శ్రీ పదచిత్ర రామాయణముకిష్కింధా కాండము-1974

శ్రీ పదచిత్ర రామాయణము - కిష్కింధా కాండము సాహిత్య / విషయ విశ్లేషణ వ్యాసం
(Literary & Subject Essay) పరిచయం

భారతీయ సాహిత్యంలో శ్రీమద్రామాయణానికి ఉన్న విశిష్టత అనంతమైనది. యుగాలు మారినా
రామాయణ కథ పాఠకులను, శ్రోతలను నిరంతరం అలరిస్తూనే ఉంది. ఆంధ్రావళిలో రంగనాథ
రామాయణం, మొల్ల రామాయణం నుండి నేటి ఆధునిక కాలం వరకు ఎన్నో రామాయణ కావ్యాలు
అవతరించాయి. అదే పరంపరలో ప్రముఖ రచయిత, విమర్శకులు విహారి (జే.ఎస్. మూర్తి)
గారు రచించిన బృహత్ కావ్యమే "శ్రీ పదచిత్ర రామాయణము". ఈ గ్రంథం పద్యకావ్య
విభాగానికి చెందుతుంది. అందులోనూ ప్రస్తుత భాగం 'కిష్కింధా కాండము'కు
సంబంధించింది. ఆచార్య రావికంటి వసునందన్ గారు పేర్కొన్నట్లుగా,
సంస్కృతాలంకారికులు మరియు ప్రాచీన ఛందో రీతులను నవీన భావనలతో సమన్వయపరుస్తూ
రూపుదిద్దిన అరుదైన పద్యకావ్యమిది.
రచయిత అంతరంగం

రచయిత విహారి (జే.ఎస్. మూర్తి) గారు వృత్తిరీత్యా ఎల్.ఐ.సి. హౌసింగ్ ఫైనాన్స్
కంపెనీలో జనరల్ మేనేజర్‌గా బాధ్యతలు నిర్వర్తించి పదవీ విరమణ పొందినప్పటికీ,
ప్రవృత్తిరీత్యా సృజనాత్మక సాహిత్య రంగంలో ఎనలేని సేవలు అందించారు. కథలు,
నవలలు, కవిత్వము మరియు విమర్శనాత్మక వ్యాసాల ద్వారా తెలుగు సాహితీ లోకంలో
అపారమైన అనుభవాన్ని సంపాదించారు. రామాయణంలో దాగివున్న శబ్దాలంకారాన్ని, భావ
చిత్రణను పద్య రూపంలో పునర్నిర్మించాలనే తపనతో ఈ 'పదచిత్ర రామాయణము'ను
ఛందోబద్ధంగా ఆరు కాండలలో మలిచారు. ఛందస్సుపై ఉన్న పట్టు, భాషా వైవిధ్యం మరియు
కావ్య రచనలోని ప్రతిభ వారి ప్రతి పద్యంలోనూ స్పష్టంగా కనిపిస్తుంది.
పుస్తక సారాంశం / ప్రధానాంశం (Book Summary/Core Theme)

ఈ కావ్యంలో ప్రధానాంశం వాల్మీకి రామాయణంలోని 'కిష్కింధా కాండము'. విహారి గారు
మొత్తం 1179 పద్యాల విస్తృతిలో ఈ భాగపు వస్తువును అత్యంత మనోహరంగా
రూపుదిద్దారు. కథాగమనంలో శ్రీరామలక్ష్మణుల ఋష్యమూక పర్వత ప్రవేశంతో ప్రారంభమై,
హనుమంతుని పరిచయం, రామసుగ్రీవుల మైత్రి, వాలి-సుగ్రీవుల వైరం, వాలి వధ, తార
విలాపం, వర్ష-శరదృతు వర్ణనలు, హనుమంతుని కార్యోన్ముఖత మరియు వానరులు దక్షిణ
సముద్ర తీరానికి చేరడం వరకు కథ సాగుతుంది.

కావ్యంలో ప్రధానంగా రామసుగ్రీవుల మధ్య ఉన్న సాధర్మ్యాన్ని రచయిత ఎంతో లోతుగా
విశ్లేషించారు. "స్థానభ్రంశము ప్రస్తుతాంశముగ సాధర్మ్యమ్ము ప్రాప్తించె" అంటూ
ఇద్దరూ తమ రాజ్యాన్ని, భార్యను కోల్పోయి ఒకే పరిస్థితిలో ఉన్న తీరును
శబ్దచిత్రాలతో కళ్లకు కట్టారు. కిష్కింధా కాండము కేవలం కథనమే కాక, ఒక విధంగా
కార్యకారణ నిరూపణ ప్రయత్నంగా, రాజ్యనీతి మరియు మానసిక భావోద్వేగాల సమాహారంగా
నిలుస్తుంది. వర్షణ ఘట్టాలు, పంపా తీర సౌందర్యం మరియు హనుమ మహత్ప్రకటనల ద్వారా
కావ్యంలో రసపోషణ అత్యున్నత స్థాయికి చేరింది.
శైలి మరియు విశ్లేషణ

ఈ కావ్యానికి 'పదచిత్ర' మరియు 'పద్యచిత్ర' విశేషణాలు ముఖ్యాభూషణాలు. సాధారణ
ఛందస్సులతో పాటు ప్రభాకలిత, వనమంజరి, హల్లముఖి, కాంతి, భూతిలకము, కాలిని వంటి
విలక్షణమైన, అరుదైన జాతి, ఉపజాతి వృత్తాలను విహారి గారు ఈ కావ్యంలో సార్థకంగా
ప్రయోగించారు. సంస్కృత పదాడంబరం, తెలుగు జాతీయాల విలక్షణ కలయికతో పద్య
నిర్మాణం సాగింది.

