కిరాతార్జునీయమ్4481

అందించిన గ్రంథం స్కాన్ చేసిన పత్రాలను (PDF) క్షుణ్ణంగా పరిశీలించి, డిజిటల్
ఆర్కైవింగ్ మరియు బిబ్లియోగ్రాఫిక్ ప్రమాణాల ప్రకారం విశ్లేషించి రూపొందించిన
నివేదిక:
1. శీర్షిక & ప్రాథమిక గుర్తింపు విభాగం (Title & Basic Identification Block)
* పుస్తకం పూర్తి పేరు (తెలుగులో): కిరాతార్జునీయమ్

కిరాతారజనీయము4481

* Title in English Transliteration: KIRATARJUNIYAM
* ఉపశీర్షిక (Subtitle): ప్రథమాది సర్గనవకమ్ (ఘంటాపథ వ్యాఖ్యయా సముల్లసితమ్)
* ప్రత్యామ్నాయ / ఇతర పేర్లు (Alternate/Variant Titles): కిరాతార్జునీయము
* గ్రంథ రూపం / వర్గం (Category/Genre): సంస్కృత మహాకావ్యము / వ్యాఖ్యాన సహిత
కావ్యము (Sanskrit Mahakavya with Telugu Commentary)
2. రచయిత, సంపాదకులు & ఇతర కర్తల వివరాలు (Author & Contributor Details)
* రచయిత పూర్తి పేరు: మహాకవి శ్రీ భారవి (కావ్య మూల కర్త)
* కలం పేరు / బిరుదులు (Pen Name / Titles): మహాకవి
* రచయిత కాలం / జీవిత కాలం (Birth-Death Dates): NA
* జన్మస్థలం / నివాసం: NA
* విద్యా అర్హతలు & వృత్తి: NA
* సమకాలీన రచనలు / ఇతర ముఖ్య કૃతులు: NA
* ఇతర కర్తల వివరాలు (Contributors):
* వ్యాఖ్యానకర్త (Commentator): మహామహోపాధ్యాయ కోలాచల మల్లి నాథసూరి
('ఘంటాపథ' వ్యాఖ్య).
* సంపాదకుడు (Editor): NA
* అనువాదకుడు (Translator): NA
* చిత్రకారుడు / ముఖచిత్ర డిజైనర్ (Illustrator/Cover Artist): NA
* ముందుమాట / పీఠిక రచయిత (Foreword/Introduction Author): NA
* రచయిత परिచయ వ్యాసం (Author Note): భారవి సంస్కృత సాహిత్య రంగంలో
'అర్థగౌరవము'కు అత్యంత ప్రసిద్ధి చెందిన మహాకవి. ఈయన రచించిన
'కిరాతార్జునీయమ్' పంచమహాకావ్యాలలో ఒకటిగా లెక్కింపబడుతుంది. ప్రసిద్ధ
వ్యాఖ్యానకర్త మల్లికార్జున/మల్లి నాథసూరి ఈ కావ్యానికి అందించిన 'ఘంటాపథ'
వ్యాఖ్యానం ప్రామాణికమైన విశ్లేషణను అందిస్తుంది.
3. సాహిత్య, విషయ & సామాజిక విశ్లేషణ (Literary, Content & Critical Analysis)
* పరిచయం & నేపధ్యం (Introduction & Context): 'కిరాతార్జునీయమ్' అనేది
సంస్కృత మహాకావ్య సంప్రదాయంలో విశిష్ట స్థానాన్ని పొందిన అత్యుత్తమ కావ్యం.
మహాభారతంలోని వనపర్వంలో అర్జునుడు పాశుపతాస్త్రం కోసం పరమశివుని గురించి
తపస్సు చేయడం, కిరాతుని (బోయేవాడు) రూపంలో వచ్చిన శివుడితో యుద్ధం చేయడం అనే
ప్రధాన కథాంశాన్ని ఆధారంగా చేసుకుని భారవి ఈ కావ్యాన్ని రచించాడు.
* రచయిత అంతరంగం & సంకల్పం (Author's Intent & Purpose): రాజనీతి విశేషాలు,
ధర్మ సూత్రాలు, అర్జునుని వీరత్వం మరియు శివానుగ్రహాన్ని అత్యున్నత కావ్య
శైలిలో, పండిత రంజకంగా ఆవిష్కరించడమే ఈ కావ్య రచన వెనుక ఉన్న ముఖ్య సంకల్పం.
