శిశుపాలవధాక్యం మహాకావ్యం 4402

1. శీర్షిక & ప్రాథమిక గుర్తింపు విభాగం (Title & Basic Identification Block)
* పుస్తకం పూర్తి పేరు (తెలుగులో): శిశుపాలవధాక్యం మహాకావ్యం (సంస్కృత మూల
శ్లోకములు, మల్లినాథ సూరి 'సర్వంకష'

శిశుపాలవధాక్యం మహాకావ్యం4402

వ్యాఖ్యానము మరియు తెలుగు వ్యాఖ్యాన విశేషములతో)
* Title in English Transliteration: Sisupalavadhakyam Mahakavyam
* ఉపశీర్షిక (Subtitle): NA
* ప్రత్యామ్నాయ / ఇతర పేర్లు (Alternate/Variant Titles): మాఘకావ్యం
(Maghakavyam)
* గ్రంథ రూపం / వర్గం (Category/Genre): మహాకావ్యము, సంస్కృత సాహిత్య
వ్యాఖ్యానము, పరిశోధనాత్మక గ్రంథం
2. రచయిత, సంపాదకులు & ఇతర కర్తల వివరాలు (Author & Contributor Details)
* రచయిత పూర్తి పేరు: మాఘుడు (మహాకవి మాఘ)
* కలం పేరు / బిరుదులు (Pen Name / Titles): ఘంటామాఘుడు
* రచయిత కాలం / జీవిత కాలం (Birth-Death Dates): NA
* జన్మస్థలం / నివాసం: NA
* విద్యా అర్హతలు & వృత్తి: NA
* సమకాలీన రచనలు / ఇతర ముఖ్య કૃతులు: NA
* ఇతర కర్తల వివరాలు (Contributors):
* సంపాదకుడు (Editor): NA
* అనువాదకుడు (Translator): NA
* చిత్రకారుడు / ముఖచిత్ర డిజైనర్ (Illustrator/Cover Artist): NA
* ముందుమాట / పీఠిక రచయిత (Foreword/Introduction Author): NA
* వ్యాఖ్యానకర్త (Commentator): మల్లినాథ సూరి (మహిమ్నా, సర్వంకషా వ్యాఖ్య)
* రచయిత పరిచయ వ్యాసం (Author Note): మహాకవి మాఘుడు సంస్కృత సాహిత్య
ప్రపంచంలో పంచమహాకావ్యాలలో ఒకటైన 'శిశుపాలవధ'ను రచించిన అమోఘమైన కవి. ఇతని
కవిత్వంలో ఉపమ, అర్థాంతరన్యాసాలు, పదాడంబరం మరియు శబ్దాలంకారాల ప్రయోగం
అత్యున్నత స్థాయిలో కనిపిస్తాయి. "మాఘే సంతి త్రయో గుణాః" అనే ప్రసిద్ధి
ప్రకారం కాళిదాసు ఉపమ, భారవి అర్థగౌరవం, దండి పదలాలిత్యం అనే మూడూ మాఘుని
రచనలో సమాహారంగా లభిస్తాయి.
3. సాహిత్య, విషయ & సామాజిక విశ్లేషణ (Literary, Content & Critical Analysis)
* పరిచయం & నేపధ్యం (Introduction & Context): సంస్కృత సాహిత్యంలో
ప్రసిద్ధమైన 'శిశుపాలవధ' మహాకావ్యంలోని ప్రథమ, ద్వితీయ సర్గల శ్లోకాలు,
వ్యాఖ్యానాలతో కూడిన పాఠ్య గ్రంథమిది. ధర్మరాజు రాజసూయ యాగానికి ముందు దేవర్షి
నారదుని రాక, కృష్ణునికి ఇంద్రుని సందేశం అందజేయడం మరియు తరువాత కృష్ణ, బలరామ,
ఉద్ధవుల రాజనీతి చర్చ వంటి అంశాలు ఈ విభాగాల్లో ప్రధానంగా చోటుచేసుకుంటాయి.
