రెండు ఏకాంకికలు - 5674

 

రెండు ఏకాంకికలు

 

రెండు ఏకాంకికలు-5674.pdf

సాహిత్య / విషయ విశ్లేషణ వ్యాసం

పరిచయం

తెలుగు నాటకరంగంలో ఏకాంకికలకు (One-act plays) విశిష్టమైన స్థానం ఉంది. పరిమిత పాత్రలతో, తక్కువ సమయంలోనే ఒక బలమైన సామాజిక, హాస్య లేదా నాటకీయ సందేశాన్ని అందించడానికి ఏకాంకికలు ఎంతగానో ఉపకరిస్తాయి. శ్రీ శిరోమణి నూకల సత్యనారాయణ శాస్త్రి గారు రచించిన "రెండు ఏకాంకికలు" నాటక సంపుటి ఈ కోవకే చెందుతుంది. ఈ పుస్తకం నాటకం / ఏకాంకికలు (Drama / Plays) విభాగానికి చెందుతుంది. నాటి సామాజిక పరిస్థితులు, వడ్డీ వ్యాపారుల శోషణ, మరియు సమాజంలో మార్పు తీసుకురావడానికి సహకార సంఘాల ప్రాముఖ్యతను తెలుపుతూ హాస్య, నాటకీయ శైలిలో రచయిత దీనిని తీర్చిదిద్దారు.

రచయిత అంతరంగం

రచయిత బ్రహ్మశ్రీ శిరోమణి నూకల సత్యనారాయణ శాస్త్రి గారు సంస్కృతాంధ్రాలలో గొప్ప పండితులు, దేవీ భక్తులు మరియు ఉపాధ్యాయులు. వీరు హైదరాబాద్ మలక్‌పేటలోని 'మదరసే అయిజా హైస్కూలు' లో ప్రధానాంధ్రోపాధ్యాయులుగా సేవలందించారు. ప్రాచీన ఆర్వాచీన సంస్కృతీ సభ్యతలను సమంగా అవగాహన చేసుకున్న శాస్త్రి గారు, నాటి ప్రజల అభిరుచులకు అనుగుణంగా, ముఖ్యంగా పాఠశాలలు మరియు కళాశాలల వార్షికోత్సవాల్లో విద్యార్థులు సులువుగా ప్రదర్శించేలా ఈ నాటికలను రూపొందించారు. సమాజ శ్రేయస్సు, నీతి మరియు వినోదం సమ్మేళనంగా రచనలు చేయడమే వారి ప్రధాన ఉద్దేశం.

పుస్తక సారాంశం / ప్రధానాంశం

ఈ పుస్తకంలో ప్రధానంగా రెండు ఏకాంకిక నాటికలు ఉన్నాయి:

1. ఒకే జన్మలో మూడవతారాలు: ఈ నాటిక సామాజిక అవగాహనను, ఆర్థిక శోషణపై పోరాటాన్ని ప్రతిబింబిస్తుంది. గ్రామీణ ప్రాంతాల్లో మార్వాడీలు, వడ్డీ వ్యాపారులు పేద ప్రజలను, రైతులను అధిక వడ్డీలతో వేధించి, బాధలు పెట్టే విధానాన్ని నివారించడానికి సోమేశ్వరరావు అనే జమీందారు/సైంటిస్టు పాత్ర రూపకల్పన జరిగింది. సోమేశ్వరరావు "ఒకే జన్మలో మూడవతారాలు" ఎత్తి, వడ్డీ వ్యాపారుల బారి నుండి బీద ప్రజలను కాపాడుతాడు. ప్రజా శ్రేయస్సు కోసం ధర్మ వడ్డీని మాత్రమే పుచ్చుకుంటూ, న్యాయ మార్గంలో నడుచుకుంటూ, గ్రామంలో "సహకార సంఘాలను" (Co-operative Societies) స్థాపించేలా ప్రజలను చైతన్యవంతం చేయడం ఈ నాటికలోని ముఖ్యమైన కథాంశం. ఇందులో సోమేశ్వరరావు, శకుంతల, దమయంతి, కృష్ణరావు, మోహనలాలు మరియు గోపన్న అనే పాత్రలు ప్రధానంగా కనిపిస్తాయి.
2. ఎత్తుకు పై యెత్తు (లేక ఇల్లాలి నొల్లని వల్లభుఁడు): ఈ సంపుటిలోని రెండవ నాటిక సంభాషణా చాతుర్యంతో, చురుకైన సన్నివేశాలతో పాఠకులను మరియు ప్రేక్షకులను అలరించే విధంగా సాగుతుంది.

