శ్రీమదాంధ్ర వాల్మీకి రామాయణము (కిష్కింధా కాండము - మందర వ్యాఖ్య) - 1705

శ్రీమదాంధ్ర వాల్మీకి రామాయణము (కిష్కింధా కాండము - మందర వ్యాఖ్య) సాహిత్య /
విషయ విశ్లేషణ వ్యాసం పరిచయం

ఆంధ్ర సాహిత్య ప్రపంచంలో 'ఆంధ్ర వాల్మీకి' గా సుప్రసిద్ధులైన వావిలికొలను
సుబ్బారావు (వాసుదాస స్వామి) గారు ఆంధ్రీకరించిన వాల్మీకి రామాయణం అత్యంత
నిష్ఠతో, మూలానుసరణతో సాగిన మహోన్నత కావ్యం. వాల్మీకి మహర్షి సంస్కృతంలో
రచించిన రామాయణ ఇతిహాసాన్ని పద్యరూపంలో తెనిగించడమే కాక, ప్రతి సర్గకు
అంతరార్థాలను, ధర్మసూక్ష్మాలను వివరిస్తూ 'మందరము' పేరిట స్వయంగా బృహత్
వ్యాఖ్యానాన్ని అందించారు. ప్రస్తుతం లభించిన ఈ సంపుటము శ్రీరామ-సుగ్రీవుల
మైత్రి, వాలి వధ, సీతాన్వేషణోద్యమాలకు వేదికైన *కిష్కింధా కాండము*. ఇది
*ఆధ్యాత్మికం
/ కవిత్వం - ప్రబంధం / వ్యాఖ్యాన సాహిత్యం* అనే రసవత్తర విభాగానికి చెందుతుంది.
రచయిత అంతరంగం

రచయిత వావిలికొలను సుబ్బారావు గారు (వాసుదాస స్వామి) మద్రాసు ప్రెసిడెన్సీ
కాలేజీలో ఆంధ్ర పండితులుగా సేవలు అందించి, శ్రీరామభక్తి ప్రపత్తులతో తన
జీవితాన్ని, వాఙ్మయాన్ని ఒంటిమిట్ట కోదండరామునికి అంకితం చేసిన భక్తకవి.
భగవంతుని సాధనలో శరణాగతి తత్వాన్ని, ఆత్మార్పణ భావాన్ని లోకానికి చాటడమే ఆయన
కవితా ప్రధాన సంకల్పం. భగవదనుగ్రహం లేని మానవ ప్రయత్నం వ్యర్థమని, ప్రతి
నిత్యకర్మను భగవత్కైంకర్యంగా భావించినప్పుడే మోక్షం సిద్ధిస్తుందని 'మందర'
వ్యాఖ్య ద్వారా ఆవిష్కరించడం ఆయన వైదుష్యానికి నిదర్శనం.
పుస్తక సారాంశం / ప్రధానాంశం

శ్రీమదాంధ్ర వాల్మీకి రామాయణంలోని కిష్కింధా కాండము పంపా సరోవర తీరంలో
శ్రీరామచంద్రునికి హనుమంతునితో పరిచయం, అనంతరం సుగ్రీవునితో అగ్నిసాక్షిగా
జరిగిన మైత్రితో ప్రారంభమవుతుంది. సుగ్రీవుని అభయార్థనపై శ్రీరాముడు వాలిని
సంహరించి సుగ్రీవునికి కిష్కింధా రాజ్యాభిషేకం చేయడం, వర్షరుతువు ముగిశాక
సుగ్రీవుడు సీతాన్వేషణకు వానర సేనలను సమాయత్తం చేయడంలో జాప్యం వహించడంతో
లక్ష్మణుడు ఆగ్రహించడం ప్రధాన ఘట్టాలు.

