ప్రవాసి 7379

మీరు కోరిన విధంగా శ్రీకృష్ణదేవరాయ తెలుగు భాషా నిలయం డిజిటల్ ఆర్కైవ్స్‌లోని
‘ప్రవాసి’ గ్రంథపు స్కాన్ చేసిన ప్రతుల ఆధారంగా, బహుముఖ లైబ్రేరియన్,
ఆర్కైవిస్ట్ మరియు సాహిత్య విమర్శకుని కోణంలో సిద్ధం చేసిన సమగ్ర
విశ్లేషణాత్మక నివేదిక క్రింద ఇవ్వబడింది.
ప్రవాసి - సాహిత్య & గ్రంథాలయ విశ్లేషణాత్మక నివేదిక
2. సాహిత్య / విషయ విశ్లేషణ వ్యాసం (Literary & Subject Essay)
పరిచయం
'ప్రవాసి

ప్రవాసి 7379

' అనేది శ్రీ శ్రీపతి నరసింహారావు, బి.ఏ. గారిచే రచింపబడి, 1940వ దశకంలో
(సుమారు 1942) వెలుగుచూసిన ఒక అత్యంత ఉత్కంఠభరితమైన సాహస చారిత్రక/దేశభక్తి
లఘు నవల. "మాతృపూజాధ్యాన తత్పరుఁడగు ఒక దేశభక్తుని సాహసోదంతము" అనే సబ్‌టైటిల్
ఈ గ్రంథం యొక్క ప్రధాన ఇతివృత్తాన్ని ఆవిష్కరిస్తుంది. భారత స్వాతంత్ర్యోద్యమ
కాలంలో స్వదేశీ భావజాలాన్ని, దేశభక్తి స్ఫూర్తిని, వీరత్వాన్ని నాటి యువతలో
రగిలించడానికి ఈ నవల రూపొందించబడింది. మద్రాసులోని 'జయనికేతనము' ప్రచురణకర్తలు
దీనిని ప్రచురించగా, సికింద్రాబాదులోని 'ట్రామ అండ్ కో' విద్యా ప్రచారకులు
దీనిని పంపిణీ చేశారు. ప్రముఖ విమర్శకులు, పండితులైన పింగళి లక్ష్మీకాంతం గారు
మరియు కవిశేఖర పళ్లె పూర్ణప్రజ్ఞాచార్యులు గారు ఈ గ్రంథపు శైలిని, కథాగమనాన్ని
అత్యుత్తమంగా ప్రశంసించారు.
రచయిత అంతరంగం
రచయిత శ్రీపతి నరసింహారావు గారు జాతీయ చైతన్యాన్ని, స్వదేశీ అనురాగాన్ని
వ్యాప్తి చేయడానికి సాహిత్యాన్ని ఒక శక్తివంతమైన ఊపిరిగా మలుచుకున్నారు. ఆంగ్ల
కథానికల/సాహస గాథల ఛాయలు ఉన్నప్పటికీ, తెలుగు జాతీయతను, భారతీయ ఆత్మను
రంగరించి ఒక స్వతంత్ర నవలగా దీనిని తీర్చిదిద్దడం వారి సృజనాత్మక అంతరంగానికి
నిదర్శనం. కథా కథనంలోనూ, నాటకీయ సన్నివేశాల నిర్వహణలోనూ, పాత్రల
చిత్తవృత్తులను ఆవిష్కరించడంలోనూ రచయితకు అపారమైన పట్టు ఉంది. పశుబలాన్ని
కేవలం శారీరక శక్తితో కాకుండా బుద్ధిబలంతో, ధైర్యంతో జయించవచ్చనే నీతిని
నిరూపించడమే రచయిత ముఖ్య ఉద్దేశం.
పుస్తక సారాంశం / ప్రధానాంశం (Book Summary/Core Theme)
నవలలోని ప్రధాన కథానాయకుడు 'బాజీ' — ఛత్రపతి శివాజీ మహారాజుకు సజాతీయుడైన ఒక
అసాధారణ శూరుడు, ధీరుడు, సమయోచిత బుద్ధికుశలత కలిగిన వీరుడు. మాతృభూమి
పిలుపును అందుకున్న క్షణం నుండి, దేశసేవ కొరకు తన వ్యక్తిగత భోగభాగ్యాలను,
ఆశలను స్వచ్ఛందంగా త్యాగం చేస్తాడు. స్వదేశీ రక్షణ మరియు మాతృపూజయే
పరమలక్ష్యంగా పెట్టుకున్న బాజీ, మార్గమధ్యంలో అనేక ఆటంకాలను, శత్రువుల
కుట్రలను ఎదుర్కొంటాడు.
