క్షేత్రయ్య పద స్వర సాహిత్యములు- 2781

 

క్షేత్రయ్య పద స్వర సాహిత్యములు

సాహిత్య / విషయ విశ్లేషణ వ్యాసం

పరిచయం

తెలుగు గేయ సాహిత్యంలో, ముఖ్యంగా పద కవితా పితామహులైన శ్రేష్ఠుల సరసన ప్రసిద్ధి చెందిన వాగ్గేయకారుడు క్షేత్రయ్య (మూవపురి వరదయ్య). ఆయన రచించిన పదాలు కేవలం సాహిత్యపరంగానే గాక, శాస్త్రీయ సంగీత మరియు నాట్య (కూచిపూడి, భరతనాట్యం) రంగాలలో అత్యంత విశిష్టమైన స్థానాన్ని సంపాదించుకున్నాయి. ఈ గ్రంథం క్షేత్రయ్య పద స్వర సాహిత్యములు సంగీత మరియు నాట్య విభాగానికి (Music & Performing Arts) చెందుతుంది. క్షేత్రయ్య రచించిన ప్రసిద్ధ శృంగార రస పదాలకు కూచిపూడి సంప్రదాయాన్ని అనుసరించి సంగీత స్వరాలను (Music Notation) సమకూర్చి ప్రచురించిన అత్యంత విలువైన స్వర సాహిత్య గ్రంథమిది.

రచయిత అంతరంగం & స్వరకర్త

క్రీ.శ. 1600–1680 కాలానికి చెందిన క్షేత్రయ్య కృష్ణా జిల్లాలోని మొవ్వ గ్రామానికి చెందినవారు. తంజావూరు, గోల్కొండ, మధుర మొదలైన సంస్థానాలను దర్శించి, మువ్వగోపాలుని అంకితంగా వేలాది పదాలను ఆశువుగా గానం చేశారు. కాగా, ఈ గ్రంథంలో వాడుకలో లేని లేదా లభ్యం కాని పలు క్షేత్రయ్య పదాలకు కూచిపూడి సంప్రదాయంలో విశేష ప్రావీణ్యం ఉన్న శ్రీ బి. కుమారస్వామి (కూచిపూడి) అత్యంత ప్రతిభావంతంగా స్వర రచన గావించారు. సంగీత శాస్త్రాన్ని నాట్యానుకూలంగా మలచి పాఠకులకు, విద్యార్థులకు క్షేత్రయ్య భావాన్ని స్వరబద్ధంగా అందించడమే స్వరకర్త యొక్క ప్రధాన ఉద్దేశం.

పుస్తక సారాంశం / ప్రధానాంశం

ఈ గ్రంథం క్షేత్రయ్య విశిష్ట పదాలకు సాంప్రదాయబద్ధమైన సంగీత స్వర సంకేతాలను (Swaras/Notation) మరియు సాహిత్య సమాచారాన్ని అందిస్తుంది. క్షేత్రయ్య రచనలు ప్రధానంగా అష్టవిధ శృంగార నాయకా-నాయికాల లక్షణాలను ప్రతిబింబిస్తాయి. జీవాత్మ-పరమాత్మల అనుబంధాన్ని శృంగార రస భావనలో మలచి, 'మువ్వగోపాల్' ముద్రతో ఆయన పదాలను రచించారు.

ఈ పుస్తకంలో కాఫి, కేదార, కేదారగౌళ వంటి విభిన్న రాగాలలో, త్రిపుట వంటి తాళాలలో అమర్చబడిన క్షేత్రయ్య పదాలు స్వర స్థానాలతో సహా నిరూపించబడ్డాయి. ఉదాహరణకు:

• "రేపు వత్తువుగాని పోరా నేటికి తాళి" (కాఫి రాగం, త్రిపుట తాళం) – నాయిక నాయకునితో (మువ్వగోపాలునితో) పరిహాసంగా, ప్రణయ కోపంతో పలికే భావజాలం, దానికి అనుగుణమైన పల్లవి, అనుపల్లవి, చరణాల స్వర ప్రస్తారం ఇందులో వివరంగా ఇవ్వబడింది.
• "రమ్మనవే సముఖాన - రాయబారములేల" (కేదార రాగం) – చెలికత్తెతో నాయిక పలికే ఆవేదన మరియు ఆరాటం.
• "రా రా రా యింక రాని జేయక" (కేదారగౌళ రాగం) – స్వామి సంశ్లేష కోసం ఎదురుచూసే విరహ వేదన.

క్షేత్రయ్య పదాలలో పల్లవి, అనుపల్లవి మరియు చరణాలు అత్యంత విలక్షణమైన సాహిత్య సంపదతో అలరారుతాయి. స్వరకర్త ప్రతి పదానికి ఆరోహణ, అవరోహణలతో పాటు క్రియకు నాలుగు మాత్రల వంతున అత్యంత సులభంగా అర్థమయ్యే రీతిలో స్వరాక్షరాలను అమర్చారు.