శైలి మరియు విశ్లేషణ

రచయిత శైలి మిక్కిలి ధారాళమై, లలితసుందరమైన భాషతో అలరారుతుంది. సంస్కృతాంధ్ర భాషలలో పండితులైనప్పటికీ, నాటికలలో సామాన్య ప్రజలకు, విద్యార్థులకు సులభంగా అర్థమయ్యే రీతిలో రోజువారీ వాడుక భాషను, సరస హాస్యాన్ని ప్రయోగించారు. నాటికలోని సన్నివేశాలు విచిత్రంగా, కుతూహలాన్ని పెంచేలా రూపొందించబడ్డాయి. సభ్యతకు భంగం కలగకుండా, ఆరోగ్యకరమైన హాస్యాన్ని అందిస్తూనే సమాజానికి అవసరమైన మంచి సందేశాన్ని ఇవ్వడం ఈ పుస్తకం యొక్క ప్రత్యేకత.

ముగింపు

నాటకరంగ ప్రియులకు, ఉన్నత పాఠశాలలు మరియు కళాశాలల విద్యార్థులకు వార్షికోత్సవాల్లో అభినయించడానికి ఈ నాటికలు అత్యంత అనుకూలమైనవి. సంఘ సంస్కరణ, సహకార రంగా ప్రాముఖ్యత మరియు హాస్యభరిత నాటక సాహిత్యాన్ని అధ్యయనం చేయాలనుకునే పరిశోధకులకు, సాధారణ పాఠకులకు ఈ గ్రంథం తప్పక పఠనీయం.

పుస్తక సమగ్ర సమాచారం (Technical Metadata)

ప్రాథమిక వివరాలు (Basic Info): • P1476 (Title): రెండు ఏకాంకికలు • P1680 (Subtitle): NA • P31 (Instance of): book • Wikidata ID: NA • P18 (Image/Cover): NA

వ్యక్తులు (People): • P50 (Author): శిరోమణి నూకల సత్యనారాయణ శాస్త్రి • P110 (Illustrator): NA • P11105 (Annotator): NA • P123 (Publisher): శ్రీ కృష్ణదేవరాయాంధ్ర భాషా నిలయం • P655 (Translator): NA • P98 (Editor): NA • P767 (Contributor): NA • P872 (Printer): కో-ఆపరేటివ్ ప్రెస్సు లిమిటెడ్, తోపులబట్టి, హైదరాబాదు • P2679 (Foreword Author): ఆదిరాజు వీరభద్రరావు • P2680 (Afterword Author): NA

గుర్తింపు సంఖ్యలు (IDs): • P212 (ISBN-13): NA • P957 (ISBN-10): NA • P243 (OCLC): NA • P675 (Google Books ID): NA • P648 (Open Library): NA • P2034 (Gutenberg): NA • P724 (Internet Archive): NA • P8383 (Goodreads): NA • P6721 (K10plus): NA

సందర్భం & ముద్రణ (Context & Edition): • P407 (Language): Telugu • P291 (Place of Publication): హైదరాబాదు • P577 (Pub Date): 21-10-1958 (విలంబి విజయదశమి) • P1104 (Pages): NA • P2635 (Volumes): NA • P393 (Edition): ప్రథమ ముద్రణము • P1031 (Legal Citation): NA • P186 (Material): Paper • P437 (Format): Paperback / Printed book

అదనపు వివరాలు (Extended Fields)

• Work_Genre_P136: Drama / One-act Play (800 - Literature) • Work_Subject_P921: Social reform, Money lending exploitation, Co-operative societies, Telugu Drama • Work_Country_P495: India • Work_Movement_P135: Modern Telugu Literature / Social Drama • Work_Based_On_P144: NA • Koha_Cost: 0-5-0 (రూ. 0-5-0) • Total Dewey Decimal Classification – DDC ID: 891.482

English Summary

"Rendu Ekaankikalu" (Two One-Act Plays) is a compelling collection of Telugu plays authored by Shiromani Nookala Satyanarayana Sastri, a distinguished scholar, teacher, and writer. Published under the auspices of Sri Krishnadevaraya Andhra Bhasha Nilayam, Hyderabad, this book reflects the socio-cultural dynamics of mid-20th-century Andhra Pradesh while addressing pressing rural economic challenges through the medium of theatrical arts.

The anthology comprises two distinct one-act plays designed for performance, particularly in educational institutions like high schools and colleges. The primary featured play, "Okey Janmalo Moodava Thaaraalu" (Three Avatars in a Single Life), centers on the narrative of Someswara Rao, an enlightened landlord and scientist. Disturbed by the exploitation of poor farmers and villagers at the hands of greedy moneylenders and high-interest lenders, Someswara Rao adopts various guises to protect the vulnerable. Through strategic interventions and moral principles, he champions the establishment of rural co-operative societies, advocating fair financial practices and socio-economic self-reliance. The secondary play, "Ettuku Pai Yettu", adds to the dramatic flavor with engaging dialogues and tactical plot developments.

Sastri’s literary style seamlessly bridges classical erudition with accessible, witty, and engaging conversational Telugu. The plays maintain strict decency and high moral standards, providing wholesome humor alongside constructive social messages. Commended by veteran literary critics such as Adiraju Veerabhadra Rao, the collection serves as a valuable cultural artifact in modern Telugu dramatic literature, blending entertainment with reformative ideals.