కొయ్యగుర్రం (నాటికల సంపుటి) - 5679

 

కొయ్యగుర్రం (నాటికల సంపుటి)

 

కొయ్యగుర్రం - 5679.pdf

2. సాహిత్య / విషయ విశ్లేషణ వ్యాసం (Literary & Subject Essay)

పరిచయం

తెలుగు బాల సాహితీ రంగంలో 1950ల కాలం నాటి విశిష్ట ప్రయోగాలకు, అభినయ యోగ్యమైన నాటికలకు సముచిత స్థానం ఉంది. ప్రముఖ రచయిత్రి పి. సీతా రాజ్యలక్ష్మి (కలం పేరు: 'రోహిణి') రచించిన "కొయ్యగుర్రం" నాటికల సంపుటి పిల్లల మనస్తత్వాలను, అమాయకత్వంతో కూడిన భావోద్వేగాలను అత్యంత ప్రతిభావంతంగా చిత్రీకరించిన అద్భుత సృష్టి. విజయవాడలోని విశాలాంధ్ర ప్రచురణాలయం ద్వారా చైత్రం, 1879 (సకాబ్దం - క్రీ.శ. 1957) లో ప్రథమ ముద్రణగా వెలువడిన ఈ పుస్తకం నాటి మద్రాసు 'తెలుగు భాషా సమితి' వారిచే ప్రత్యేక బహుమతిని పొందింది. ఆలిండియా రేడియో (ఆకాశవాణి) విజయవాడ కేంద్రం నుంచి 'బొమ్మరిల్లు' కార్యక్రమంలో 1956 జనవరి 15న ప్రసారమై శ్రోతల విశేష ఆదరణ పొందిన ఈ నాటిక, కేవలం వినోదాన్నే కాకుండా బాలల అభినయాసక్తిని, వికాసాన్ని పెంపొందించే అరుదైన నాటక సంపుటిగా ప్రసిద్ధి చెందింది.

రచయిత అంతరంగం

రచయిత్రి 'రోహిణి' పిల్లలను భగవత్స్వరూపులుగా భావిస్తూ, వారి అమాయక హృదయానురాగాలు మరియు కల్లాకపటం ఎరుగని బోసినవ్వులే పెద్దలకు ఎన్నో విలువైన నీతులను నేర్పుతాయని విశ్వసించారు. నాటికల ద్వారా పిల్లలకు కృత్రిమ నీతి సూత్రాలు నూరిపోయడం కంటే, సరదా కాలక్షేపాన్ని అందిస్తూనే వారిలో నాటకాభినయం పట్ల ఆసక్తిని పెంపొందించడమే తన ప్రధాన లక్ష్యమని ఆమె స్పష్టం చేశారు. స్వల్ప శ్రమతో, సాధారణ రంగస్థల సామగ్రితో పిల్లలు స్వయంగా ప్రదర్శించి రక్తి కట్టించగలిగేలా నాటికలను మలచడంలో ఆమె చూపిన శ్రద్ధ శ్లాఘనీయం. ప్రసిద్ధ భాషావేత్త, పండితులు డాక్టర్ శ్రీ గిడుగు వెంకట సీతాపతిరావు గారికి ఈ కృతిని అంకితమివ్వడం ద్వారా భాషా సేవ పట్ల తమకున్న అపార గౌరవాన్ని నిరూపించుకున్నారు.

పుస్తక సారాంశం / ప్రధానాంశం (Book Summary / Core Theme)

"కొయ్యగుర్రం" నాటిక ప్రధానంగా నాటి సామాజిక యంత్ర యుగ పరిణామాలను, కుటీర పరిశ్రమలు మరియు సాంప్రదాయ చేతివృత్తుల వారు ఎదుర్కొంటున్న ఆర్థిక సంక్షోభాన్ని చిన్నారుల కంటిపాపల ద్వారా వీక్షించేలా రూపుదిద్దుకుంది. ప్రధాన పాత్ర అయిన విశ్వరూపాచారి అత్యంత నైపుణ్యం కలిగిన సాంప్రదాయ శిల్పి మరియు వడ్రంగి. అతను ఎంతో శ్రమకోర్చి ప్రాణప్రదంగా పిల్లల ఆడుకునే కొయ్య బొమ్మలు, సాంప్రదాయ పరికరాలు తయారుచేస్తుంటాడు. అయితే, నాటి మార్కెట్‌లోకి కొత్తగా ప్రవేశిస్తున్న చౌకబారు విదేశీ బొమ్మల వ్యామోహంలో పడి ప్రజలు సాంప్రదాయ కొయ్యబొమ్మలను కొనడం మానేస్తారు. దీనితో వ్యాపారం మందగించి, కుటుంబ పోషణ కూడా భారంగా మారి విశ్వరూపాచారి తీవ్ర నిరాశా నిస్పృహలలో మునిగిపోతాడు.

