ధామినీవిలాసము4325

* శీర్షిక & ప్రాథమిక గుర్తింపు విభాగం (Title & Basic Identification Block)
* పుస్తకం పూర్తి పేరు (తెలుగులో): ధామినీవిలాసము

భూమినివిలాసము 4325

(భామినీవిలాసము)
* Title in English Transliteration: Dhamini Vilasamu (Bhamini Vilasamu)
* ఉపశీర్షిక (Subtitle): NA
* ప్రత్యామ్నాయ / ఇతర పేర్లు (Alternate/Variant Titles): భామినీవిలాసము
(జగన్నాథ పండితరాయల సంస్కృత గ్రంథానికి తెలుగు అనువాదం/పద్యరూపం)
* గ్రంథ రూపం / వర్గం (Category/Genre): అనువాద కవితా గ్రంథం / చాటువు-ముక్తక
కావ్యము
* రచయిత, సంపాదకులు & ఇతర కర్తల వివరాలు (Author & Contributor Details)
* రచయిత పూర్తి పేరు: జగన్నాథ పండితరాయలు (మూల రచయిత)
* కలం పేరు / బిరుదులు (Pen Name / Titles): పండితరాజ
* రచయిత కాలం / జీవిత కాలం (Birth-Death Dates): NA
* జన్మస్థలం / నివాసం: NA
* విద్యా అర్హతలు & వృత్తి: NA
* సమకాలీన రచనలు / ఇతర ముఖ్య કૃతులు: NA
* ఇతర కర్తల వివరాలు (Contributors): NA
* సంపాదకుడు (Editor): NA
* అనువాదకుడు (Translator): స్పష్టంగా పేర్కొనబడలేదు (మూలం: జగన్నాథ
పండితరాయలు)
* చిత్రకారుడు / ముఖచిత్ర డిజైనర్ (Illustrator/Cover Artist): NA
* ముందుమాట / పీఠిక రచయిత (Foreword/Introduction Author): NA
* రచయిత పరిచయ వ్యాసం (Author Note): జగన్నాథ పండితరాయలు 17వ శతాబ్దానికి
చెందిన ప్రసిద్ధ సంస్కృత కవి, అలంకారికుడు మరియు షాజహాన్ ఆస్థాన పండితుడు. ఆయన
రచించిన 'భామినీవిలాసము' సంస్కృతంలో అత్యంత ప్రజాదరణ పొందిన అన్యోపదేశ కవితా
సంకలనం (ముక్తక కావ్యం). ఈ పత్రాలలో లభించిన పద్యాలు భామినీవిలాసంలోని
'అన్యోక్తి ఉల్లాసం' మరియు ఇతర విభాగాలలోని పద్యాలకు సమానమైన తెలుగు
పద్యానువాదాలుగా కనిపిస్తున్నాయి.
* సాహిత్య, విషయ & సామాజిక విశ్లేషణ (Literary, Content & Critical Analysis)
* परिచయం & నేపధ్యం (Introduction & Context): ఈ పత్రాలు జగన్నాథ పండితరాయల
విశ్వవిఖ్యాత సంస్కృత కావ్యమైన 'భామినీవిలాసము' లోని అన్యోక్తులు మరియు
చమత్కార పద్యాల తెలుగు పద్యరూపాలను అందిస్తున్నాయి. మానవ స్వభావాన్ని, లోక
రీతిని, ధర్మ సూత్రాలను ప్రకృతిలోని విభిన్న ప్రాణులు మరియు వస్తువులను (తామర
పువ్వు, తుమ్మెద, మబ్బు, చాతక పక్షి, వృక్షాలు) ప్రతీకలుగా చేసుకుని వర్ణించడం
ఈ గ్రంథం యొక్క ప్రధాన నేపథ్యం.
