ఏకోజీ రామాయణము (ద్విపద) - ప్రథమ సంపుటము-1954

ఏకోజీ రామాయణము (ద్విపద) - ప్రథమ సంపుటము సాహిత్య / విషయ విశ్లేషణ వ్యాసం
పరిచయం

తమిళనాడులోని తంజావూరు ప్రాంతాన్ని పరిపాలించిన మహారాష్ట్ర నాయక రాజులు తెలుగు
భాషా సాహిత్యాలకు విశేషమైన సేవ అందించారు. పరిపాలకులు మహారాష్ట్రులు
అయినప్పటికీ, తమిళ ప్రాంతంలో ఉంటూ, తెలుగు భాషలో విశేష గ్రంథ రచనలు చేయడం
మరియు కవులను పోషించడం భారతీయ సాహిత్య చరిత్రలోనే ఒక అపూర్వమైన ఘట్టం. ఈ
క్రమంలో తంజావూరును పాలించిన రెండవ ఏకోజీ (క్రీ.శ. 1735-1737 ప్రాంతం) రచించిన
గొప్ప కావ్యాల్లో "ఏకోజీ రామాయణము (ద్విపద)" ప్రముఖమైనది. శ్రీరాముని పవిత్ర
కథను దేశిచ్ఛందస్సైన ద్విపద కావ్యరూపంలో రచించిన ఈ గ్రంథం, తొలిసారిగా డాక్టర్
మొరంగపల్లి బాగయ్య గారి పరిష్కరణ, సంపాదకత్వంలో సమగ్రంగా వెలుగులోకి వచ్చింది.
రచయిత అంతరంగం

రచయిత అయిన రెండవ ఏకోజీ రాచరికపు హోదాలో ఉండి కూడా తీవ్రమైన సాహిత్య ప్రజ్ఞను,
రామభక్తిని ప్రదర్శించారు. తంజావూరు పాలకుడిగా ఉంటూ సరస్వతీ మహల్ గ్రంథాలయ
సాంప్రదాయాన్ని, తెలుగు సాహిత్యాభిమానాన్ని కొనసాగించారు. సంస్కృత రామాయణ
గాథను సామాన్య ప్రజలకు కూడా సులభంగా అర్థమయ్యేలా, మధురమైన దేశి ఛందస్సు అయిన
ద్విపదలో అందించాలనేది రచయిత అంతరంగంలో ఉన్న ముఖ్య ఉద్దేశం.
పుస్తక సారాంశం / ప్రధానాంశం

ఈ మొదటి సంపుటంలో రామాయణంలోని బాలకాండము, అయోధ్యాకాండము మరియు అరణ్యకాండములకు
సంబంధించిన ద్విపద కావ్యభాగం విస్తృతంగా పొందుపరచబడింది.

- *బాలకాండము:* శ్రీరామావతార నేపథ్యం, విశ్వామిత్రుని యజ్ఞరక్షణ, తాటకా వధ,
అహల్యా శాపవిమోచన ఘట్టాలు అద్భుతంగా వర్ణించబడ్డాయి. అహల్య యొక్క లావణ్య
విశేషాలను, శ్రీరాముని పాదధూళి సోకగానే ఆమె పావనమై రాముడిని కీర్తించిన తీరు
ఇక్కడ హృదయానికి హత్తుకునేలా చిత్రించబడింది.
- *అయోధ్యాకాండము:* రామాభిషేక యత్నం, మంథర దుర్భోధల వల్ల కైకేయి మనస్సు
మారడం, శ్రీరాముడు పితృవాక్య పరిపాలనకై అడవులకు తరలివెళ్లడం ప్రధానాంశాలు.
కైకేయి ద్రోహబుద్ధిని కౌసల్య, సుమిత్రలు నిందించే సన్నివేశాలు మరియు తండ్రి
మాటకు కట్టుబడి "కాలాగ్నినైనా కరుణతో జొత్తు, కాలకూటంబైనా కబలీకరింతు" అని
రాముడు తెలిపే ప్రతిజ్ఞలు కథా తీవ్రతను తెలుపుతాయి.
- *అరణ్యకాండము:* రాముని అరణ్యవాస జీవితం, మునులకు అభయమివ్వడం, అరణ్యంలోని
ప్రకృతి అందాలు మరియు తదనంతర ప్రధాన ఘట్టాల వైపు కథ సాగుతుంది.

