దివాంధము4260

దివాంధము

దివాందము4360

(ద్వితీయ భాగము) - జంతు కథా కావ్యంలో లోకోపకార నీతి ప్రవాహం
సాహిత్య / విషయ విశ్లేషణ వ్యాసం
परिచయం
పద్య కవితా రూపంలో జంతువులు, పక్షుల కథల ద్వారా నిత్య జీవితంలో ఎదురయ్యే
లౌకిక, సామాజిక నీతులను విశ్లేషించే అద్భుతమైన రూపక కావ్యమే "దివాంధము
(ద్వితీయ భాగము)". ఈ గ్రంథం ప్రధానంగా ప్రాచీన, నవ్య తెలుగు కవిత్వ విభాగం
మరియు నీతి కావ్యాల కోవకు (DDC: 894.8271 - Telugu Poetry) చెందుతుంది.
పంచతంత్రం శైలిని పుణికిపుచ్చుకుని, సమాజంలోని విభిన్న మానవ స్వభావాలను
మృగపక్ష్యాదుల పాత్రల ద్వారా ప్రతిబింబించేలా ఈ కావ్యాన్ని పంతము ఆంజనేయకవి
గారు రచించారు.
రచయిత అంతరంగం
గ్రంథకర్త పంతము ఆంజనేయకవి గారు కేవలం కల్పిత కథగా మాత్రమే కాకుండా, లోకోపకార
నిమిత్తం సమాజంలో మన కళ్ళముందు జరిగే సత్యాలను పాఠకులకు ఆసక్తికరంగా
అందించాలనే ఉద్దేశంతో ఈ కావ్యాన్ని నిర్మించారు. అవతారికలో ఆయన పేర్కొన్నట్లు
— ఏ ఒక్క వ్యక్తిని ఉద్దేశించి లేదా దూషించడానికి ఈ కావ్యం రాయలేదు. తన రచనను
చూసి సమాజంలో కొందరు పొరపాటుగా తమనే విమర్శించారని భావించినప్పటికీ, కవి
ధైర్యంగా లౌకిక నీతిని, ధర్మాన్ని, సమాయకత్వాన్ని (కపటం లేని అమాయకత్వం)
పాఠకులకు అందించాలనే నిశ్చయంతో ఈ ద్వితీయ భాగాన్ని రచించారు.
పుస్తక సారాంశం / ప్రధానాంశం
'దివాంధము' అనగా పగటిపూట కళ్ళు కనపడని గుడ్లగూబ (ఘూకము). ఈ ద్వితీయ భాగంలో
పక్షులు, వన్యమృగాల నడుమ జరిగే కథా సన్నివేశాల ద్వారా లోకరీతిని, రాజనీతిని,
మానవ ప్రవర్తనా వైరుధ్యాలను కవి ఎంతో రమణీయంగా చిత్రించారు.
కథాక్రమంలో మృగరాజు (సింహం), వృద్ధ సింహం, శుకము (చిలుక), గరుడుడు, మరియు
దివాంధము (గూబ/కోటడి) ప్రధాన పాత్రలుగా కనిపిస్తాయి. వృద్ధ సింహం తన వద్దకు
వచ్చిన పక్షులకు ఆతిథ్యం ఇవ్వడం, శాసనాలు మరియు రాచరిక వ్యవహారాలను నడపడం వంటి
సన్నివేశాలతో కథ సాగుతుంది. దివాంధము (గూబ) తన కపట బుద్ధితో, కుయుక్తులతో రాజ
సమక్షంలో ఇతరులపై లౌక్యంగా చాడీలు చెప్పడానికి ప్రయత్నిస్తుంది. సమాయకుడైన
(అమాయకుడైన) శుకము (చిలుక) ఎటువంటి కపటం లేకుండా సత్యాన్ని, గుట్టును
అందరిముందు విప్పేస్తుంటే, దివాంధము దానిని తన స్వార్థానికి అనుకూలంగా
మలుచుకోవాలని చూస్తుంది.
మరోవైపు గరుడుడు సాధు గుణసంపన్నుడై, మయూర హంసాది పక్షులకు ఆప్తుడిగా ఉంటాడు.
అయితే గరుడుడి శక్తిని, ప్రాభావాన్ని తక్కువ చేసి చూపుతూ, తన మిత్రులైన
మృగరాజు కుమారుల ద్వారా గరుడుడిపై ప్రతీకారం తీర్చుకుంటానని దివాంధము
ప్రగల్భాలు పలుకుతుంది. "విద్యలనెన్ని నేర్చిన వివేకియైన సమాయకుండుగా
సద్యశమెన్నడుంబడయజాలడు" అంటూ — మనిషికి కేవలం విద్య లేదా మంచి గుణమే కాకుండా
సమయోచితమైన లౌక్యము, వివేకము కూడా అవసరమని కవి ఈ పద్యాలలో నొక్కి చెప్పారు.
గరుడుడిని దూషించే గూబ కపట వర్తనాన్ని గ్రహించి, ద్విజరాజు (పక్షుల రాజు) సభను
ఏర్పాటు చేయడంతో కథలోని నీతి ఘట్టం పరాకాష్ఠకు చేరుకుంటుంది.
శైలి మరియు విశ్లేషణ
పంతము ఆంజనేయకవి గారు తేలికపాటి, మధురమైన పద్య శైలిని (చంపకమాలలు, ఉత్పలమాలలు,
శార్దూలాలు, తేటగీతి, ఆటవెలది, దండక ధోరణి) ఉపయోగించారు. పద్యాల నడుమ వచన
భాగాన్ని (వః) జోడించి కథా ప్రవాహానికి ఆటంకం కలగకుండా నడిపారు. "గుమ్మడికాయ
దొంగ అంటే భుజాలు తడుముకున్నట్లు" వంటి సామెతలను, నిత్య జీవిత నానుడులను
పద్యాలలో పొందుపరచడం ద్వారా కావ్యానికి సహజత్వం పెరిగింది. పక్షుల విభిన్న
స్వభావాల చిత్రణ ద్వారా మానవ సమాజంలోని కపటులను, సాత్వికులను, అమాయకులను
ఆవిష్కరించిన తీరు కవి విశ్లేషణాత్మక ప్రతిభకు నిదర్శనం.
ముగింపు
తెలుగు సాహిత్యంలోని నీతి కావ్యాలను, రూపక పద్య కావ్యాలను ఇష్టపడే సాధారణ
పాఠకులకు, జానపద/మృగపక్షి కథా సాహిత్యంపై పరిశోధనలు చేసే విద్యార్థులకు ఈ
పుస్తకం ఎంతో ప్రయోజనకరం. సమాజంలో లౌకిక నీతిని, మనుషుల నిజస్వరూపాలను అర్థం
