హనుమద్విజయము.2066

ఇది మీ రిపోర్ట్:
1. శీర్షిక & ప్రాథమిక గుర్తింపు విభాగం (Title & Basic Identification Block)

- *పుస్తకం పూర్తి పేరు (తెలుగులో):* శ్రీ హనుమద్విజయము
- *Title in English Transliteration:* Sri Hanumadvijayamu
- *ఉపశీర్షిక (Subtitle):* NA
- *ప్రత్యామ్నాయ / ఇతర పేర్లు (Alternate/Variant Titles):* సంజీవరాయవిజయము
- *గ్రంథ రూపం / వర్గం (Category/Genre):* పద్య కావ్యము / ఆధ్యాత్మిక
సాహిత్యం / పురాణ కావ్యము

2. రచయిత, సంపాదకులు & ఇతర కర్తల వివరాలు (Author & Contributor Details)

- *రచయిత పూర్తి పేరు:* కావ్యస్మృతితీర్థ జనమంచి శేషాద్రి శర్మ (తాండవ
కృష్ణా పరాభిధేయ శేషాద్రి నామధేయుడు)
- *కలం పేరు / బిరుదులు (Pen Name / Titles):* కావ్యస్మృతితీర్థ
- *రచయిత కాలం / జీవిత కాలం (Birth-Death Dates):* NA
- *జన్మస్థలం / నివాసం:* NA
- *విద్యా అర్హతలు & వృత్తి:* NA
- *సమకాలీన రచనలు / ఇతర ముఖ్య కృతులు:* ఆంధ్ర శ్రీమద్రామాయణము, ఆంధ్ర
బ్రహ్మపురాణము, ఆంధ్ర లలితోపాఖ్యానము, పాండవాజ్ఞాతవాస నాటకము,
శ్రీరామరసవన్నాటకము, సంగ్రహ రామాయణము/భారతము/భాగవతము, శ్రీకృష్ణావతారతత్త్వము.
- *ఇతర కర్తల వివరాలు (Contributors):*
- *సంపాదకుడు (Editor):* NA
- *అనువాదకుడు (Translator):* NA
- *చిత్రకారుడు / ముఖచిత్ర డిజైనర్ (Illustrator/Cover Artist):* NA
- *ముందుమాట / పీఠిక రచయిత (Foreword/Introduction Author):* జనమంచి
శేషాద్రి శర్మ ("సుధీమణులారా!" పేరుతో స్వయంగా రాసిన పీఠిక).
- *రచయిత పరిచయ వ్యాసం (Author Note):* జనమంచి శేషాద్రి శర్మ గారు
కావ్యస్మృతితీర్థ బిరుదాంకితులైన ప్రసిద్ధ ఆంధ్ర కవి. వీరు ఆంధ్ర
శ్రీమద్రామాయణమును అనువదించిన అనంతరం హనుమంతుని విక్రమ చరిత్రను తెలపడానికి
"హనుమద్విజయము" (సంజీవరాయవిజయము) అనే పద్యకావ్యాన్ని రచించారు. నృసింహమహాగ్ని
చిద్వేంకటరామ దైవజ్ఞ శేషాచార్యులను తమ గురువులుగా స్మరించారు. శ్రీ
వావిలికొలను సుబ్బరావు (ఆంధ్ర వాల్మీకి/వాసుదాసు) గారి ప్రోత్సాహంతో, వారి
ఆజ్ఞ మేరకు ఈ గ్రంథాన్ని ఒంటిమిట్ట కోదండరామస్వామికి అంకితం ఇచ్చారు.