* రచయిత అంతరంగం & సంకల్పం (Author's Intent & Purpose): సమాజంలోని
మూర్ఖులను, గుణహీనులను, దాతలను, మరియు వివేకులను నేరుగా విమర్శించకుండా
'అన్యోపదేశం' (మరొక దానిని నిమిత్తంగా చేసుకుని ఉపదేశించడం) ద్వారా
హెచ్చరించడం మరియు లోకజ్ఞానాన్ని అందించడం కవి ముఖ్య ఉద్దేశం. ఆత్మాభిమానం,
ధైర్యం, మరియు గుణగ్రహణ పారమ్యాన్ని పాఠకులలో పెంపొందించడం దీని ప్రధాన
సంకల్పం.
* ప్రధాన విషయ సారాంశం (Core Summary & Key Themes):
* కథాంశం/భావజాలం: ఇందులోని ప్రసిద్ధ పద్యాలు లోకంలో కనిపించే వైరుధ్యాలను
స్పృశిస్తాయి. ఉదాహరణకు, రాత్రి దాటి ఉదయం కాగానే పద్మం వికసిస్తుందని ఆశగా
ఎదురుచూసే తుమ్మెదను ఏనుగు వచ్చి తామరతో సహా నలిపివేసే సన్నివేశం (కాలమహిమను
తెలిపే పద్యం). అలాగే మేఘం వాన కురిపించినా చాతక పక్షి ఆశగా ఎదురుచూడటం, భవంతి
శిఖరంపై కూర్చున్నంత మాత్రాన కాకి గ్రద్ద కాజాలదు (స్థానం ముఖ్యం కాదు, గుణమే
ముఖ్యం) వంటి నీతి సూత్రాలు ఇందులో చర్చించబడ్డాయి.
* పాత్రల చిత్రణ/చారిత్రక అంశాలు: నిర్దిష్ట కథానాయకులు లేరు; ప్రకృతే
పాత్రల రూపం (చాతకము, కమలము, వృక్షము, సింహము, ప్రాసాద శిఖరము).
* సామాజిక ప్రతిఫలనం: రాజసభలలో, పండిత సభలలో రసికతను పెంచేందుకు మరియు
సామాజిక ధర్మాలను చమత్కారంగా బోధించడానికి ఈ పద్యాలు ఎంతగానో దోహదపడతాయి.
* భాషా శైలి & వ్యాకరణ విశ్లేషణ (Language Style & Literary Tropes):
సాంప్రదాయ గ్రాంథిక శైలిలో తేటగీతి, కంద పద్యాలు మరియు సీస పద్యాలతో ధారాళమైన
పద్య నిర్మాణం సాగింది. "సురభీకృతహరిదంతము", "గుణములచే నున్నతుఁడగు" వంటి
సమాసాలతో, శబ్దాలంకారార్థాలంకారాలతో కూడిన సంస్కృత సమాస భూయిష్టమైన రసవత్తర
కవితా శైలి కనిపించింది.
* పరిశోధనాత్మక & సాంస్కృతిక ప్రాముఖ్యత (Research & Cultural Value):
సంస్కృత శ్లోకాలను తెలుగు పద్యాలుగా మలిచిన తీరును అధ్యయనం చేయడానికి ఈ ప్రతి
ఉపయోగపడుతుంది. తెలుగు భాషలో అనువాద రమణీయతను, అన్యోక్తి ప్రక్రియ
ప్రాధాన్యతను పరిశోధించడానికి ఇది మంచి ఆధార గ్రంథం.
* ముగింపు & పాఠకుల మార్గదర్శి (Conclusion & Target Audience): పద్య
ప్రియులకు, ఆశుకవిత్వ అభిమానులకు, తెలుగు పద్య నేపధ్యం గల విద్యార్థులు మరియు
విమర్శకులకు ఈ గ్రంథం నిధి లాంటిది. జీవిత సత్యాలను పద్య రూపంలో చమత్కారంగా
తెలుసుకోవడానికి ఇది ఒక చక్కని మార్గదర్శి.
