రాజశేఖరచరిత్రము-2804

1. శీర్షిక & ప్రాథమిక గుర్తింపు విభాగం (Title & Basic Identification Block)

- *పుస్తకం పూర్తి పేరు (తెలుగులో):* రాజశేఖరచరిత్రము
- *Title in English Transliteration:* Rajasekhara Charitramu
- *ఉపశీర్షిక (Subtitle):* NA
- *ప్రత్యామ్నాయ / ఇతర పేర్లు (Alternate/Variant Titles):* రాజశేఖర
విలాసము (ఉపోద్ఘాతంలో ప్రస్తావించబడింది)
- *గ్రంథ రూపం / వర్గం (Category/Genre):* ప్రాచీన తెలుగు ప్రబంధం / కావ్యము

2. రచయిత, సంపాదకులు & ఇతర కర్తల వివరాలు (Author & Contributor Details)

- *రచయిత పూర్తి పేరు:* మాదయగారి మల్లన
- *కలం పేరు / బిరుదులు (Pen Name / Titles):* విజయనగర శ్రీకృష్ణదేవరాయల
అష్టదిగ్గజ కవులలో ఒకరు
- *రచయిత కాలం / జీవిత కాలం (Birth-Death Dates):* 16వ శతాబ్దం (విజయనగర
సామ్రాజ్య కాలం)
- *జన్మస్థలం / నివాసం:* NA
- *విద్యా అర్హతలు & వృత్తి:* కవి; శౌనక గోత్రీకుడు, ఆరువేల నియోగి
బ్రాహ్మణుడు
- *సమకాలీన రచనలు / ఇతర ముఖ్య కృతులు:* NA
- *ఇతర కర్తల వివరాలు (Contributors):*
- *సంపాదకుడు (Editor):* పుట్టపర్తి నారాయణాచార్యులు
- *అనువాదకుడు (Translator):* NA
- *చిత్రకారుడు / ముఖచిత్ర డిజైనర్ (Illustrator/Cover Artist):* NA
- *ముందుమాట / పీఠిక రచయిత (Foreword/Introduction Author):* తొలిపలుకు:
యం. ఆర్. అప్పారావు (ఆంధ్రప్రదేశ్ మాజీ మంత్రివర్యులు); ఉపోద్ఘాతము:
పుట్టపర్తి నారాయణాచార్యులు
- *రచయిత పరిచయ వ్యాసం (Author Note):* మాదయగారి మల్లన 16వ శతాబ్దానికి
చెందిన ప్రసిద్ధ తెలుగు ప్రబంధ కవి మరియు విజయనగర చక్రవర్తి శ్రీకృష్ణదేవరాయల
ఆస్థాన అష్టదిగ్గజ కవులలో ఒకరిగా ప్రసిద్ధి చెందారు. ఈయన శౌనక గోత్రీకుడు,
ఆరువేల నియోగి బ్రాహ్మణుడు మరియు పుష్పగిరి పీఠానికి చెందిన అఘోరశివాచార్యుల
శిష్యుడు. రాయవాచకము మరియు కృష్ణరాయవిజయము గ్రంథాల ఆధారంగా ఈయన రాయల ఆస్థానంలో
ముఖ్య కవిగా ఉన్నట్లు ఆధారాలు ఉన్నాయి. మల్లన తన శృంగార వర్ణనలలోను, ప్రబంధ
నిర్మాణంలోను అల్లసాని పెద్దన, ముక్కు తిమ్మన వంటి సమకాలీన మహాకవుల శైలిని
ప్రతిబింబించారు.

3. సాహిత్య, విషయ & సామాజిక విశ్లేషణ (Literary, Content & Critical Analysis)

