Author): NA
గుర్తింపు సంఖ్యలు (IDs):
* P212 (ISBN-13): NA
* P957 (ISBN-10): NA
* P243 (OCLC): NA
* P675 (Google Books ID): NA
* P648 (Open Library): NA
* P2034 (Gutenberg): NA
* P724 (Internet Archive): NA
* P8383 (Goodreads): NA
* P6721 (K10plus): NA
సందర్భం & ముద్రణ (Context & Edition):
* P407 (Language): Telugu
* P291 (Place of Publication): Madras (Chennai)
* P577 (Pub Date): NA
* P1104 (Pages): 214+
* P2635 (Volumes): NA
* P393 (Edition): NA
* P1031 (Legal Citation): NA
* P186 (Material): Paper
* P437 (Format): Printed Book
## అదనపు వివరాలు (Extended Fields)
* Work_Genre_P136: Classical Telugu Poetry / Prabandham / Religious Epic
(DDC 894.827)
* Work_Subject_P921: Narasimha Avatara, Prahlada Charitra, Ahobilam
Kshetra Mahatmyam, Vishnu Bhakti, Classical Telugu Literature
* Work_Country_P495: India
* Work_Movement_P135: Kavitraya Era / Early Prabandha Period
* Work_Based_On_P144: Vishnu Puranam / Bhagavata Puranam (Narasimha
Incarnation)
* Koha_Cost: Rs. 3-00
* Total Dewey Decimal Classification – DDC ID: 894.827
## English Summary
"Nrusimha Puranamu" (also known as *Sri Lakshmi Nrusimhavataramu*) is a
classic 14th-century Telugu poetic masterpiece composed by Errāpragada
(Errana), one of the revered *Kavitrayam* (Trinity of Telugu Poets). Edited
by Shatavadhani Sri Veluri Sivarama Sastri and published by Vavilla
Ramaswamy Sastrulu & Sons, Madras, this work holds DDC classification
894.827 and marks the monumental transition from puranic translation to the
ornate *Prabandha* genre in classical Telugu literature.
Comprising five chapters (*Aswasams*), the poem celebrates the divine
incarnation of Lord Narasimha (the man-lion avatar of Lord Vishnu) and the
spiritual sanctity of the Ahobilam pilgrimage center. Inspired by a
visionary instruction from his father, Errapota Suri, Errana blends
profound devotional fervor (*Bhakti*) with exquisite aesthetic description.
The narrative unfolds with invocational verses paying homage to deities,
ancient sages, and predecessor poets Nannaya and Tikkana. It vividly
chronicles the tyrannical reign of the demon king Hiranyakashipu, the
unshakeable devotion of his young son Prahlada, and the dramatic emergence
of Lord Narasimha from a pillar to destroy evil and restore cosmic order.
The text concludes with the pacification of the fierce deity through
Prahlada's prayers and an exposition of Ahobila Kshetra's spiritual glory.
Renowned for earning Errana the title *Prabandha Parameshwara*, the work
excels in melodious verse, rich imagery, and a seamless blend of Sanskrit
diction with sweet Telugu idioms. "Nrusimha Puranamu" remains a treasured
cornerstone for research scholars in Dravidian literature and devotees of
Lord Narasimha.

నృసింహ పురాణము-1634.pdf