ఉదాహరణకు, ఆంజనేయస్వామిని వర్ణిస్తూ "ఆకృతినిగొన్న దీక్షయే యనగదోచె, నిబ్బరపు
గబ్బమనగ గాన్పించె హనుమ" అనడం ద్వారా పాత్ర స్వభావాన్ని ఒక్క పద్యంలోనే
ఆవిష్కరించారు. పవనజుడిని "పవన స్వచ్ఛందజుండు" అని సంబోధించడం, ప్రకృతి
సౌందర్యాన్ని గాయకుని భంగిమతో పోల్చడం వారి శైలి యొక్క ప్రత్యేకతకు నిదర్శనం.
సంభాషణల్లోని చమత్కారం, అలంకార పౌష్కల్యం మరియు మానసిక విశ్లేషణ పద్య కావ్యంలో
ప్రధాన ఆకర్షణగా నిలుస్తాయి.
ముగింపు

శ్రీ పదచిత్ర రామాయణము (కిష్కింధా కాండము) ప్రాచీన పద్య సౌందర్యాన్ని, ఆధునిక
భావనా విచిత్రిని మేళవించిన విశిష్ట ప్రబంధ శైలి కావ్యం. శాస్త్రీయ ఛందో
ప్రయోగాలను, రామాయణ అంతరార్థాలను అభ్యసించాలనుకునే పరిశోధకులకు, కవులకు,
విశ్వవిద్యాలయ విద్యార్థులకు ఇది ఒక ఉత్తమ మార్గదర్శి. రామాయణ కావ్య
ప్రేమికులు, పద్య ప్రియులు తప్పక చదవవలసిన సుందర కావ్యం.
పుస్తక సమగ్ర సమాచారం (Technical Metadata)

ప్రాథమిక వివరాలు (Basic Info): • P1476 (Title): శ్రీ పదచిత్ర రామాయణము -
కిష్కింధా కాండము • P1680 (Subtitle): పద్యకావ్యము • P31 (Instance of): Book
/ Poetry Collection • Wikidata ID: NA • P18 (Image/Cover): NA

వ్యక్తులు (People): • P50 (Author): విహారి (జే.ఎస్. మూర్తి) • P110
(Illustrator): NA • P11105 (Annotator): NA • P123 (Publisher): జే.ఎస్.
మూర్తి (విహారి) • P655 (Translator): NA • P98 (Editor): NA • P767
(Contributor): NA • P872 (Printer): వేణు గ్రాఫిక్స్, నల్లకుంట, హైదరాబాద్ •
P2679 (Foreword Author): రావికంటి వసునందన్ • P2680 (Afterword Author): NA

గుర్తింపు సంఖ్యలు (IDs): • P212 (ISBN-13): NA • P957 (ISBN-10): NA • P243
(OCLC): NA • P675 (Google Books ID): NA • P648 (Open Library): NA • P2034
(Gutenberg): NA • P724 (Internet Archive): NA • P8383 (Goodreads): NA •
P6721 (K10plus): NA

సందర్భం & ముద్రణ (Context & Edition): • P407 (Language): Telugu • P291
(Place of Publication): Hyderabad, Telangana • P577 (Pub Date): December
2013 • P1104 (Pages): 227 • P2635 (Volumes): NA • P393 (Edition): First
Edition • P1031 (Legal Citation): NA • P186 (Material): Paper • P437
(Format): Paperback / Print Book
అదనపు వివరాలు (Extended Fields)

• Work_Genre_P136: 894.8271 (Telugu Poetry / Epic Poetry under DDC 800
Class) • Work_Subject_P921: Ramayana - Kishkindha Kanda, Telugu Metrical
Poetry • Work_Country_P495: India • Work_Movement_P135: Classical Telugu
Metrical Revivalism / Modern Traditionalist Poetry • Work_Based_On_P144:
Valmiki Ramayana - Kishkindha Kanda • Koha_Cost: Rs. 200/- • Total Dewey
Decimal Classification – DDC ID: 894.8271
English Summary

*Sri Padachitra Raamaayanamu – Kishkindhaa Kaandamu* is a classical Telugu
metrical poetic work composed by the distinguished writer, critic, and
scholar Vihaari (J.S. Murthy). The work represents a unique blend of
traditional prosody (*Chhandas*) and rich linguistic imagery (*Pada-chitra*).
Focusing on the Kishkindha Kanda episode of the epic Ramayana across 1,179
verses, the author weaves together thematic depth, psychological insight,
and rhythmic elegance.

The core narrative spans pivotal events including the meeting of Rama and
Lakshmana with Sugriva, the solemn alliance between Rama and Sugriva, the
slaying of Vali, Tara's lamentation, evocative descriptions of nature and
seasons (Rainy and Autumnal), and the strategic deployment of the Vanara
army towards the southern coast. Vihaari highlights the psychological
parallels (*Sadharmya*) between Rama and Sugriva—both suffering from exile
and separation from their consorts—and portrays Hanuman as the epitome of
devotion, intellect, and resolve.

Literarily, the text is notable for employing rare and intricate prosodic
metres such as *Prabhakalita*, *Vanamanjari*, *Hallamukhi*, *Kanti*, and
*Bhutilakamu*, alongside standard poetic meters. The author deftly balances
Sanskritized compounds with idiomatic Telugu, creating vivid word-pictures
that elevate the aesthetic experience.

This work serves as a significant contribution to modern Telugu epic
poetry. It offers scholars, university students, and lovers of classical
literature a profound exploration of poetic craftsmanship, prosody, and
devotional philosophy embedded within the timeless narrative of the
Ramayana.