శైలి మరియు విశ్లేషణ

ఈ ద్విపద రామాయణం ఆద్యంతం సరళ గ్రాంథిక శైలిలో సాగింది. ద్విపద ఛందస్సును
స్వీకరించడం వల్ల శ్రవణపేయమైన ప్రవాహ గుణం (Flow) ఈ కావ్యంలో కొట్టొచ్చినట్లు
కనిపిస్తుంది. పాత్రల భావోద్వేగాలను, వర్ణనలను అత్యంత సహజంగా, తెలుగుదనం
తొణికిసలాడే పదాలతో రచయిత తీర్చిదిద్దారు. ముఖ్యంగా అహల్య సౌందర్య వర్ణనలోను,
కౌసల్యాదేవి విలపించే ఘట్టాలలోనూ రచయిత చూపిన శైలీ వైవిధ్యం మరియు కవితా
పటline ఆకట్టుకుంటాయి.
ముగింపు

శ్రీరాముని ఆదర్శ మూర్తిమత్వాన్ని, భక్తిరసాన్ని చాటిచెప్పే ఈ "ఏకోజీ
రామాయణము" పరిశోధకులకు, తెలుగు సాహిత్య విద్యార్థులకు మరియు ప్రాచీన కావ్య
ప్రేమికులకు అత్యంత విలువైన గ్రంథం. తంజావూరు తెలుగు సాహిత్య చరిత్రను
తెలుసుకోవాలనుకునే వారికి ఇది ఒక ముఖ్యమైన ఆధార గ్రంథంగా నిలుస్తుంది.
పుస్తక సమగ్ర సమాచారం (Technical Metadata)

ప్రాథమిక వివరాలు (Basic Info): • P1476 (Title): ఏకోజీ రామాయణము - ద్విపద
(ప్రథమ సంపుటము) • P1680 (Subtitle): NA • P31 (Instance of): Book • Wikidata
ID: NA • P18 (Image/Cover): NA

వ్యక్తులు (People): • P50 (Author): రెండవ ఏకోజీ (Ekoji II) • P110
(Illustrator): NA • P11105 (Annotator): NA • P123 (Publisher): ఎం. శ్రీనాథ్
కుమార్ పబ్లిషర్స్, హైదరాబాదు • P655 (Translator): NA • P98 (Editor): డా॥
మొరంగపల్లి బాగయ్య (Dr. M. Bagaiah) • P767 (Contributor): తిరుమల తిరుపతి
దేవస్థానము (ఆర్థిక సహాయం) • P872 (Printer): శ్రీ శబరి ఆర్ట్ ప్రింటర్స్,
లింగంపల్లి, హైదరాబాదు • P2679 (Foreword Author): ప్రొఫెసర్ పేర్వారం
జగన్నాథం (తెలుగు విశ్వవిద్యాలయం వైస్ ఛాన్సలర్) • P2680 (Afterword Author):
NA

గుర్తింపు సంఖ్యలు (IDs): • P212 (ISBN-13): NA • P957 (ISBN-10): NA • P243
(OCLC): NA • P675 (Google Books ID): NA • P648 (Open Library): NA • P2034
(Gutenberg): NA • P724 (Internet Archive): NA • P8383 (Goodreads): NA •
P6721 (K10plus): NA

సందర్భం & ముద్రణ (Context & Edition): • P407 (Language): తెలుగు (Telugu) •
P291 (Place of Publication): హైదరాబాదు (Hyderabad) • P577 (Pub Date):
ఏప్రిల్ 1993 • P1104 (Pages): NA • P2635 (Volumes): ప్రథమ సంపుటము (Volume
1) • P393 (Edition): ప్రథమ ముద్రణ (First Edition) • P1031 (Legal Citation):
NA • P186 (Material): Paper • P437 (Format): Print Book
అదనపు వివరాలు (Extended Fields)

• Work_Genre_P136: కవిత్వం / ద్విపద కావ్యము (Poetry / Dwipada Kavyam) •
Work_Subject_P921: రామాయణము (Ramayana) • Work_Country_P495: భారతదేశం
(India) • Work_Movement_P135: తంజావూరు తెలుగు సాహిత్యం / భక్తి సాహిత్యం •
Work_Based_On_P144: వాల్మీకి రామాయణము (Valmiki Ramayana) • Koha_Cost: Rs.
55/- • Total Dewey Decimal Classification – DDC ID: 894.827
English Summary

*Ekoji Ramayanamu (Dwipada) - Volume 1* is a remarkable classical Telugu
poetic work authored by King Ekoji II, a Maratha ruler of Tanjavur who
reigned during the 18th century (c. 1735–1737). Despite belonging to a
Maratha dynasty ruling in a Tamil region, Ekoji II actively fostered Telugu
literature, reflecting the unique cross-cultural patronage of the Tanjavur
court. Edited and brought to light by Dr. M. Bagaiah, this first volume
presents the epic Ramayana rendered in the sweet, indigenous *Dwipada*
meter.

This volume covers the first three Kandas of the epic: *Bala Kanda*, *Ayodhya
Kanda*, and *Aranya Kanda*. Written in a simple, lucid classical style, the
poetic composition captures key moments such as the redemption of Ahalya,
the trials and emotional turmoil surrounding Rama's exile, and the noble
virtues of the protagonist. The work highlights Ekoji II's deep devotion
and literary proficiency, successfully translating the grand narrative of
Valmiki's Ramayana into accessible, melodic Telugu verse.

This critical edition serves as an invaluable resource for literary
scholars, historians studying the Tanjavur Maratha period, and readers
interested in classical Telugu poetic heritage.