శైలి మరియు విశ్లేషణ

క్షేత్రయ్య పదాలు మధుర భక్తికి మరియు శృంగార రసానికి పరాకాష్ఠ. నాట్యాభినయానికి, భావాభినయానికి తగినట్లుగా ప్రతి పదంలోనూ సన్నివేశ చిత్రణ అద్భుతంగా ఉంటుంది. బి. కుమారస్వామి గారు గావించిన స్వర రచన కూచిపూడి మరియు సంగీత సంప్రదాయాలకు కట్టుబడి ఉంటూనే, విలంబ మరియు మధ్యమ కాలాలలో గానం చేయడానికి అనువుగా రూపొందించబడింది. పదాలలోని సాహిత్య వైవిధ్యం, తెలుగు నుడికారాలు మరియు రాగ భావం స్పష్టంగా వ్యక్తమయ్యేలా స్వర పరిచే విధానం ఈ గ్రంథం యొక్క ప్రత్యేకత.

ముగింపు

కళాకారులకు, నాట్యశాస్త్ర విద్యార్థులకు, కూచిపూడి అభ్యాసకులకు మరియు కర్ణాటక సంగీత పరిశోధకులకు ఈ గ్రంథం ఒక అమూల్యమైన కల్పతరువు. మరుగున పడుతున్న లేదా సంక్లిష్టంగా ఉన్న క్షేత్రయ్య పదాలను స్వరబద్ధంగా నేర్చుకోవడానికి, వేదికలపై ప్రదర్శించడానికి ఈ పుస్తకం ఎంతోగానూ ఉపయోగపడుతుంది. కళాభిమానులందరూ తప్పక సేకరించి చదవవలసిన ప్రామాణిక గ్రంథమిది.

పుస్తక సమగ్ర సమాచారం (Technical Metadata)

ప్రాథమిక వివరాలు (Basic Info)

• P1476 (Title): క్షేత్రయ్య పద స్వర సాహిత్యములు
• P1680 (Subtitle): NA
• P31 (Instance of): book
• Wikidata ID: NA
• P18 (Image/Cover): NA

వ్యక్తులు (People)

• P50 (Author): క్షేత్రయ్య
• P110 (Illustrator): NA
• P11105 (Annotator): NA
• P123 (Publisher): నిర్మలా పబ్లిషర్స్
• P655 (Translator): NA
• P98 (Editor): NA
• P767 (Contributor): బి. కుమారస్వామి (స్వర రచన)
• P872 (Printer): నిర్మలా ప్రింటర్స్
• P2679 (Foreword Author): ముత్తేవి రాధాకృష్ణ ప్రసాద్, వోలేటి వేంకటేశ్వర్లు
• P2680 (Afterword Author): NA

గుర్తింపు సంఖ్యలు (IDs)

• P212 (ISBN-13): NA
• P957 (ISBN-10): NA
• P243 (OCLC): NA
• P675 (Google Books ID): NA
• P648 (Open Library): NA
• P2034 (Gutenberg): NA
• P724 (Internet Archive): NA
• P8383 (Goodreads): NA
• P6721 (K10plus): NA

సందర్భం & ముద్రణ (Context & Edition)

• P407 (Language): తెలుగు
• P291 (Place of Publication): విజయవాడ
• P577 (Pub Date): 1968
• P1104 (Pages): NA
• P2635 (Volumes): NA
• P393 (Edition): ప్రథమ ముద్రణ
• P1031 (Legal Citation): NA
• P186 (Material): Paper
• P437 (Format): Paperback / Printed Book

అదనపు వివరాలు (Extended Fields)

• Work_Genre_P136: Music Notation / Performing Arts / Devotional Poetry
• Work_Subject_P921: Kshetrayya Padas, Carnatic Music, Kuchipudi Dance Notation
• Work_Country_P495: India
• Work_Movement_P135: Bhakti Movement / Carnatic Musical Tradition
• Work_Based_On_P144: Kshetrayya Padalu
• Koha_Cost: 3-00
• Total Dewey Decimal Classification – DDC ID: 780 (Music / Voice & Vocal Form)

English Summary

Kshetrayya Pada Swara Sahityamulu is a significant musical and literary compilation featuring the classic compositions (Padas) of the renowned 17th-century Telugu vaggeyakara, Kshetrayya (Movva Varadayya). Known for his profound contribution to Carnatic music and Kuchipudi dance traditions, Kshetrayya’s padas explore Madhura Bhakti (divine love) through the framework of Nayaka-Nayaki bhava dedicated to his tutelary deity, Movva Gopala.

This edition stands out due to the rigorous musical notation (Swara Rachana) provided by Sri B. Kumaraswamy of Kuchipudi. The book systematically transcribes various padas into precise Carnatic notation, specifying the Raga (such as Kafi, Kedaram, Kedaragowla), Tala (such as Triputa), and Arohana-Avarohana scales. Famous compositions like "Repu Vattuvugani Pora", "Rakkanave Samukhana", and "Rara Rara Inka Rani Jeyaka" are mapped with complete pallavi, anupallavi, and charanam musical notations tailored for classical vocalists and dancers.

Forewords contributed by Sri Muttevi Radhakrishna Prasad and Sri Voleti Venkateswarlu highlight the pedagogical importance of this work. By bridging lyrical poetry with structured music notation, this book serves as an indispensable reference guide for classical music researchers, Kuchipudi performers, and students seeking to preserve and perform Kshetrayya's priceless lyrical heritage.