* రచయిత అంతరంగం & సంకల్పం (Author's Intent & Purpose): మాఘ మహాకవి
శ్రీకృష్ణుని అవతార రక్షణను, శిశుపాలుని వధ యొక్క ఆధ్యాత్మిక-రాజకీయ
నేపథ్యాన్ని సంస్కృత కావ్య శైలిలో మహాకావ్య లక్షణాలకు అనుగుణంగా మలచాలని
సంకల్పించాడు. కేవలం కథను చెప్పడం మాత్రమే కాకుండా, వ్యాకరణ విశేషాలు,
అలంకారాలు, రాజనీతి శాస్త్ర నిబంధనలు మరియు ధర్మ సూక్ష్మాలను కవిత్వంలో నింపడం
రచయిత ముఖ్య ఉద్దేశం.
* ప్రధాన విషయ సారాంశం (Core Summary & Key Themes):
* ప్రథమ సర్గ: ఆకాశ మార్గం నుండి నారద మహర్షి ద్వారకకు దిగిరావడం,
శ్రీకృష్ణుడు ఆయనను పూజించి స్వాగతించడం, రావణాసురుని పునర్జన్మ అయిన
శిశుపాలుని అరాచకాలను నారదుడు వివరించి, ఇంద్రుని పక్షాన శిశుపాల వధకు
కృష్ణుడిని అభ్యర్థించడం ఇందులోని ప్రధాన కథాంశం.
* ద్వితీయ సర్గ: నారదుడు వెళ్ళిన తరువాత శ్రీకృష్ణుడు, బలరాముడు మరియు
ఉద్ధవుడు సమావేశమై మంత్రంగం (రాజకీయ ఆలోచన) జరుపుతారు. యుధిష్ఠిరుని రాజసూయ
యాగానికి వెళ్లాలా లేదా వెంటనే శిశుపాలునిపై దండయాత్ర చేయాలా అనే సందేహంపై
సుదీర్ఘమైన రాజనీతి విశ్లేషణ జరుగుతుంది. ఉద్ధవుడు సమర్థవంతమైన రాజనీతి
సూత్రాలను ప్రతిపాదిస్తూ, యాగానికి వెళ్తూనే కార్యాన్ని సాధించవచ్చని సలహా
ఇస్తాడు.
* ముఖ్య విషయాలు: రాజనీతి విచారణ (Diplomacy and Statecraft), శత్రు
నిగ్రహం, మంత్ర గుప్తి (Confidentiality), సంధి మరియు విగ్రహాల ప్రాధాన్యత.
* భాషా శైలి & వ్యాకరణ విశ్లేషణ (Language Style & Literary Tropes): ఈ
గ్రంథం పండితపోషకమైన గ్రాంథిక మరియు శాస్త్రీయ శైలిలో సాగుతుంది. ప్రతి
శ్లోకానికి మల్లినాథ సూరి వ్యాకరణ సూత్రాలు (పాణిని సూత్రాలు, ధాతు రూపాలు,
సమాసాలు) మరియు అమరకోశ నిఘంటు ప్రమాణాలతో విపులమైన 'సర్వంకష' వ్యాఖ్య
అందించబడింది. సంస్కృత మూలాన్ని తెలుగు లిపిలో వ్యాకరణ విశేష వివరణలతో
నిరూపించడం వల్ల పణితులకీ, విద్యార్థులకీ అర్థం చేసుకోవడం సులభతరమవుతుంది.
* పరిశోధనాత్మక & సాంస్కృతిక ప్రాముఖ్యత (Research & Cultural Value): భారతీయ
రాజనీతి శాస్త్ర సూత్రాలను కావ్యరూపంలో అత్యంత క్లిష్టమైన వ్యాకరణ ప్రయోగాలతో
ఆవిష్కరించిన అపూర్వ గ్రంథమిది. ప్రాచీన సంస్కృత కావ్య సంప్రదాయం, మల్లినాథ
సూరి వ్యాఖ్యాన పద్ధతి మరియు వ్యాకరణ శాస్త్ర అధ్యయనానికి ఇది ఒక ముఖ్యాధారంగా
నిలుస్తుంది.
* ముగింపు & పాఠకుల మార్గదర్శి (Conclusion & Target Audience): ఈ గ్రంథం
సంస్కృత సాహిత్య పరిశోధకులకు, ఎం.ఏ (సాహిత్యం/వ్యాకరణం) విద్యార్థులకు,
ప్రాచీన రాజనీతి మరియు కావ్యశాస్త్ర అధ్యయనం చేసే వారికి అత్యంత ప్రయోజనకరం.
సంప్రదాయ కావ్య వ్యాఖ్యాన రీతిని క్షుణ్ణంగా అర్థం చేసుకోవడానికి ఇది ఒక
అద్భుతమైన మార్గదర్శి.
