మరుత్తరాట్చరిత్రము (అయిదు ఆశ్వాసముల పద్యకావ్యము)-2803

1. శీర్షిక & ప్రాథమిక గుర్తింపు విభాగం (Title & Basic Identification Block)

- *పుస్తకం పూర్తి పేరు (తెలుగులో):* మరుత్తరాట్చరిత్రము (అయిదు ఆశ్వాసముల
పద్యకావ్యము)
- *Title in English Transliteration:* Maruttaraat Charitramu
- *ఉపశీర్షిక (Subtitle):* అయిదు ఆశ్వాసముల పద్యకావ్యము
- *ప్రత్యామ్నాయ / ఇతర పేర్లు (Alternate/Variant Titles):* మరుత్తరాట్చరిత
- *గ్రంథ రూపం / వర్గం (Category/Genre):* పద్యకావ్యము / ప్రబంధము

2. రచయిత, సంపాదకులు & ఇతర కర్తల వివరాలు (Author & Contributor Details)

- *రచయిత పూర్తి పేరు:* శ్రీపాద కృష్ణమూర్తిశాస్త్రి
- *కలం పేరు / బిరుదులు (Pen Name / Titles):* మహామహోపాధ్యాయ, కవిసార్వభౌమ,
కలాప్రపూర్ణ, కవిరాజ, ఆంధ్రప్రభుత్వాస్థానకవి
- *రచయిత కాలం / జీవిత కాలం (Birth-Death Dates):* NA
- *జన్మస్థలం / నివాసం:* రాజమండ్రి / రాజమహేంద్రవరము
- *విద్యా అర్హతలు & వృత్తి:* ఆంధ్రప్రదేశ్ ప్రభుత్వాస్థానకవి
- *సమకాలీన రచనలు / ఇతర ముఖ్య కృతులు:* భారతం, భాగవతం, రామాయణం
- *ఇతర కర్తల వివరాలు (Contributors):*
- *సంపాదకుడు (Editor):* NA
- *అనువాదకుడు (Translator):* NA
- *చిత్రకారుడు / ముఖచిత్ర డిజైనర్ (Illustrator/Cover Artist):* NA
- *ముందుమాట / పీఠిక రచయిత (Foreword/Introduction Author):* "ఆర్ష
విద్యాభూషణ" జటావల్లభుల పురుషోత్తము (ప్రిన్సిపల్, సంస్కృత కళాశాల,
కొవ్వూరు)
- *రచయిత పరిచయ వ్యాసం (Author Note):* శ్రీపాద కృష్ణమూర్తిశాస్త్రి గారు
ఆంధ్రప్రదేశ్ ప్రభుత్వ తొలి ఆస్థానకవిగా, మహామహోపాధ్యాయ మరియు కవిసార్వభౌమాది
బిరుదులతో సుప్రసిద్ధులైన మహాకవి. వీరు ఎనభై సంవత్సరముల పాటు విచ్ఛిన్నం
లేకుండా కావ్యరచన గావించి, ఆంధ్ర వాఙ్మయంలో అత్యధిక పద్యసాహిత్యాన్ని సృజించిన
అరుదైన వైదిక సంస్కృతి కలిగిన కవిగా నిలిచారు. భారత, భాగవత, రామాయణాది
మహోదాత్త గ్రంథాలతో పాటు అనేక ప్రబంధాలను, కావ్యాలను రచించి స్వర్ణాభిషేకాది
ఘనసత్కారాలను పొంది రాష్ట్రీయ, జాతీయ స్థాయిలో విశేష గౌరవాన్ని అందుకున్నారు.

3. సాహిత్య, విషయ & సామాజిక విశ్లేషణ (Literary, Content & Critical Analysis)

*పరిచయం & నేపధ్యం (Introduction & Context):* తెలుగు సాహిత్యంలో ప్రాచీన
ప్రబంధ పరంపరకు ఆధునిక కాలంలో పునర్వైభవాన్ని తెచ్చిన రచన
'మరుత్తరాట్చరిత్రము'. శ్రీనాథ మహాకవి తన చిన్నతనంలో "చిన్నరి పొన్నరి చిఱుత
కూకటినాడె రచయించితి మరుత్తరాట్చరిత్ర" అని చెప్పుకున్నప్పటికీ, ఆ గ్రంథం
కాలగర్భంలో కలసిపోయి నేటికి అలభ్యంగా మారింది. శ్రీనాథుని రచన లభ్యం
కాకపోవడంతో, ఆ లోటును తీర్చాలనే సంకల్పంతో శ్రీపాద కృష్ణమూర్తిశాస్త్రి గారు ఈ
ఐదాశ్వాసముల పద్యకావ్యాన్ని పునఃసృష్టి చేశారు.