ఇదే సమయంలో అతని ఐదేళ్ళ చిన్నారి కుమారుడు మణిభూషణాచారి, ఇంటి పక్కన ఉన్న ధనవంతుడి కొడుకు మోహన్ బాబు ఆడుకుంటున్న నవనాగరిక "కొయ్యగుర్రం" బొమ్మను చూసి ముచ్చటపడతాడు. తండ్రి వద్దకు వచ్చి తనకు కూడా సరిగ్గా అలాంటి కొయ్యగుర్రమే కావాలని పట్టుబడతాడు. సొంతంగా బొమ్మలు చేసే శిల్పి అయి ఉండి కూడా, కొడుకు కోరిన బొమ్మను కొనివ్వలేని ఆ తండ్రి వేదన పాఠకుల హృదయాలను ద్రవీభూతం చేస్తుంది. నాటికలో ఒక అద్భుతమైన ఫాంటసీ ఆంశంగా ముందరి కాళ్ళు విరిగిపోయిన ఒక 'కొయ్య గుర్రం' పాత్ర స్వయంగా ప్రవేశించి సంభాషించడం నాటకీయతను పరాకాష్ఠకు చేరుస్తుంది. విరిగి ముక్కలవుతున్నప్పటికీ ఆ కొయ్యగుర్రం చెప్పే ధర్మపన్నాలు, జీవిత సత్యాలు పిల్లలతో పాటు పెద్దలకు కూడా ఆలోచనామృతాన్నించుతాయి.

సంపుటిలోని ఇతర నాటికలలో కూడా చిన్నారుల సాహస కృత్యాలు, దొంగలను పట్టుకోవడంలో పిల్లలు చూపిన సమయస్ఫూర్తి, హాస్య చమత్కారాలు అడుగడుగునా కనిపిస్తాయి. రామం, మోహన్ అనే ఇద్దరు పిల్లలు సమయస్ఫూర్తితో గజదొంగల రాకను గమనించి, తలుపులు మూసి, పోలీసులకు సమాచారం అందించి వారిని బంధించే సన్నివేశాలు ఎంతో ఉత్కంఠభరితంగా సాగుతాయి. పిల్లల్లో ధైర్యాన్ని, సత్వర నిర్ణయాధికారాన్ని పెంపొందించేలా ప్రతీ ఘట్టం నిర్మించబడింది. కథాంశం ఎక్కడా పిల్లలకు బోరింగ్‌గా అనిపించకుండా, నిరంతరం సంభాషణలతో వేగంగా సాగుతూ ఆద్యంతం అలరిస్తుంది.

శైలి మరియు విశ్లేషణ

ఈ నాటికల సంపుటిలోని ప్రత్యేకత దాని సరళమైన, వ్యవహారిక భాషా శైలి. పిల్లల నోట వచ్చే చిన్న చిన్న మాటలు, వారి అమాయకత్వంతో కూడిన పట్టుబట్టడాలు (ఉదాహరణకు: "నాన్నా నాన్నా మలేం వాల్ల మోహనబాబేం గుల్లాన్ని కొనుక్కున్నాలు నాన్నా" అంటూ పలికే మాటలు) పాత్రల స్వభావాన్ని సహజ సిద్ధంగా ఆవిష్కరిస్తాయి. సంభాషణలు సుబోధకంగా ఉండటమే కాకుండా, స్టేజీపై పిల్లలు సులభంగా జ్ఞప్తికి ఉంచుకుని అభినయించడానికి అనువుగా ఉంటాయి. కొయ్యగుర్రం పాత్ర ద్వారా రచయిత్రి చెప్పించిన తత్త్వశాస్త్ర ధోరణి నాటికకు లోతును చేకూర్చింది. సాంప్రదాయ శిల్పకళా జీవుల వేదనను పిల్లల నాటిక నేపథ్యంగా స్వీకరించడం రోహిణి గారి సామాజిక దృక్పథానికి నిదర్శనం.