3. సాహిత్య, విషయ & సామాజిక విశ్లేషణ (Literary, Content & Critical
Analysis) పరిచయం
& నేపధ్యం (Introduction & Context)

శ్రీ జనమంచి శేషాద్రి శర్మ గారు రచించిన "హనుమద్విజయము" (నామాంతరము:
సంజీవరాయవిజయము) హనుమంతుని మహత్త్వాన్ని, పరాక్రమాన్ని చాటిచెప్పే ఒక లఘు
పద్యకావ్యం. శ్రీమద్రామాయణ రచన పూర్తయిన తర్వాత హనుమంతుని ప్రధాన కథా ఘట్టాలను
వర్ణిస్తూ ఈ గ్రంథాన్ని ఏకాశ్వాస కావ్యంగా ఆయన మలిచారు. 1927లో చెన్నపురిలోని
వావిళ్ల ముద్రాక్షరశాలలో ఇది ముద్రితమైంది.
రచయిత అంతరంగం & సంకల్పం (Author's Intent & Purpose)

గ్రంథ పీఠికలో ("సుధీమణులారా!") రచయిత తన మనోభావాలను ఎంతో వినమ్రంగా
వెల్లడించారు. రామాయణం పురాణం చెప్పే కాలంలో రంగనాథ రామాయణంలోని లక్ష్మణ మూర్ఛ
ఘట్టం, కాలనేమి వధ, సుషేణుని తెప్పించడం వంటి హనుమద్విజయ కథలను రాత్రింబవళ్ళు
విశేషంగా ప్రవచించడం ఆనవాయితీ. వాల్మీకి రామాయణంలో క్లుప్తంగా ఉండే ఈ ఘట్టాలను
విస్తరిస్తూ కావ్యంగా రాయాలనే సంకల్పం శేషాద్రి శర్మ గారికి కలిగింది. తానేవో
గొప్ప దైవాదేశంతో కాక, భాషా పోషణ మరియు హనుమత్కథా వినోదం కొరకే ఈ చిన్న
పొత్తాన్ని రాశానని స్పష్టం చేశారు. ఆంధ్ర వాల్మీకి వావిలికొలను సుబ్బరావు
గారు వీరి గృహానికి విచ్చేసి, ఈ రచనను ప్రోత్సహించి "సంజీవరాయవిజయము" అని పేరు
సూచించి, ఒంటిమిట్ట కోదండరామునికి అంకితమివ్వమని ఆశీర్వదించారు.
ప్రధాన విషయ సారాంశం (Core Summary & Key Themes)

ఈ గ్రంథం ప్రధానంగా లక్ష్మణ మూర్ఛ ఘట్టం, హనుమంతుడు సంజీవని పర్వతాన్ని
తీసుకురావడం, మధ్యలో కాలనేమి మాయా ఆశ్రమ వినాశనం మరియు సంజీవరాయ విజయాన్ని
అభివర్ణిస్తుంది.

- *ఇష్టదేవతా స్తుతి & అవతార రహస్యం:* గ్రంథారంభంలో శ్రీరాముడు, సీతాదేవి
(లక్ష్మి/కామాక్షి), శివుడు, పరాంబ, బ్రహ్మ, సరస్వతి, విఘ్నేశ్వరులతో పాటు
హనుమంతుని విశేషంగా స్తుతించారు. దుష్టశిక్షణ, శిష్టరక్షణ కోసం
శ్రీమహావిష్ణువు శ్రీరాముడిగా అవతరించిన పారమార్థిక ఉద్దేశాన్ని వివరించారు.
- *హనుమత్ ప్రశంస & నిరూపణ:* రామాయణ యుద్ధంలో లక్ష్మణుని ప్రాణాలను నిలిపిన
సంజీవని పర్వత లంకె, హనుమంతుని దాసాంజనేయ స్వామి తత్త్వం, రామాజ్ఞ పరిపాలన
ప్రస్ఫుటమవుతాయి.
- *ఫలశ్రుతి & ముగింపు:* కావ్య ముగింపులో (ఆశ్వాసాంతం) శ్రీరాముడు
హనుమంతునికి అమరత్వాన్ని, నిత్యకీర్తిని ప్రసాదించి, తన సోదరులలో ఉత్తముడిగా
హనుమను కీర్తించడం కనిపిస్తుంది. ఈ హనుమద్విజయ ప్రబంధాన్ని భక్తితో పఠించినా,
వినిపించినా సర్వశుభాలు కలుగుతాయని, వ్యాధులు నశిస్తాయని ఫలశ్రుతి
పేర్కొనబడింది.