*రచయిత అంతరంగం & సంకల్పం (Author's Intent & Purpose):* కవిసార్వభౌముడైన
శ్రీనాథుని పట్ల, ఆయన కృతుల పట్ల అమితమైన అభిమానం కలిగిన శ్రీపాదవారు,
నామావశిష్టంగా మిగిలిపోయిన 'మరుత్తరాట్చరిత్రము'ను తిరిగి వ్రాయాలని
నిశ్చయించుకున్నారు. మార్కండేయ పురాణంలోని మరుత్త నరపాలుని కథను స్వీకరించి,
స్వల్ప వ్యవధిలోనే మార్కండేయ పురాణ మూలాధారంగా ఈ మహాప్రబంధాన్ని అద్భుతంగా
రచించారు. శ్రీనాథుని కవితా రీతులను స్మరిస్తూ, నాటి కావ్య వైభవాన్ని
పునరుజ్జీవింపజేయడమే ఈ గ్రంథ రచన వెనుక ఉన్న ముఖ్య ఉద్దేశం.

*ప్రధాన విషయ సారాంశం (Core Summary & Key Themes):* ఈ కావ్యంలో మార్కండేయ
పురాణానికి చెందిన పరాక్రమశాలి, ధర్మపరాయణుడైన మరుత్త చక్రవర్తి చరిత్ర
కథాంశంగా స్వీకరించబడింది. మరుత్తుడు నిర్వహించే మహా యజ్ఞం, దానికి సంవర్తుడు
ఆధ్వర్యం వహించడం, యజ్ఞ విఘ్నం చేయడానికి వచ్చిన రావణాసురుని గర్వభంగం మరియు
సంవర్తుని మంత్ర శక్తుల ప్రభావం ప్రధాంశాలుగా సాగుతాయి. రావణాసురుడు తన
అణ్వస్త్రాది దైత్య శక్తులతో యజ్ఞశాలను ముట్టడించడానికి ప్రయత్నించినప్పుడు,
సంవర్తుని బ్రహ్మతేజస్సు, మంత్ర ప్రభావం ముందు రావణుని శక్తులు ఎలా
కుంచించుకుపోయాయో ఐదవ ఆశ్వాసంలో కవి ఎంతో నాటకీయంగా వర్ణించారు. ధర్మానికి,
అధర్మానికి మధ్య జరిగే ఘర్షణలో బ్రహ్మతేజస్సు మరియు యజ్ఞఫలమే విజయం
సాధిస్తుందనే భావజాలం ఇందులో ప్రముఖంగా కనిపిస్తుంది.

*భాషా శైలి & వ్యాకరణ విశ్లేషణ (Language Style & Literary Tropes):*
శ్రీపాదవారి భాషా శైలి ప్రౌఢమైన గ్రాంథిక రూపంలో, సమాస భూయిష్టమైన ప్రబంధ
ధోరణిలో సాగుతుంది. నన్నయ, తిక్కన, శ్రీనాథుల కవితా పద్ధతులను సమ్మేళనం చేస్తూ
ఉత్పలమాల, శార్దూలము, సీస పద్యాలతో పాటు వచన భాగాలను అత్యంత రమణీయంగా మలిచారు.
కావ్య ప్రారంభంలో బూర్గుల రామకృష్ణారావు గారిని ఆశీర్వదిస్తూ రాసిన శ్లోకాలు,
పద్యాలు కవి యొక్క ఆశీర్వచన చతురతను, అలంకార ప్రియత్వాన్ని ప్రతిబింబిస్తాయి.
నాటకీయ సంభాషణలు, యుద్ధ/యజ్ఞ వర్ణనలలో ప్రయోగించిన శబ్దాలంకారాలు కావ్యానికి
గాంభీర్యాన్ని తెచ్చిపెట్టాయి.

*పరిశోధనాత్మక & సాంస్కృతిక ప్రాముఖ్యత (Research & Cultural Value):* తెలుగు
సాహిత్య చరిత్రలో అలభ్యమైపోయిన ఒక ప్రాచీన కావ్య వస్తువును పునరుద్ధరించి,
ఆధునిక కాలంలో కూడా సాంప్రదాయక ప్రబంధ శైలి అక్షుణ్ణంగా సాగగలదని నిరూపించిన
పరిశోధనాత్మక ప్రాముఖ్యత ఈ గ్రంథానికి ఉంది. వైదిక యజ్ఞ సంస్కృతిని, పురాణ
గాథలను తెలుగు ప్రాచీన పద్య రూపంలో భద్రపరచడంలో ఈ పుస్తకం మైలురాయిగా
నిలుస్తుంది.