ముగింపు

"కొయ్యగుర్రం" కేవలం పిల్లల వినోద పరిధికి మాత్రమే పరిమితమైన పుస్తకం కాదు. ఇది ప్రాథమిక, మాధ్యమిక పాఠశాల విద్యార్థులకు నాటకరంగంలో తొలి పాఠాలను నేర్పే శ్రేష్ఠమైన మార్గదర్శి. నాటక రంగాన్ని, బాల సాహిత్యాన్ని అధ్యయనం చేసే పరిశోధకులకు, ఉపాధ్యాయులకు మరియు సాధారణ సాహిత్యభిమానులకు ఇది అత్యంత పఠనీయమైన గ్రంథం. నేటి డిజిటల్ యుగంలో క్రమంగా మరుగున పడిపోతున్న సాంప్రదాయ నాటక ప్రక్రియను, బాలల సృజనాత్మకతను పునరుద్ధరించడానికి ఇటువంటి సులభ రసవత్తర నాటికలను నేటి తరం తప్పక చదవాలి, ప్రదర్శించాలి.

3. పుస్తక సమగ్ర సమాచారం (Technical Metadata)

ప్రాథమిక వివరాలు (Basic Info):

• P1476 (Title): కొయ్యగుర్రం
• P1680 (Subtitle): చిన్నారి లోకం... బాల సాహిత్యం [నాటికల సంపుటి]
• P31 (Instance of): నాటికల సంపుటి / బాల సాహిత్యం / గ్రంథం
• Wikidata ID: NA
• P18 (Image/Cover): NA

వ్యక్తులు (People):

• P50 (Author): పి. సీతా రాజ్యలక్ష్మి (రోహిణి)
• P110 (Illustrator): NA
• P11105 (Annotator): NA
• P123 (Publisher): విశాలాంధ్ర ప్రచురణాలయం, విజయవాడ
• P655 (Translator): NA
• P98 (Editor): NA
• P767 (Contributor): NA
• P872 (Printer): ఆంధ్రా ప్రింటర్సు, విజయవాడ-2
• P2679 (Foreword Author): NA
• P2680 (Afterword Author): NA

గుర్తింపు సంఖ్యలు (IDs):

• P212 (ISBN-13): NA
• P957 (ISBN-10): NA
• P243 (OCLC): NA
• P675 (Google Books ID): NA
• P648 (Open Library): NA
• P2034 (Gutenberg): NA
• P724 (Internet Archive): NA
• P8383 (Goodreads): NA
• P6721 (K10plus): NA

సందర్భం & ముద్రణ (Context & Edition):

• P407 (Language): తెలుగు (Telugu)
• P291 (Place of Publication): విజయవాడ (Vijayawada)
• P577 (Pub Date): చైత్రం, 1879 (శక సంవత్సరం / క్రీ.శ. 1957)
• P1104 (Pages): NA
• P2635 (Volumes): NA
• P393 (Edition): ప్రథమ ముద్రణ (First Edition)
• P1031 (Legal Citation): NA
• P186 (Material): కాగితం (Paper)
• P437 (Format): ముద్రిత పుస్తకం (Printed Play Collection)

4. అదనపు వివరాలు (Extended Fields)

• Work_Genre_P136: బాల సాహిత్యం, నాటికల సంపుటి (Children's Drama / Plays)
• Work_Subject_P921: పిల్లల రంగుల ప్రపంచం, మానసిక వికాసం, నాటకాభినయం, చేతివృత్తుల సవాళ్లు
• Work_Country_P495: భారతదేశం (India)
• Work_Movement_P135: ఆధునిక తెలుగు బాల సాహిత్యం (Modern Telugu Children's Literature)
• Work_Based_On_P144: NA
• Koha_Cost: 75 నయాపైసలు (0-12-0)
• Total Dewey Decimal Classification – DDC ID: 494.827

5. English Summary

"Koyya Gurram" (The Wooden Horse) is a noteworthy collection of playlets for children written in Telugu by P. Seetha Rajyalakshmi under her pseudonym 'Rohini'. Published in 1957 by Visalaandhra Publishing House, Vijayawada, this award-winning work was honored by the Telugu Bhasha Samiti, Madras, and broadcasted on All India Radio Vijayawada in 1956.

The central narrative revolves around Viswarupachari, a traditional carpenter and craftsman whose livelihood is threatened by the influx of cheap, machine-made foreign toys. His five-year-old son, Manibhushana, yearns for a modern wooden horse similar to the one owned by his wealthy neighbor's child, creating a poignant contrast between traditional artisanal pride and changing socio-economic realities. In a magical fantasy element, a broken-legged wooden horse comes to life, imparting philosophical wisdom and moral lessons through witty, thought-provoking dialogue.

Written in authentic, child-friendly colloquial dialogue, the playlets are specifically designed for easy stage performance by children, requiring minimal props while fostering dramatic expression, quick decision-making, and moral integrity. Dedicated to the eminent scholar Dr. Gidugu Venkata Sitapati Rao, Koyya Gurram remains an enduring classic in modern Telugu children's literature, offering valuable insights into childhood psychology, performing arts, and mid-20th-century social transitions.