ఒక సందర్భంలో శత్రు మూకలు బాజీపై దాడి చేసి, తుపాకీ దెబ్బలతో అతని గుర్రాన్ని
కూల్చి, అతనిని స్మృతి తప్పేలా కొట్టి బంధిస్తారు. బంధీఖానాలో ఉన్నప్పుడు
శత్రువులు అతనిని శారీరకంగా హింసించినా, రకరకాల ఆశలు చూపి లొంగదీసుకోవడానికి
ప్రయత్నించినా బాజీ ఏమాత్రం భయపడడు. శత్రువులు అతనిని బెదిరించినప్పుడు "పని
వచ్చినప్పుడు నేను మీకంటే మొండివాడను, నక్క వినయములు నాకు చేతగావు, పడిపడి
వంకదండాలు పెట్టలేను" అని నిష్కర్షగా సమాధానమిస్తూ తన ఆత్మగౌరవాన్ని
కాపాడుకుంటాడు.
తన స్వీయ రక్షణతో పాటు, దారిలో బందీగా చిక్కిన నారాయణరావు అనే తోటి మిత్రుడిని
కూడా చెర నుండి తప్పించడానికి బాజీ శాయశక్తులా ప్రయత్నిస్తాడు. అడవులు,
గుట్టలు దాటే ప్రయాణంలో నారాయణరావు భయపడి ఆలస్యం చేస్తున్నప్పటికీ, బాజీ
అతనికి ధైర్యాన్ని నూరుపోస్తూ శత్రువుల బారి నుండి తప్పిస్తాడు. చీకటిలో దారి
తప్పినా, శత్రువుల వేట కుక్కల మొరుగుడు వినపడినా, బుద్ధిబలంతో కష్టాలన్నింటినీ
ఛేదించి విజయం సాధించడమే ఈ కథలోని ప్రధానాంశం.
శైలి మరియు విశ్లేషణ
'ప్రవాసి' నవల యొక్క రచనా శైలి ఎంతో గ్రాంథిక-సరళ సుబోధమైన తెలుగులో సాగింది.
పింగళి లక్ష్మీకాంతం గారు అభిప్రాయపడినట్లుగా: "ఇందలి కథయు భాషయు
అన్యోన్యానుగుణములై మిక్కిలి యింపు నింపుచున్నవి. భాష నిర్దిష్టమును
సుబోధమునునై విద్యార్థులకు నెంతో ఉపకరించునదిగా ఉన్నది". అలాగే పళ్లె
పూర్ణప్రజ్ఞాచార్యులు గారు “ఇది ఆంగ్ల కథానికకు ఛాయానువాదమయ్యు స్వతంత్ర
కథయుంబోలె అలరారుచున్నది” అని కొనియాడారు. నాటకీయ సన్నివేశాలు, రహస్య స్థావరాల
వర్ణనలు పాఠకుడిలో నిరంతర కుతూహలాన్ని రగిలిస్తాయి.
ముగింపు
ఈ పుస్తకం ముఖ్యంగా విద్యార్థులకు, యువతకు, స్వాతంత్ర్యోద్యమ కాలం నాటి
జాతీయతా సాహిత్యాన్ని అధ్యయనం చేసే పరిశోధకులకు మరియు సాహస కథలను ఇష్టపడే
పాఠకులకు ఎంతో ఉపయోగకరం. ప్రతికూల పరిస్థితుల్లో సమయస్ఫూర్తిని, ధైర్యాన్ని,
దేశభక్తిని ఎలా కాపాడుకోవాలో ఈ పుస్తకం సందేశమిస్తుంది.
3. పుస్తక సమగ్ర సమాచారం (Technical Metadata)
ప్రాథమిక వివరాలు (Basic Info):
• P1476 (Title): ప్రవాసి
• P1680 (Subtitle): మాతృపూజాధ్యాన తత్పరుఁడగు ఒక దేశభక్తుని సాహసోదంతము
• P31 (Instance of): Book / Novel / Literary Work
• Wikidata ID: NA
• P18 (Image/Cover): NA
వ్యక్తులు (People):
• P50 (Author): శ్రీపతి నరసింహారావు, బి. ఏ.