4. విపుల సాంకేతిక మెటాడేటా (Technical Metadata - Wikidata & MARC Compatible)
ప్రాథమిక వికీడేటా & కేటలాగ్ వివరాలు:
* P1476 (Title): శిశుపాలవధాక్యం మహాకావ్యం (Sisupalavadhakyam Mahakavyam)
* P1680 (Subtitle): NA
* P31 (Instance of): Book / Monograph
* Wikidata ID: NA
* P18 (Image/Cover Art): NA
కర్తలు & సంస్థలు (Persons & Entities):
* P50 (Author): Magha (మాఘుడు)
* P110 (Illustrator): NA
* P11105 (Annotator): Mallinatha Suri (మల్లినాథ సూరి)
* P655 (Translator): NA
* P98 (Editor): NA
* P767 (Contributor): NA
* P2679 (Foreword Author): NA
* P2680 (Afterword Author): NA
* P123 (Publisher): NA
* P872 (Printer / Press): NA
గుర్తింపు సంఖ్యలు (Identifiers):
* P212 (ISBN-13): NA
* P957 (ISBN-10): NA
* P243 (OCLC Number): NA
* P675 (Google Books ID): NA
* P648 (Open Library ID): NA
* P2034 (Project Gutenberg ID): NA
* P724 (Internet Archive ID): NA
* P8383 (Goodreads Identifier): NA
* P6721 (K10plus PPN): NA
సందర్భం, ముద్రణ & భౌతిక వివరాలు (Physical & Publication Details):
* P407 (Language): Sanskrit in Telugu Script / Telugu
* P291 (Place of Publication): NA
* P577 (Publication Date / Year): NA
* P1104 (Page Count): NA
* P2635 (Number of Volumes): NA
* P393 (Edition Number): NA
* P1031 (Legal Citation / Registration No): NA
* P186 (Material Used): Paper / Digital PDF
* P437 (Distribution Format): Digital PDF
* Cost / Original Price (ధర): NA
5. వర్గీకరణ & డిజిటల్ ఆర్కైవల్ ఫీల్డ్స్ (Classification & Archival Studies)
* Work_Genre_P136: Classical Sanskrit Poetry / Mahakavya / Commentary
* Work_Subject_P921: Sisupalavadha, Sanskrit Grammar, Political Science
(Niti), Epic Poetry
* Work_Country_P495: India
* Work_Movement_P135: Classical Sanskrit Literature
* Work_Based_On_P144: Mahabharata (Sabha Parva)
* Dewey Decimal Classification (DDC) Number: 891.21 (Sanskrit Poetry)
* Colon Classification (CC) Class Number: O15,1M (Sanskrit Epic Poetry)
* Koha Classification Tag / Call Number: NA
* Copyright Status / Public Domain: Public Domain
6. English Academic Abstract & Metadata Summary
* Objective & Scope: This work presented in the PDF comprises selected
cantos (Sargas 1 and 2) of the celebrated Sanskrit epic Shishupalavadha
composed by Mahakavi Magha, accompanied by the authoritative Sarvankasha
commentary of Mallinatha Suri, rendered in Telugu script. The scope covers
the narrative framework starting from Sage Narada's arrival at Dwaraka to
convey Indra's message, followed by an in-depth statecraft and political
deliberation between Sri Krishna, Balarama, and Uddhava.
* Methodology & Content Overview: The commentary systematically breaks
down each verse, offering word-for-word grammatical derivations
(vyakarana-sutras from Panini), etymological clarifications, syntactical
arrangements (anvaya), and lexical citations from ancient lexicons like
Amarakosha. Canto 1 focuses on the divine mandate to eliminate Shishupala,
while Canto 2 delves into statecraft (Rajaniti), council deliberation
(Mantrangam), and strategic decision-making regarding war and peace.
* Literary & Academic Significance: Shishupalavadha is renowned in South
Asian classical literature for fulfilling all structural benchmarks of a
Mahakavya. It serves as a foundational text for scholars studying classical
Sanskrit poetics, traditional hermeneutics, and ancient Indian political
thought. The integration of Mallinatha's scholarly commentary renders it an
indispensable resource for comparative linguistic and grammatical research.
* Recommendation: Highly recommended for university students, researchers
of Classical Sanskrit literature, Indologists, and archivists involved in
digitizing classical manuscript commentaries.