లక్ష్మణుని కోపాన్ని తార సమయోచితంగా శాంతింపజేయడం, అనంతరం సుగ్రీవుడు వినతుడు,
సుషేణుడు, శతవలి మరియు హనుమదాదులను నాలుగు దిక్కులకూ సీతాదేవిని వెదకడానికి
పంపడం విశేషంగా వర్ణించబడింది. దక్షిణ దిక్కుకు వెళ్లిన వానరులు ఋక్షబిలంలో
ప్రవేశించి స్వయంప్రభ సత్కారాన్ని పొందడం, గడువు ముగిసిపోవడంతో
ప్రాయోపవేశానికి సిద్ధపడిన అంగదాదులకు సంపాతి (జటాయువు సోదరుడు) సీత లంకలో
ఉన్నదని క్లూ ఇవ్వడం, ఆపై వంద యోజనాల విస్తీర్ణమున్న సముద్రాన్ని లంఘించడానికి
హనుమంతుని జన్మవృత్తాంతాన్ని, ఆయన అసమాన పరాక్రమాన్ని జాంబవంతుడు ప్రబోధించి
విజృంభింపజేయడం వరకు కథాక్రమం నడుస్తుంది.

వ్యాఖ్యాన విభాగమైన 'మందరము'లో:

- జటాయువు త్యాగానికి, యోగుల సాధనకు ఉన్న తారతమ్యం
- 'చరణ' శరణాగతి మంత్రార్థాల విశదీకరణ
- భగవంతుని 'సౌశీల్య' గుణ ప్రాశస్త్యం (గొప్పవాడయ్యు అల్పులైన వానరులతో
చెలిమి చేయడం)
- ప్రపత్తి, నారాయణ తత్వ విచారణ వంటి అనేక వేదాంత రహస్యాలు
విశదీకరించబడ్డాయి.

శైలి మరియు విశ్లేషణ

వాసుదాస స్వామి గారి కవితా శైలి ప్రౌఢమై, ఛందోబద్ధమైన గ్రాంథిక భాషతో
సాగుతుంది. ప్రతి సర్గ ముగింపులో ప్రత్యేకమైన వృత్త పద్యాలను (ఉదా: వనమయూర
వృత్తం) ప్రయోగించడమే కాకుండా, కవిత్వంలో సాంఖ్య శాస్త్ర సంకేతాలను, రామ మంత్ర
అక్షర సంకేతాలను నిక్షిప్తం చేయడం ఆయన కవితా శిల్పంలోని ప్రత్యేకత. 'మందర'
వ్యాఖ్యానంలో క్లిష్టమైన సంస్కృత వేదాంత పరిభాషను, భగవద్గీతా శ్లోకాలను,
శ్రుతి వాక్యాలను ఉదాహరిస్తూ పాఠకునికి కథతో పాటు ఆధ్యాత్మిక విజ్ఞానాన్ని
అందించిన తీరు అద్భుతం.
ముగింపు

ఈ గ్రంథం రామాయణ పరిశోధకులకు, ఆధ్యాత్మిక సాధకులకు, ప్రాచీన తెలుగు కావ్య
భాషను అధ్యయనం చేసే విద్యార్థులకు మరియు వ్యాఖ్యాన సహితంగా ఇతిహాసాలను పారాయణ
చేసే భక్తులకు అత్యంత ఉపయోగకరం. కథాంశంతో పాటు వేదాంతార్థాలను సులభంగా అవగాహన
చేసుకోవడానికి ప్రతి ఒక్కరూ సేకరించి పఠించదగిన అమూల్యమైన గ్రంథమిది.
పుస్తక సమగ్ర సమాచారం (Technical Metadata)

ప్రాథమిక వివరాలు (Basic Info):

- P1476 (Title): శ్రీమదాంధ్ర వాల్మీకి రామాయణము (కిష్కింధా కాండము)
- P1680 (Subtitle): మందరము (స్వయంకృత వ్యాఖ్యాన సమేతము)
- P31 (Instance of): Book / Printed Book
- Wikidata ID: NA
- P18 (Image/Cover): NA

వ్యక్తులు (People):