• P110 (Illustrator): NA
• P11105 (Annotator): NA
• P123 (Publisher): జయనికేతనము (Jaya Niketan Publishers, Madras-7) / ట్రామ
అండ్ కో. (Trama & Co., Secunderabad)
• P655 (Translator): NA
• P98 (Editor): NA
• P767 (Contributor): NA
• P872 (Printer): NA
• P2679 (Foreword Author): పింగళి లక్ష్మీకాంతం, కవిశేఖర పళ్లె
పూర్ణప్రజ్ఞాచార్యులు
• P2680 (Afterword Author): NA
గుర్తింపు సంఖ్యలు (IDs):
• P212 (ISBN-13): NA
• P957 (ISBN-10): NA
• P243 (OCLC): NA
• P675 (Google Books ID): NA
• P648 (Open Library): NA
• P2034 (Gutenberg): NA
• P724 (Internet Archive): NA
• P8383 (Goodreads): NA
• P6721 (K10plus): NA
సందర్భం & ముద్రణ (Context & Edition):
• P407 (Language): తెలుగు (Telugu)
• P291 (Place of Publication): మదరాసు / సికింద్రాబాదు (Madras /
Secunderabad)
• P577 (Pub Date): c. 1942 (పరిచయ లేఖ తేదీ: 8-11-42)
• P1104 (Pages): NA
• P2635 (Volumes): 1
• P393 (Edition): NA
• P1031 (Legal Citation): NA
• P186 (Material): Paper
• P437 (Format): Printed Book / Softcover
4. అదనపు వివరాలు (Extended Fields)
• Work_Genre_P136: నవల / సాహస నవల / చారిత్రక నవల (Novel / Adventure Fiction
/ Historical Fiction)
• Work_Subject_P921: దేశభక్తి, సాహసం, బాజీ వీరగాథ, స్వదేశీ అనురాగం
(Patriotism, Heroism, Adventure)
• Work_Country_P495: భారతదేశం (India)
• Work_Movement_P135: భారత స్వాతంత్ర్యోద్యమ కాలపు తెలుగు సాహిత్యం (Indian
Independence Movement Era Literature)
• Work_Based_On_P144: ఆంగ్ల కథానిక ఛాయలు (Adapted/Inspired by English Short
Story/Adventure Narrative)
• Koha_Cost: 0-5-0 / 2.20 / 5-20 (గ్రంథాలయ ముద్రల ఆధారంగా)
• Total Dewey Decimal Classification – DDC ID: 894.8132 (Telugu Fiction /
కథలు, నవలలు)
5. English Summary
Pravasi (The Expatriate / Pilgrim) is an inspiring pre-independence Telugu
novella authored by Sreepathi Narasimha Rao, B.A., published circa 1942 by
Jaya Niketan Publishers (Madras) and distributed by Trama & Co.
(Secunderabad). Subtitled "The Heroic Tale of a Patriot Dedicated to
Motherland Worship," the novella presents a gripping narrative centered on
Baji, a courageous hero belonging to the lineage of Chhatrapati Shivaji.
Driven by selfless devotion to his motherland, Baji renounces worldly
comforts to undertake dangerous missions for national service.
When ambushed and captured by ruthless antagonists, Baji displays
remarkable composure, sharp intellect, and unflinching fortitude. Refusing
to yield to physical torture or monetary coercion, he uses his quick wit to
outsmart his captors and escape from captivity. Along his perilous journey
through forests and hills, he also guides and rescues his timid companion,
Narayanarao. The story highlights the victory of intellect, moral
integrity, and patriotism over brute physical force.
Commended by eminent scholars Pingali Lakshmi Kantham and Kavisekhara Palle
Purna Prajnacharyulu, the book is noted for its elegant yet accessible
prose, vivid dramatic scenes, and strong moral character. As an archival
work housed at Sri Krishnadevaraya Telugu Bhasha Nilayam (Acc No: 7379,
DDC: 894.8132), Pravasi stands as a fine example of patriotic adventure
fiction in 20th-century Telugu literature.
శ్రీకృష్ణదేవరాయ తెలుగు భాషా నిలయం, హైదరాబాద్.