మల్లి నాథసూరి వ్యాఖ్యానం ('ఘంటాపథం') విద్యార్థులకు, పండితులకు ఈ శ్లోకాలలోని
గూఢార్థాలు, వ్యాకరణ విశేషాలను సులభంగా గ్రహించడానికి తోడ్పడుతుంది.
* ప్రధాన విషయ సారాంశం (Core Summary & Key Themes):
* కథాంశం & శ్లోక రీతులు: పాండవులు అరణ్యవాసంలో ఉన్నప్పుడు ద్యుతంలో
మోసపోయిన ధర్మరాజు వద్దకు వనేచరుడు (చారుడు) వచ్చి దుర్యోధనుని రాజనీతిని,
పరిపాలనా సమర్థతను నివేదించడంతో కావ్యం ప్రారంభమవుతుంది. అనంతరం ద్రౌపది,
భీములు ధర్మరాజుని యుద్ధానికి ప్రోత్సహించడం, మహర్షి వ్యాసుని ఉపదేశంతో
అర్జునుడు ఇంద్రకీలాద్రిపై తపస్సుకు వెళ్ళడం వరకు మొదటి ఘట్టాలలో ప్రధాన
అంశాలుగా సాగుతాయి.
* కవిత్వ నైపుణ్యం: రాజనీతి చాతుర్యం, శత్రువు యొక్క రాజ్యపాలనా విధానం,
అర్థ గౌరవము కలిగిన శ్లోక నిర్మాణాలు ఈ కావ్యానికి ప్రధాన బలం.
* భాషా శైలి & వ్యాకరణ విశ్లేషణ (Language Style & Literary Tropes): గ్రంథం
సంస్కృత మూల శ్లోకాలు, వాటి కింద తెలుగు లిపిలో వ్యాకరణ సూత్రాల విశ్లేషణ
(వ్యాఖ్య) తో కూడి ఉంది. "భారవేరర్థగౌరవమ్" అన్న నానుడికి తగ్గట్లుగా ప్రతి
శ్లోకంలోనూ అత్యంత గంభీరమైన అర్ధాలు అమర్చబడ్డాయి. అమరకోశం ఉల్లేఖనాలు, సమాస
విగ్రహవాక్యాలు, ధాతు రూపాల విశ్లేషణతో వ్యాఖ్యానం అత్యంత శాస్త్రీయంగా
సాగింది.
* పరిశోధనాత్మక & సాంస్కృతిక ప్రాముఖ్యత (Research & Cultural Value): భారతీయ
శాస్త్రీయ సాహిత్య అధ్యయనానికి, సంస్కృత భాషా విద్యార్థులకు వ్యాకరణ మరియు
అలంకార శాస్త్రాల అభ్యాసంలో ఈ గ్రంథం ఒక కరదీపిక లాంటిది. వావిళ్ల రామస్వామి
శాస్త్రులు అండ్ సన్స్ వారి ఈ ప్రతి అకాడమిక్ పరిశోధనలకు అత్యంత
ప్రామాణికమైనది.
* ముగింపు & పాఠకుల మార్గదర్శి (Conclusion & Target Audience): సంస్కృత
కావ్యాలను అభ్యసించే విద్యార్థులకు, సాహితీ పరిశోధకులకు మరియు ప్రాచీన కావ్య
వ్యాఖ్యాన పద్ధతులను అధ్యయనం చేసే పండితులకు ఇది తప్పక ఉండవలసిన మహాగ్రంథం.