- P50 (Author): వావిలికొలను సుబ్బారావు (వాసుదాస స్వామి / Vavilikolanu
Subba Row / Vasudasa Swamy)
- P110 (Illustrator): NA
- P11105 (Annotator): వావిలికొలను సుబ్బారావు (వాసుదాస స్వామి - మందర
వ్యాఖ్య)
- P123 (Publisher): శ్రీ కృష్ణదేవరాయాంధ్ర భాషా నిలయం, హైదరాబాద్ (లేదా
ప్రచురణకర్తల వివరాలు: వాసుదాస స్వామి స్వయం ప్రచురణ/సమాజము)
- P655 (Translator): వావిలికొలను సుబ్బారావు (వాసుదాస స్వామి)
- P98 (Editor): NA
- P767 (Contributor): NA
- P872 (Printer): NA
- P2679 (Foreword Author): NA
- P2680 (Afterword Author): NA

గుర్తింపు సంఖ్యలు (IDs):

- P212 (ISBN-13): NA
- P957 (ISBN-10): NA
- P243 (OCLC): NA
- P675 (Google Books ID): NA
- P648 (Open Library): NA
- P2034 (Gutenberg): NA
- P724 (Internet Archive): NA
- P8383 (Goodreads): NA
- P6721 (K10plus): NA

సందర్భం & ముద్రణ (Context & Edition):

- P407 (Language): Telugu (తెలుగు)
- P291 (Place of Publication): Hyderabad / Angalakuduru - Tenali
- P577 (Pub Date): NA
- P1104 (Pages): 556+ (సర్గల వివరాలు, 556 పుటల పైగా)
- P2635 (Volumes): Kishkindha Kandamu (కిష్కింధా కాండము)
- P393 (Edition): NA
- P1031 (Legal Citation): NA
- P186 (Material): Paper
- P437 (Format): Printed Book

అదనపు వివరాలు (Extended Fields)

- Work_Genre_P136: Poetry / Epic / Translation / Commentary (DDC:
294.572 / 294.5922)
- Work_Subject_P921: Ramayana, Kishkindha Kanda, Mandara Commentary,
Lord Rama, Sugriva, Hanuman
- Work_Country_P495: India
- Work_Movement_P135: Bhakti Movement / Classical Telugu Translation
Literature
- Work_Based_On_P144: Valmiki Ramayana (Sanskrit)
- Koha_Cost: Rs. 100.0 (నెల రు. 100.0)
- Total Dewey Decimal Classification – DDC ID: 294.572

English Summary

*Sreemath Andhra Valmiki Ramayanamu (Kishkindha Kandamu)* is an exquisite
metrical translation of Maharshi Valmiki’s epic into classical Telugu,
authored by the revered poet-saint Vavilikolanu Subba Row (Vasudasa Swamy).
Accompanied by his exhaustive self-written commentary named *Mandaram*,
this volume covers the entire *Kishkindha Kanda*, which serves as a pivotal
bridge in the Ramayana narrative.

The text details the transformative alliance between Lord Rama and Sugriva
facilitated by Hanuman, the slaying of Vali, and the subsequent coronation
of Sugriva. It further elaborates on Lakshmana’s righteous indignation over
delayed action, Tara’s diplomatic pacification, and the dispatch of monkey
forces across all four cardinal directions in search of Sita. The narrative
reaches its climax with the southern search party’s entry into Rikshabila,
the encounter with Swayamprabha, Sampati’s crucial intelligence regarding
Sita's captivity in Lanka, and Jambavan motivating Hanuman to realize his
divine capabilities to cross the vast ocean.

In the *Mandaram* commentary, Vasudasa Swamy enriches the poetic
translation with deep theological, philosophical, and ethical insights. He
explores core concepts of Vishishtadvaita Vedanta, including total
surrender (*Sharanagati*), the divine attribute of accessibility (
*Saushilya*), and the spiritual distinction between self-effort and divine
grace. Written in high classical Telugu with intricate prosodic structures,
this work remains an invaluable treasure for scholars of Indian epics,
classical literature, and spiritual philosophy.