- *పరిచయం & నేపధ్యం (Introduction & Context):* విజయనగర స్వర్ణయుగంలో
రూపుదిద్దుకున్న 'రాజశేఖరచరిత్రము' మాదయగారి మల్లనచే రచించబడిన ప్రసిద్ధ
ప్రబంధ గ్రంథం. ప్రాచీన తెలుగు సాహిత్యాన్ని సరసమైన ధరకు సామాన్య పాఠకులకు
అందుబాటులోకి తీసుకురావాలనే సంకల్పంతో ఆంధ్రప్రదేశ్ సాహిత్య అకాడమీ వారి
"Telugu Classics - Popular Edition Series" లో భాగంగా 1967లో ఈ గ్రంథం
పరిష్కరించి పునర్ముద్రించబడింది.
- *రచయిత అంతరంగం & సంకల్పం (Author's Intent & Purpose):* అఘోరశివాచార్య
గురు కృపా కటాక్షం పొందిన మల్లన, ప్రబంధ శైలిలో రాజశేఖరుడనే యువరాజు సాహసాలను,
వివాహ ఘట్టాలను, శృంగార రసభరితమైన సన్నివేశాలను రసవత్తరంగా మలచాలని
ఆకాంక్షించారు. పీఠికాకర్త పుట్టపర్తి నారాయణాచార్యుల విశ్లేషణ ప్రకారం,
కృష్ణదేవరాయల చివరి రోజులలో కలిగిన మానసిక సంక్షోభం మరియు పరిపరి విధాలైన
చింతలు ఆనాటి కవుల రచనలపై (పెద్దన మనుచరిత్ర మరియు మల్లన రాజశేఖరచరిత్ర) కొంత
ప్రభావం చూపాయని, అందుకే ఈ కావ్యంలో కొన్ని వర్ణనలు ముగింపు దిశగా వేగంగా
సాగాయని వ్యక్తమవుతోంది.
- *ప్రధాన విషయ సారాంశం (Core Summary & Key Themes):*
- *కల్పన/సాహిత్యం:* రాజశేఖరుడనే నాయకుని శౌర్యపరాక్రమాలు, దివ్య రత్న
సంపాదన, శత్రు సంహారం మరియు రాచిల్క చెప్పే వృత్తాంతం ద్వారా కథా గమనం
సాగుతుంది. కాంతిమతి అనే రాజకన్యతో వివాహం, అనంతర విహారాలు మరియు
మన్మథ క్రీడల
వర్ణనలతో కావ్యం ముగుస్తుంది. ప్రబంధ ప్రక్రియకు తగినట్లుగా నగర వర్ణన,
వారవనితల వర్ణన, యుద్ధ సన్నివేశాలు, వివాహ మహోత్సవాలు మరియు సంధ్యా/చంద్రోదయ
వర్ణనలు ఇందులో ప్రధానంగా చోటుచేసుకున్నాయి.
- *భాషా శైలి & వ్యాకరణ విశ్లేషణ (Language Style & Literary Tropes):* ఈ
కావ్యం గ్రాంథిక భాషా రూపంలో, ప్రబంధ శైలిలో నడుస్తుంది. సీస పద్యాలు,
ఉత్పలమాల, చంపకమాల, మత్తేభ విక్రీడితాలు, మాలిని వృత్తాలు మరియు సమాస
భూయిష్టమైన దీర్ఘ గద్యాలతో నడుస్తుంది. అల్లసాని పెద్దన 'మనుచరిత్ర' మరియు
ముక్కు తిమ్మన 'పారిజాతాపహరణం'ల ప్రభావం మల్లన కవిత్వంపై స్పష్టంగా
కనిపిస్తుంది. శృంగార వర్ణనల్లోను, పుర వర్ణనల్లోను పుష్పలావికలు, విటుల
సంభాషణల ద్వారా వ్యావహారిక శృంగార భావాలను కావ్య శైలికి మలిచారు.
- *పరిశోధనాత్మక & సాంస్కృతిక ప్రాముఖ్యత (Research & Cultural Value):*
ఆంధ్రప్రదేశ్ సాహిత్య అకాడమీ చేపట్టిన 50 సంపుటాల ప్రాచీన గ్రంథ ప్రణాళికలో
ఇది ప్రముఖ ప్రబంధంగా చోటుచేసుకుంది. విజయనగర కాలంనాటి ఆచారాలు, రాయబారాలు,
వివాహ తంత్రాలు మరియు రాజసభల సంస్కృతిని అధ్యయనం చేయడానికి ఇది మంచి ప్రామాణిక
ఆధారం. సంపాదకుడు పుట్టపర్తి నారాయణాచార్యులు రాసిన సుదీర్ఘ ఉపోద్ఘాతం ప్రాచీన
తెలుగు కావ్య విమర్శకు మరియు అష్టదిగ్గజ కవుల కాల నిర్ణయ పరిశోధనలకు అత్యంత
విలువైనది.
- *ముగింపు & పాఠకుల మార్గదర్శి (Conclusion & Target Audience):* ఈ గ్రంథం
తెలుగు సాహిత్య పరిశోధకులు, విశ్వవిద్యాలయ విద్యార్థులు, ప్రాచీన ప్రబంధ
ప్రేమికులు మరియు సాంస్కృతిక చరిత్రకారులకు అత్యంత ఉపయుక్తం. విజయనగర యుగపు
ప్రబంధ కవిత్వ ధోరణులను, మాదయగారి మల్లన కవితారీతులను అర్థం చేసుకోవడానికి ఇది
ఒక అద్భుతమైన గైడ్.