చేసుకోవడానికి ఈ కావ్యం తప్పక చదవదగినది.
పుస్తక సమగ్ర సమాచారం (Technical Metadata)
ప్రాథమిక వివరాలు (Basic Info):
* P1476 (Title): దివాంధము (ద్వితీయ భాగము)
* P1680 (Subtitle): NA
* P31 (Instance of): Book
* Wikidata ID: NA
* P18 (Image/Cover): NA
వ్యక్తులు (People):
* P50 (Author): పంతము ఆంజనేయకవి
* P110 (Illustrator): NA
* P11105 (Annotator): NA
* P123 (Publisher): NA
* P655 (Translator): NA
* P98 (Editor): NA
* P767 (Contributor): NA
* P872 (Printer): NA
* P2679 (Foreword Author): పంతము ఆంజనేయకవి (అవతారిక)
* P2680 (Afterword Author): NA
గుర్తింపు సంఖ్యలు (IDs):
* P212 (ISBN-13): NA
* P957 (ISBN-10): NA
* P243 (OCLC): NA
* P675 (Google Books ID): NA
* P648 (Open Library): NA
* P2034 (Gutenberg): NA
* P724 (Internet Archive): NA
* P8383 (Goodreads): NA
* P6721 (K10plus): NA
సందర్భం & ముద్రణ (Context & Edition):
* P407 (Language): Telugu
* P291 (Place of Publication): NA
* P577 (Pub Date): NA
* P1104 (Pages): NA
* P2635 (Volumes): 2 (ద్వితీయ భాగము)
* P393 (Edition): NA
* P1031 (Legal Citation): NA
* P186 (Material): Paper
* P437 (Format): Printed Book
అదనపు వివరాలు (Extended Fields)
* Work_Genre_P136: పద్య కావ్యం / జంతు కథా కావ్యం (894.8271 - Telugu Poetry)
* Work_Subject_P921: మృగపక్షి కథలు, నీతిబోధ, లౌకిక వివేకము, పంతము
ఆంజనేయకవి పద్యాలు
* Work_Country_P495: India
* Work_Movement_P135: నవ్య సాంప్రదాయ పద్య కవిత్వం
* Work_Based_On_P144: NA
* Koha_Cost: NA
* Total Dewey Decimal Classification – DDC ID: 894.8271
English Summary
"Divandhamu (Part 2)" is an allegorical Telugu poetic work composed by
Pantamu Anjaneya Kavi. Modeled after traditional fable narratives like
Panchatantra, the book employs stories of animals and birds to deliver
moral lessons and practical wisdom applicable to human society. Categorized
under Telugu Poetry (DDC: 894.8271), this second volume continues the
exploration of human nature and worldly diplomacy through allegorical avian
and animal characters.
In the introductory preface (Avatarika), the author explicitly clarifies
that the poetic allegory is intended strictly for general moral instruction
and social goodwill, rather than targeted criticism of any specific
individual. The core narrative revolves around "Divandhamu" (the
owl/ghooka), representing deceitful and cunning traits, alongside the
innocent parrot (Shuka), the virtuous Garuda, and the regal old Lion
(Mrigaraju). The plot unfolds as Divandhamu attempts to use flattery and
manipulation to turn animal rulers against noble figures like Garuda.
Through these interactions, the poet highlights the subtle differences
between true wisdom, innocence, and worldly cunning.
Written in classical Telugu poetic meters such as Champakamala, Utpalamala,
and Tetagiti intertwined with prose sections (Vachana), the work combines
literary elegance with accessible moral insights. It cautions readers that
learning without worldly tact can render a person vulnerable to
manipulation by devious minds. "Divandhamu (Part 2)" serves as an engaging
literary allegory for readers of classical Telugu poetry, students of fable
literature, and scholars analyzing moral traditions in modern Telugu verse.