* విపుల సాంకేతిక మెటాడేటా (Technical Metadata - Wikidata & MARC Compatible)
* ప్రాథమిక వికీడేటా & కేటలాగ్ వివరాలు:
* P1476 (Title): ధామినీవిలాసము (భామినీవిలాసము)
* P1680 (Subtitle): NA
* P31 (Instance of): Book / Poetry Collection
* Wikidata ID: NA
* P18 (Image/Cover Art): NA
* కర్తలు & సంస్థలు (Persons & Entities):
* P50 (Author): Jagannatha Panditaraja (మహాకవి జగన్నాథ పండితరాయలు - మూల
రచయిత)
* P110 (Illustrator): NA
* P11105 (Annotator): NA
* P655 (Translator): NA
* P98 (Editor): NA
* P767 (Contributor): NA
* P2679 (Foreword Author): NA
* P2680 (Afterword Author): NA
* P123 (Publisher): NA
* P872 (Printer / Press): NA
* గుర్తింపు సంఖ్యలు (Identifiers):
* P212 (ISBN-13): NA
* P957 (ISBN-10): NA
* P243 (OCLC Number): NA
* P675 (Google Books ID): NA
* P648 (Open Library ID): NA
* P2034 (Project Gutenberg ID): NA
* P724 (Internet Archive ID): NA
* P8383 (Goodreads Identifier): NA
* P6721 (K10plus PPN): NA
* సందర్భం, ముద్రణ & భౌతిక వివరాలు (Physical & Publication Details):
* P407 (Language): Telugu
* P291 (Place of Publication): NA
* P577 (Publication Date / Year): NA
* P1104 (Page Count): NA
* P2635 (Number of Volumes): 1
* P393 (Edition Number): NA
* P1031 (Legal Citation / Registration No): 4325
* P186 (Material Used): Paper / Digital PDF
* P437 (Distribution Format): Digital PDF
* Cost / Original Price (ధర): NA
* వర్గీకరణ & డిజిటల్ ఆర్కైవల్ ఫీల్డ్స్ (Classification & Archival Studies)
* Work_Genre_P136: Classical Telugu Metrical Poetry / Anyokti / Translation
* Work_Subject_P921: Bhamini Vilasamu, Jagannatha Panditaraja, Anyokti,
Telugu Poetry, Moral Verses
* Work_Country_P495: India
* Work_Movement_P135: Classical Telugu Metrical Poetry (ప్రాచీన పద్య
సాహిత్యం)
* Work_Based_On_P144: Sanskrit Bhamini Vilasamu by Jagannatha Panditaraja
* Dewey Decimal Classification (DDC) Number: 891.481 (Telugu Poetry)
* Colon Classification (CC) Class Number: O15,1 (Telugu Literature)
* Koha Classification Tag / Call Number: NA
* Copyright Status / Public Domain: Public Domain
* English Academic Abstract & Metadata Summary
* Objective & Scope: Dhamini Vilasamu (a variant spelling for Bhamini
Vilasamu) represents a Telugu metrical adaptation of the classic Sanskrit
work composed by the celebrated court poet Jagannatha Panditaraja. The
primary scope of this work is to present allegorical, moral, and satirical
verses (Anyokti) through elegant Telugu poetry.
* Methodology & Content Overview: The scanned text contains standalone
metrical verses (Kanda, Tetagiti, etc.) capturing deep philosophical
observations on human behavior, virtue, and fate. Using nature
metaphors—such as the elephant destroying the lotus along with the trapped
bee, or a crow perching on a palace spire unable to become an eagle—the
text succinctly illustrates the transient nature of life, the distinction
between true virtue and superficial prestige, and the dynamics of destiny.
* Literary & Academic Significance: Jagannatha Panditaraja's Bhamini
Vilasamu is a cornerstone of late classical Sanskrit poetry. This Telugu
poetic translation demonstrates the historical reception and adaptation of
Sanskrit allegorical poetry into classical Telugu meter, offering valuable
insights for scholars of Dravidian translation studies, comparative
metrics, and allegorical literary tropes.
* Recommendation: Essential reading for research scholars in Telugu
literature, translation studies, classical poetry lovers, and library
archivists digitizing rare palm-leaf or vintage paper manuscripts.