భాషా శైలి & వ్యాకరణ విశ్లేషణ (Language Style & Literary Tropes)

గ్రంథం గ్రాంథిక భాషలో, నిర్దుష్టమైన ఛందోబద్ధ పద్యాలతో (శార్దూలము, మత్తేభము,
ఉత్పలమాల, చంపకమాల, కంద పద్యాలు, తేటగీతి/ఆటవెలది) నడిచింది. వావిళ్ల వారి
గ్రాంథిక ప్రమాణాలకు అనుగుణంగా పదబంధాలు, రసవత్తర అలంకారాలు శోభిల్లుతాయి.
రచయిత వ్యాకరణ శుద్ధిపై ప్రత్యేక దృష్టి పెట్టి, ముద్రణారాహిత్యాల కోసం చివర
"ప్రమాదపరిహారములు" (కానవచ్చిన తప్పుల దిద్దుబాట్లు) కూడా చేర్చారు.
పరిశోధనాత్మక & సాంస్కృతిక ప్రాముఖ్యత (Research & Cultural Value)

జనమంచి శేషాద్రి శర్మ గారి ఈ రచన తెలుగు నాట 'హనుమదుపాసన' మరియు పురాణ ప్రవచన
సాంప్రదాయానికి ఉపకరించే ఒక ముఖ్య ఆధార గ్రంథం. ఆనాటి చెన్నపురి (మద్రాసు)
తెలుగు ముద్రణ చరిత్రకు, వావిళ్ల ప్రెస్ ప్రచురణల ప్రాభవానికి మరియు ఒంటిమిట్ట
కోదండరామస్వామి భక్తి సాహిత్య వికాసానికి ఇది చక్కటి నిదర్శనం.
ముగింపు & పాఠకుల మార్గదర్శి (Conclusion & Target Audience)

ఈ గ్రంథం తెలుగు సాహిత్య విద్యార్థులకు, పద్యకావ్య ప్రేమికులకు,
హనుమద్భక్తులకు మరియు తెలుగు ముద్రణ-సంస్కృతిపై పరిశోధనలు చేసే ఆర్కైవిస్టులకు
ఎంతో ఉపయోగకరమైనది.
4. విపుల సాంకేతిక మెటాడేటా (Technical Metadata - Wikidata & MARC Compatible)

- *ప్రాథమిక వికీడేటా & కేటలాగ్ వివరాలు:*
- *P1476 (Title):* శ్రీ హనుమద్విజయము (Sri Hanumadvijayamu)
- *P1680 (Subtitle):* NA
- *P31 (Instance of):* Book / Single Volume Monograph
- *Wikidata ID:* NA
- *P18 (Image/Cover Art):* NA
- *కర్తలు & సంస్థలు (Persons & Entities):*
- *P50 (Author):* Janamanchi Seshadri Sarma (జనమంచి శేషాద్రి శర్మ)
- *P110 (Illustrator):* NA
- *P11105 (Annotator):* NA
- *P655 (Translator):* NA
- *P98 (Editor):* NA
- *P767 (Contributor):* Vavilikolanu Subba Rao (విశేష
ఆశీస్సులు/శీర్షిక నిర్దేశం)
- *P2679 (Foreword Author):* Janamanchi Seshadri Sarma
- *P2680 (Afterword Author):* NA
- *P123 (Publisher):* Vavilla Ramaswamy Sastrulu & Sons (వావిళ్ల
ముద్రాక్షరశాల)
- *P872 (Printer / Press):* Vavilla Press, Chennapuri (Chennai)
- *గుర్తింపు సంఖ్యలు (Identifiers):*
- *P212 (ISBN-13):* NA
- *P957 (ISBN-10):* NA
- *P243 (OCLC Number):* NA
- *P675 (Google Books ID):* NA
- *P648 (Open Library ID):* NA
- *P2034 (Project Gutenberg ID):* NA
- *P724 (Internet Archive ID):* NA
- *P8383 (Goodreads Identifier):* NA
- *P6721 (K10plus PPN):* NA
- *సందర్భం, ముద్రణ & భౌతిక వివరాలు (Physical & Publication Details):*
- *P407 (Language):* Telugu (తెలుగు)
- *P291 (Place of Publication):* Chennapuri / Madras (చెన్నపురము)
- *P577 (Publication Date / Year):* 1927
- *P1104 (Page Count):* 164 నియమిత పుటలు + పీఠిక పుటలు
- *P2635 (Number of Volumes):* 1 (ఏకాశ్వాసము)
- *P393 (Edition Number):* NA
- *P1031 (Legal Citation / Registration No):* 894.827 / 2066 / 26733
(Library Accession Numbers)
- *P186 (Material Used):* Paper
- *P437 (Distribution Format):* Print (Paperback Book)
- *Cost / Original Price (ధర):* 0-8-0 (ఎనిమిది అణాలు / 8 Annas)