4. విపుల సాంకేతిక మెటాడేటా (Technical Metadata - Wikidata & MARC Compatible)

- *ప్రాథమిక వికీడేటా & కేటలాగ్ వివరాలు:*
- P1476 (Title): రాజశేఖరచరిత్రము
- P1680 (Subtitle): NA
- P31 (Instance of): Book / Monograph
- Wikidata ID: NA
- P18 (Image/Cover Art): NA
- *కర్తలు & సంస్థలు (Persons & Entities):*
- P50 (Author): మాదయగారి మల్లన
- P110 (Illustrator): NA
- P11105 (Annotator): పుట్టపర్తి నారాయణాచార్యులు
- P655 (Translator): NA
- P98 (Editor): పుట్టపర్తి నారాయణాచార్యులు
- P767 (Contributor): T. Parthasarathy
- P2679 (Foreword Author): యం. ఆర్. అప్పారావు / పుట్టపర్తి
నారాయణాచార్యులు
- P2680 (Afterword Author): NA
- P123 (Publisher): ఆంధ్రప్రదేశ్ సాహిత్య అకాడమీ (Andhra Pradesh
Sahitya Akademi)
- P872 (Printer / Press): బి. వి. ఆర్. బాల్ రెడ్డి అండ్ కంపెని,
సికింద్రాబాద్
- *గుర్తింపు సంఖ్యలు (Identifiers):*
- P212 (ISBN-13): NA
- P957 (ISBN-10): NA
- P243 (OCLC Number): NA
- P675 (Google Books ID): NA
- P648 (Open Library ID): NA
- P2034 (Project Gutenberg ID): NA
- P724 (Internet Archive ID): NA
- P8383 (Goodreads Identifier): NA
- P6721 (K10plus PPN): NA
- *సందర్భం, ముద్రణ & భౌతిక వివరాలు (Physical & Publication Details):*
- P407 (Language): Telugu
- P291 (Place of Publication): హైదరాబాదు (Hyderabad)
- P577 (Publication Date / Year): 1967 (ప్రథమ ముద్రణ)
- P1104 (Page Count): 106+ (ప్రకటిత ప్రతి ఆధారంగా)
- P2635 (Number of Volumes): 1
- P393 (Edition Number): 1 (ప్రథమ ముద్రణ)
- P1031 (Legal Citation / Registration No): Accession No. 40229 /
Call No. 28048 (శ్రీకృష్ణదేవరాయ తెలుగు భాషా నిలయం)
- P186 (Material Used): Paper / Digital PDF
- P437 (Distribution Format): Paperback / Digital PDF
- Cost / Original Price (ధర): రూ. 1-00 (రూపాయి మాత్రమే)

5. వర్గీకరణ & డిజిటల్ ఆర్కైవల్ ఫీల్డ్స్ (Classification & Archival Studies)

- *Work_Genre_P136:* 891.481 / Classical Telugu Poetry / Prabandham
- *Work_Subject_P921:* Telugu Literature, Prabandha Poetry, Vijayanagara
Dynasty Literature
- *Work_Country_P495:* India
- *Work_Movement_P135:* విజయనగర యుగ సాహిత్యం / ప్రబంధ యుగం (Prabandha
Period)
- *Work_Based_On_P144:* NA
- *Dewey Decimal Classification (DDC) Number:* 891.481
- *Colon Classification (CC) Class Number:* O15,1D16
- *Koha Classification Tag / Call Number:* 891.481 MAL/RAJ
- *Copyright Status / Public Domain:* Public Domain (మూల గ్రంథం) /
Educational Archive

6. English Academic Abstract & Metadata Summary

*Objective & Scope:* This archival document presents a critical
edition of *Rajasekhara
Charitramu*, a classical 16th-century Telugu *Prabandha* (epic poem)
authored by Madayagari Mallana, one of the celebrated *Ashtadiggajas*
(eight literary luminaries) in the court of Emperor Krishnadevaraya of the
Vijayanagara Empire. Published in 1967 by the Andhra Pradesh Sahitya
Akademi under its "Popular Edition Series," this work was edited and
annotated by the distinguished scholar Puttaparthi Narayanacharyulu. The
primary scope of this volume is to make classic, high-literary Telugu texts
affordable and accessible to the general public, students, and academic
researchers.

*Methodology & Content Overview:* The volume contains a comprehensive
scholarly foreword by the editor alongside the original three-canto
poetical text. Mallana's narrative revolves around the chivalric
adventures, heroic exploits, and marital union of Prince Rajasekhara and
Princess Kantimati. The structural framework strictly adheres to classic
*Prabandha* conventions, incorporating elaborate descriptions of urban
landscapes, courtly romance, seasonal shifts, and martial encounters
written in complex meter compositions including *Seesa*, *Utpalamala*, and
flowery prose (*Gadya*).

*Literary & Academic Significance:* Mallana's work serves as a pivotal
exemplar of Vijayanagara literary culture. Stylistically influenced by
contemporaries Allasani Peddana and Mukku Timmana, the text reflects the
refined aesthetic preferences of the 16th-century Telugu royal courts. The
editor's introduction offers significant critical insights into the
socio-political climate during the later years of Krishnadevaraya's reign
and its subtle psychological manifestations in contemporary poetic
structures.

*Recommendation:* This edition is highly recommended for academic
librarians, archivists, scholars of South Asian classical literature, and
university students focusing on medieval Dravidian philology and
Vijayanagara cultural history.