*ముగింపు & పాఠకుల మార్గదర్శి (Conclusion & Target Audience):* ప్రాచీన
తెలుగు సాహిత్యం, ప్రబంధ కవిత్వం, మరియు శ్రీనాథుని సాహిత్య పరంపరపై పరిశోధనలు
చేసే విద్యార్థులకు, ఆచార్యులకు ఇది ఒక ఉత్తమ ప్రమాణ గ్రంథం. గ్రాంథిక
భాషాభిమానులకు, పద్యకావ్య ప్రియులకు ఈ పుస్తకం పరిపూర్ణమైన విజ్ఞానాన్ని,
కావ్యానందాన్ని అందిస్తుంది.
4. విపుల సాంకేతిక మెటాడేటా (Technical Metadata - Wikidata & MARC Compatible)

*ప్రాథమిక వికీడేటా & కేటలాగ్ వివరాలు:*

- P1476 (Title): మరుత్తరాట్చరిత్రము
- P1680 (Subtitle): అయిదు ఆశ్వాసముల పద్యకావ్యము
- P31 (Instance of): Book / Monograph
- Wikidata ID: NA
- P18 (Image/Cover Art): NA

*కర్తలు & సంస్థలు (Persons & Entities):*

- P50 (Author): శ్రీపాద కృష్ణమూర్తిశాస్త్రి
- P110 (Illustrator): NA
- P11105 (Annotator): NA
- P655 (Translator): NA
- P98 (Editor): NA
- P767 (Contributor): NA
- P2679 (Foreword Author): జటావల్లభుల పురుషోత్తము
- P2680 (Afterword Author): NA
- P123 (Publisher): శ్రీపాద కృష్ణమూర్తిశాస్త్రి (స్వీయ ముద్రణ) / దేవరాయ
ఆరపంచా
- P872 (Printer / Press): NA

*గుర్తింపు సంఖ్యలు (Identifiers):*

- P212 (ISBN-13): NA
- P957 (ISBN-10): NA
- P243 (OCLC Number): NA
- P675 (Google Books ID): NA
- P648 (Open Library ID): NA
- P2034 (Project Gutenberg ID): NA
- P724 (Internet Archive ID): NA
- P8383 (Goodreads Identifier): NA
- P6721 (K10plus PPN): NA

*సందర్భం, ముద్రణ & భౌతిక వివరాలు (Physical & Publication Details):*

- P407 (Language): Telugu
- P291 (Place of Publication): రాజమండ్రి / హైదరాబాదు
- P577 (Publication Date / Year): 1961 నవంబరు (ప్రథమ ముద్రణ)
- P1104 (Page Count): NA
- P2635 (Number of Volumes): 1
- P393 (Edition Number): 1st Edition (600 ప్రతులు)
- P1031 (Legal Citation / Registration No): Accession No: 2803 / Call
No: 894-8131 KRI-
- P186 (Material Used): Paper
- P437 (Distribution Format): Print / Bound Book
- Cost / Original Price (ధర): ₹ 5-00

5. వర్గీకరణ & డిజిటల్ ఆర్కైవల్ ఫీల్డ్స్ (Classification & Archival Studies)

- *Work_Genre_P136:* Poetry / Prabandha / Mythology
- *Work_Subject_P921:* Marutta King Story / Markandeya Purana / Yajna /
Ravana Encounter
- *Work_Country_P495:* India
- *Work_Movement_P135:* Neo-Classical Telugu Poetry / Prabandha
Renaissance
- *Work_Based_On_P144:* Markandeya Purana & Lost Work of Srinatha
- *Dewey Decimal Classification (DDC) Number:* 894.8131
- *Colon Classification (CC) Class Number:* NA
- *Koha Classification Tag / Call Number:* 894-8131 KRI-
- *Copyright Status / Public Domain:* Public Domain (పాత ముద్రణ 1961)

6. English Academic Abstract & Metadata Summary

*Objective & Scope:* *Maruttaraat Charitramu* is a classical five-canto
Telugu poetic work (*Padyakavyam*) authored by Sripada Krishnamurthi
Sastri, the first Poet Laureate of Andhra Pradesh. The primary scope of
this work is to reconstruct and revive the lost legendary work of the
iconic 15th-century poet Srinatha, who originally composed a text under the
same title during his early years. Drawing source material from the *Markandeya
Purana*, this monograph chronicles the virtuous reign, grand sacrificial
rituals (*Yajna*), and spiritual sovereignty of King Marutta.

*Methodology & Content Overview:* The narrative structure follows
traditional *Prabandha* conventions, employing metrical verses,
high-register classical Telugu (*Granthika*), and dramatic dialogue. The
plot centers around King Marutta's grand sacrifice officiated by the sage
Samvarta. A key conflict arises with the intrusion of the demon king
Ravana, who attempts to disrupt the sacred proceedings. Through five
well-structured cantos, the narrative detailly contrasts spiritual power
and Vedic rituals against demoniac force, culminating in the humbling of
Ravana by divine intervention and ascetic might.

*Literary & Academic Significance:* This work holds profound research
significance in South Asian literary history as an instance of 20th-century
neo-classical reconstruction. Sripada Krishnamurthi Sastri's mastery over
prosody and Vedic lore bridges medieval classical traditions with
mid-20th-century archival preservation. The text serves as an invaluable
reference for studying the reception of Srinatha's legacy, puranic
adaptations in Telugu poetry, and traditional verse metrics.

*Recommendation:* This volume is highly recommended for university
scholars, researchers in Dravidian literature and South Asian studies,
catalogers, and digital archivists interested in classical Telugu poetic
traditions and puranic reconstructions.