5. వర్గీకరణ & డిజిటల్ ఆర్కైవల్ ఫీల్డ్స్ (Classification & Archival Studies)

- *Work_Genre_P136:* Poetry / Hindu Religious Text / Epic Tale
- *Work_Subject_P921:* Hanuman / Ramayana Episode / Sanjeevi Hill
Episode / Lakshmana Murcha
- *Work_Country_P495:* India
- *Work_Movement_P135:* Classical Telugu Poetry / Prabandha Movement
(గ్రాంథిక కవిత్వ యుగము)
- *Work_Based_On_P144:* Valmiki Ramayana & Ranganatha Ramayana Episodes
- *Dewey Decimal Classification (DDC) Number:* 894.8271 (Telugu Poetry)
- *Colon Classification (CC) Class Number:* NA
- *Koha Classification Tag / Call Number:* 894.827 / 2066
- *Copyright Status / Public Domain:* Public Domain (1927 ప్రచురణ కావున
కాపీరైట్ గడువు ముగిసినది)

6. English Academic Abstract & Metadata Summary

*Objective & Scope:* *Sri Hanumadvijayamu* (also known as
*Sanjeevarayavijayamu*) is a single-canto classical Telugu poetic work
(*Ekaswasa
Prabandham*) authored by Kavyasmritithirtha Janamanchi Seshadri Sarma and
published in 1927 by the Vavilla Ramaswamy Sastrulu & Sons in Madras.
Dedicated to Lord Kodandarama of Ontimitta, the work highlights the
exploits, valor, and devotion of Hanuman, focusing on key episodes such as
the bringing of the Sanjeevani herb to revive Lakshmana during the Ramayana
war.

*Methodology & Content Overview:* The narrative stems from popular
Harikatha and Ramayana discourse traditions, specifically expanding upon
episodes found in *Ranganatha Ramayana* that are briefly treated in
Valmiki’s original text. It details the creation of the illusory hermitage
by Kalanemi, Hanuman’s victory over obstacles, and the fetching of the
life-saving medicinal mountain. Written in high classical Metrical Telugu (
*Granthika* style), the composition opens with traditional invocational
verses (*Ishta Devata Stuti*) and concludes with a divine benediction (
*Phalasruthi*) pronounced by Lord Rama, establishing Hanuman's immortal
legacy.

*Literary & Academic Significance:* This text serves as a significant
specimen of early 20th-century classical Telugu revivalist literature. It
highlights the influence of contemporary scholars like Vavilikolanu Subba
Rao (Vasudasu) and reflects the editorial standards of the renowned Vavilla
Press. For literary scholars, it offers crucial insights into the
adaptation of minor Ramayana motifs into standalone *Kavya* forms.

*Recommendation:* This work is strongly recommended for academic
researchers in South Asian Studies, Telugu classical literature, archival
bibliographers, and scholars focusing on Vaishnavite devotional traditions.