4. విపుల సాంకేతిక మెటాడేటా (Technical Metadata - Wikidata & MARC Compatible)
ప్రాథమిక వికీడేటా & కేటలాగ్ వివరాలు:
* P1476 (Title): కిరాతార్జునీయమ్
* P1680 (Subtitle): ప్రథమాది సర్గనవకమ్ (ఘంటాపథ వ్యాఖ్యయా సముల్లసితమ్)
* P31 (Instance of): Book / Classical Poetry / Mahakavya
* Wikidata ID: NA
* P18 (Image/Cover Art): NA
కర్తలు & సంస్థలు (Persons & Entities):
* P50 (Author): మహాకవి శ్రీ భారవి
* P110 (Illustrator): NA
* P11105 (Annotator): మహామహోపాధ్యాయ కోలాచల మల్లి నాథసూరి
* P655 (Translator): NA
* P98 (Editor): NA
* P767 (Contributor): NA
* P2679 (Foreword Author): NA
* P2680 (Afterword Author): NA
* P123 (Publisher): వావిళ్ల రామస్వామిశాస్త్రులు అండ్ సన్స్ (Vavilla
Ramaswamy Sastrulu & Sons, Madras)
* P872 (Printer / Press): వావిళ్ల ప్రెస్
గుర్తింపు సంఖ్యలు (Identifiers):
* P212 (ISBN-13): NA
* P957 (ISBN-10): NA
* P243 (OCLC Number): NA
* P675 (Google Books ID): NA
* P648 (Open Library ID): NA
* P2034 (Project Gutenberg ID): NA
* P724 (Internet Archive ID): NA
* P8383 (Goodreads Identifier): NA
* P6721 (K10plus PPN): NA
సందర్భం, ముద్రణ & భౌతిక వివరాలు (Physical & Publication Details):
* P407 (Language): Sanskrit (in Telugu Script) & Telugu
* P291 (Place of Publication): చెన్నపురి (Madras)
* P577 (Publication Date / Year): 1950
* P1104 (Page Count): NA
* P2635 (Number of Volumes): 1
* P393 (Edition Number): NA
* P1031 (Legal Citation / Registration No): Call No. 4481 (శ్రీకృష్ణదేవరాయ
తెలుగు భాషానిలయం)
* P186 (Material Used): Paper / Digital Scan
* P437 (Distribution Format): Digital PDF / Print
* Cost / Original Price (ధర): Rs. 1-8-0
5. వర్గీకరణ & డిజిటల్ ఆర్కైవల్ ఫీల్డ్స్ (Classification & Archival Studies)
* Work_Genre_P136: Sanskrit Mahakavya / Classical Sanskrit Literature /
Commentary
* Work_Subject_P921: Mahabharata (Kiratarjuniya episode), Bharavi poetry,
Ghantapatha commentary by Mallinatha, Political ethics in Sanskrit Kavya
* Work_Country_P495: India
* Work_Movement_P135: Classical Sanskrit Epics Era
* Work_Based_On_P144: Kiratarjuniya section from Vana Parva of Mahabharata
* Dewey Decimal Classification (DDC) Number: 891.2
* Colon Classification (CC) Class Number: NA
* Koha Classification Tag / Call Number: Call No. 4481
* Copyright Status / Public Domain: Public Domain
6. English Academic Abstract & Metadata Summary
Objective & Scope:
Kiratarjuniyam (Canto 1 to 9) is a classical Sanskrit Mahakavya composed by
the celebrated poet Bharavi, accompanied by the authoritative commentary
Ghantapatha by Mahamahopadhyaya Kolachala Mallinatha Suri. Printed in
Telugu script by Vavilla Ramaswamy Sastrulu & Sons in 1950, this edition
serves as an indispensable reference for classical Sanskrit poetic study in
the Telugu-speaking region.
Methodology & Content Overview:
The narrative derives from the Vana Parva episode of the Mahabharata,
depicting Arjuna’s arduous penance to propitiate Lord Shiva and acquire the
divine weapon Pasupatastra. Bharavi’s text opens with the report of a spy
(Vanechara) detailing Duryodhana's efficient statecraft, followed by
intense political discourse among Yudhishthira, Draupadi, and Bhima. The
edition presents the original Sanskrit verses alongside Mallinatha’s
analytical commentary, which provides comprehensive grammatical breakdowns,
lexical citations (Amarakosha), and rhetorical interpretations.
Literary & Academic Significance:
Renowned for Arthagaurava (profoundness of thought and economy of words),
Bharavi’s work is a masterpiece of Sanskrit epic poetry. Combined with
Mallinatha's Ghantapatha commentary, this volume offers a rigorous
pedagogical framework for understanding classical Indian poetics, grammar,
and political philosophy.
Recommendation:
Recommended for scholars of classical Sanskrit literature, students of
Indology, researchers in traditional Indian grammar and poetics, and
digital archivists.