మన పతాక186

మన పతాక: పుట్టుక * స్వీకారం * రూపం * వాడుక సాహిత్య / విషయ విశ్లేషణ వ్యాసం
పరిచయం

జాతీయ పతాక అనేది కేవలం ఒక గుడ్డ ముక్క కాదు; అది ఒక దేశపు ఆత్మగౌరవానికి,
సార్వభౌమాధికారానికి మరియు కోట్లాది మంది ప్రజల ఐక్యతకు సజీవ ప్రతీక. పతాక
ప్రాముఖ్యతను, భారత జాతీయ జెండా రూపాంతర చరిత్రను ప్రతి పౌరుడికీ అత్యంత
సులభంగా వివరిస్తూ భారత ప్రభుత్వ ప్రచురణల విభాగం (*Publications Division*)
వెలువరించిన విశిష్టమైన పుస్తకమే *"మన పతాక"* (Our Flag). మార్చి 1965లో
(చైత్ర 1887) వెలువడిన ఈ గ్రంథం *జాతీయ చరిత్ర / రాజనీతి శాస్త్రం / ప్రభుత్వ
ప్రామాణిక సమాచారం (Educational Non-Fiction / History / Political Science)*
విభాగానికి చెందుతుంది.
రచయిత అంతరంగం

ఈ గ్రంథం ప్రచురణల విభాగం ద్వారా అధికారికంగా రూపొందించబడింది. ఇందులో మహాత్మా
గాంధీ గారి ఉద్బోధలతో పాటు, రాజ్యాంగ నిర్దేశక సభలో మన జాతీయ జెండా ఆకృతిపై
జరిగిన చర్చలను, పండిత్ జవహర్‌లాల్ నెహ్రూ ప్రతిపాదనలను పొందుపరిచారు. పతాక
నిర్మాణం వెనుక ఉన్న చారిత్రక పరిణామాన్ని, దానిని ఏ విధంగా గౌరవించాలో ప్రతి
పౌరుడికి తెలియజేయడమే ప్రభుత్వ ప్రచురణా విభాగం యొక్క ముఖ్య ఉద్దేశం.
పుస్తక సారాంశం / ప్రధానాంశం

ఈ గ్రంథం భారత జాతీయ పతాక యొక్క ఆవిర్భావం నుండి దాని నిర్మాణ నియమాలు, వాడుక
నిబంధనల (Flag Code) వరకు సమగ్రమైన సమాచారాన్ని అందిస్తుంది.

- *పతాక పుట్టుక & పరిణామ క్రమం:* 20వ శతాబ్దపు ప్రారంభంలో భారత
స్వాతంత్య్రోద్యమంతో పాటు పతాక రూపాంతరం చెందింది. 1906 ఆగస్టు 7న కలకత్తాలోని
"పార్సీబగన్ స్క్వేర్" (గ్రీన్ పార్క్) లో ఎగురవేసిన మొదటి జాతీయ జెండా నుండి
మదాం కామా పారిస్‌లో ఎగురవేసిన జెండా వరకు పలు రూపాలను విశ్లేషించారు.
- *రంగులు & ధర్మచక్రం:* ముదురు కుంకుమ (కాషాయం), తెలుపు, ముదురు ఆకుపచ్చ
రంగుల విశిష్టతను మరియు శ్రమకు, స్వదేశీ ఉద్యమానికి చిహ్నమైన చర్ఖా స్థానంలో
అశోక చక్రమును (ధర్మచక్రం) ఎందుకు చేర్చవలసి వచ్చిందో సవివరంగా చర్చించారు.
చర్ఖాలోని కదురు, తాడు వల్ల జెండాకు రెండు వైపులా అచ్చంగా ఒకేలా కనిపించడంలో
వచ్చే సమస్యను నివారించడానికి, సారనాథ్ అశోక స్తంభాగ్రం నుండి 24 ఆకుల
చక్రమును స్వీకరించినట్లు వివరించారు.
- *పతాక వాడుక నియమాలు (Flag Code):* పతాకను ఎలా ఎగురవేయాలి, దించేటప్పుడు
పాటించాల్సిన క్రమం, వివిధ సైనిక శాఖాధిపతుల కార్యాలయాలలో మరియు విదేశీ రాయబార
కార్యాలయాలలో ప్రదర్శించే విధానాలను పేర్కొన్నారు. ఐక్యరాజ్యసమితి లేదా ఇతర
దేశాల జెండాలతో కలిపి ఎగురవేసేటప్పుడు భారత పతాక స్థానం ఎక్కడ ఉండాలి,
పాఠశాలలు, కళాశాలలు మరియు స్కౌట్ శిబిరాల్లో పాటించాల్సిన అభివందన నియమాలను
స్పష్టంగా వివరించారు.

శైలి మరియు విశ్లేషణ

పుస్తకంలోని శైలి అత్యంత ప్రామాణికమైన, సరళమైన ఉచిత వ్యావహారిక తెలుగులో
సాగుతుంది. శాసనబద్ధమైన నిబంధనలను, చారిత్రక వివరాలను ఏమాత్రం సంక్లిష్టత
లేకుండా పామరులకు సైతం అర్థమయ్యే రీతిలో అమర్చారు. మహాత్మా గాంధీ గారి
ఉల్లేఖనలు, జెండా ప్రాముఖ్యతపై ఆయన రాసిన వ్యాఖ్యలు పుస్తక ఆరంభంలోనే పతాక
పట్ల భక్తిప్రపత్తులను పెంపొందిస్తాయి.
ముగింపు

పాఠశాలలు, కళాశాలల గ్రంథాలయాలకు, ఉపాధ్యాయులకు, విద్యార్థులకు మరియు ప్రతి
భారతీయ పౌరుడికి జాతీయ పతాక పట్ల అవగాహన, గౌరవం పెంపొందించడానికి ఈ పుస్తకం
ఎంతగానో ఉపయోగపడుతుంది.
పుస్తక సమగ్ర సమాచారం (Technical Metadata) ప్రాథమిక వివరాలు (Basic Info)

- P1476 (Title): మన పతాక
- P1680 (Subtitle): పుట్టుక * స్వీకారం * రూపం * వాడుక
- P31 (Instance of): Book / Official Government Publication
- Wikidata ID: NA
- P18 (Image/Cover): NA

వ్యక్తులు (People)

- P50 (Author): NA
- P110 (Illustrator): NA
- P11105 (Annotator): NA
- P123 (Publisher): పబ్లికేషన్స్ డివిజన్ (Publications Division,
Director, Old Secretariat, Delhi-6)
- P655 (Translator): NA
- P98 (Editor): NA
- P767 (Contributor): ఎమ్. కే. గాంధీ (M. K. Gandhi - Quotes)
- P872 (Printer): సోలార్ వర్క్స్, మద్రాసు-1 (Solar Works, Madras-1)
- P2679 (Foreword Author): NA
- P2680 (Afterword Author): NA

గుర్తింపు సంఖ్యలు (IDs)

- P212 (ISBN-13): NA
- P957 (ISBN-10): NA
- P243 (OCLC): NA
- P675 (Google Books ID): NA
- P648 (Open Library): NA
- P2034 (Gutenberg): NA
- P724 (Internet Archive): NA
- P8383 (Goodreads): NA
- P6721 (K10plus): NA

సందర్భం & ముద్రణ (Context & Edition)

- P407 (Language): Telugu
- P291 (Place of Publication): Delhi, India
- P577 (Pub Date): March 1965 (Chaitra 1887)
- P1104 (Pages): NA
- P2635 (Volumes): NA
- P393 (Edition): NA
- P1031 (Legal Citation): NA
- P186 (Material): Paper
- P437 (Format): Paperback

అదనపు వివరాలు (Extended Fields)

- Work_Genre_P136: Educational Non-Fiction / History / Flag Code /
Indian History
- Work_Subject_P921: Indian National Flag, Flag Code of India, Ashoka
Chakra, History of Indian Tricolor, Protocol and Etiquette
- Work_Country_P495: India
- Work_Movement_P135: Indian National Movement & Post-Independence Civics
- Work_Based_On_P144: "Our Flag" (English Original)
- Koha_Cost: Re. 1.00
- Total Dewey Decimal Classification – DDC ID: 929.92 (Flags & Banners)

English Summary

*Mana Pataka* (Our Flag) is an official informational guidebook published
by the Publications Division, Ministry of Information and Broadcasting,
Government of India, in March 1965. The book provides a historic and civic
overview of the Indian National Flag, detailing its origin, evolution,
adoption, symbolism, and protocol.

Opening with a profound quote by Mahatma Gandhi on the symbolic
significance of a national flag as a unifying emblem for all communities
across India, the book traces the historical evolution of the tricolor. It
outlines early iterations, starting with the 1906 Parsee Bagan Square flag
in Calcutta featuring eight lotuses and "Vande Mataram" in Devanagari
script, followed by Madam Cama’s flag raised in Paris in 1907.

The text details the rationale behind the modern tricolor's layout: deep
saffron, white, and dark green, along with the replacement of the original
Charkha (spinning wheel) with the Ashoka Chakra (Wheel of Law) from the
Sarnath Lion Capital. This modification resolved practical symmetry issues
where the spindle of the Charkha appeared inverted when viewed from the
reverse side, while still preserving the symbolic spirit of self-reliance
and progress.

Furthermore, *Mana Pataka* serves as a practical manual for flag etiquette
and rules of display. It outlines strict guidelines for hoisting and
lowering the flag, displaying it alongside international flags or the
United Nations flag, usage on official state buildings and military
installations, and rules for educational and youth organizations. Written
in clear, accessible Telugu, the book remains a vital historical document
for fostering national civic consciousness.