శ్రీకృష్ణదేవరాయలు/75

శ్రీకృష్ణదేవరాయలు 2. సాహిత్య / విషయ విశ్లేషణ వ్యాసం (Literary & Subject
Essay)

• *పరిచయం:* తెలుగు సాహిత్య, సాంస్కృతిక వైభవ చరిత్రలో విజయనగర సామ్రాజ్య
చక్రవర్తి శ్రీకృష్ణదేవరాయల పాలనా కాలం ఒక స్వర్ణయుగం. శ్రీకృష్ణదేవరాయల
పట్టాభిషేక పంచశతాబ్ది (500 ఏళ్ళు) సందర్భంగా రావినూతల శ్రీరాములు రచించిన
"శ్రీకృష్ణదేవరాయలు" అనే ఈ గ్రంథం చారిత్రక నవల లేదా జీవితచరిత్ర/పరిశోధనాత్మక
విశ్లేషణ (చరిత్ర) విభాగానికి చెందుతుంది. విజయనగర సామ్రాజ్య ఆవిర్భావం నుండి
రాయల దైవభక్తి, సాహితీ వైభవం, మరియు విదేశీ వ్యాపార నిర్వహణ వరకు సమగ్ర రూపంలో
పరిచయం చేసే ప్రముఖ చారిత్రక రచన ఇది.

• *రచయిత అంతరంగం:* రచయిత రావినూతల శ్రీరాములు గారు ప్రకాశం జిల్లా
పమిడిపాడులో జన్మించారు. రిజిస్ట్రేషన్ శాఖలో పని చేస్తూ, రాయలసీమలో దాదాపు 13
ఏళ్ళు సబ్ రిజిస్ట్రార్‌గా సేవలందించిన ఆయనకు ఆ నేల సంస్కృతి, చరిత్రపై
పటిష్టమైన పట్టు ఉంది. ఇప్పటివరకు బాలలకు, వయోజనులకు మరియు భక్తులకు
ఉపయుక్తమైన 30కి పైగా గ్రంథాలను రచించి, చారిత్రక పరిజ్ఞానాన్ని సులభమైన
శైలిలో అందించే లక్ష్యంతో ఈ పుస్తకాన్ని మలిచారు.

• *పుస్తక సారాంశం / ప్రధానాంశం (Book Summary/Core Theme):* ఈ గ్రంథం
శ్రీకృష్ణదేవరాయల జీవితాన్ని, ఆయన సమర్థవంతమైన పరిపాలనను మరియు విజయనగర
వైభవాన్ని క్షుణ్ణంగా విశ్లేషిస్తుంది. విజయనగర సామ్రాజ్య ఆవిర్భావంతో
ప్రారంభమయ్యే ఈ పుస్తకంలో రాయల విజయయాత్రలు, ఆయన సైనిక పాటవం, మరియు కదనరంగంలో
అనుసరించిన యుక్తికరమైన విధానాల గురించి వివరంగా వివరించడం జరిగింది.

రాయలు కేవలం యుద్ధరంగంలోనే కాక, సాహిత్య రంగంలో 'అష్టదిగ్గజాలు' అనే కవులను
పోషించి, 'భువన విజయం' అనే ప్రాంగణంలో సాహితీ గోష్ఠులను నిర్వహించిన వైనం
ఇందులో ప్రధాన ఆకర్షణగా నిలుస్తుంది. రాయలు స్వయంగా రచించిన 'ఆముక్తమాల్యద'
మహాకావ్యం యొక్క ప్రత్యేకతలు, ఆయన సమకాలీన దక్షిణ భారతదేశంలో మత వైషమ్యాలను
నివారించిన తీరు, ఆయన కుటుంబం మరియు దైవభక్తి వంటి అంశాలను రచయిత వివరంగా
చర్చించారు.

అంతేకాకుండా, విదేశీ వ్యాపారానికి కేంద్రమైన గోవా రేవు ద్వారా గుర్రాలు,
ఏనుగులు, మరియు మాణిక్యాల దిగుమతి సరణిని వివరించారు. శత్రురాజుల కంటే ఎక్కువ
ధర ఇచ్చి ఏనుగులను, గుర్రాలను కొనుగోలు చేసి శత్రువులకు అందకుండా చేయడంలో రాయల
పాలనా నైపుణ్యాన్ని ఎత్తిచూపారు. పెనుకొండలోని గగన మహలు, దుర్భేద్యమైన
ముఖద్వారం, మరియు చిత్తూరు జిల్లాలోని చంద్రగిరి కోట, అందులోని రాజమహల్,
రాణిమహల్‌లతో రాయలకు ఉన్న అనుబంధాన్ని ఈ పుస్తకంలో సమగ్రంగా వివరించారు.
విమర్శకుడు రాళ్ళపల్లి అనంతకృష్ణశర్మ గారి దృక్పథాన్ని మరియు అనంతపురం
జిల్లాలో ప్రాచుర్యం పొందిన ప్రాచీన జానపద గేయాలను కూడా నమోదు చేయడం ఈ పుస్తకం
విశేషం.

• *శైలి మరియు విశ్లేషణ:* రచయిత రావినూతల శ్రీరాములు రచన శైలి చాలా సరళంగా,
స్పష్టంగా మరియు విశ్లేషణాత్మకంగా సాగింది. చారిత్రక ఆధారాలు, విమర్శకుల
అభిప్రాయాలు (ఉదాహరణకు రాళ్ళపల్లి అనంతకృష్ణశర్మ గారి విశ్లేషణలు), మరియు
జానపద గేయాలను జోడించి రచనకు కొత్త జీవం పోశారు. సంక్లిష్టమైన చారిత్రక
విషయాలను విభాగాలుగా విభజించి, ప్రతి పాఠకుడికి సులభంగా అర్థమయ్యేలా రాయడం ఈ
పుస్తక ప్రత్యేకత.

• *ముగింపు:* విజయనగర సామ్రాజ్య చరిత్ర, శ్రీకృష్ణదేవరాయల మహోన్నత వ్యక్తిత్వం
మరియు ఆంధ్ర సాహిత్య వైభవం గురించి తెలుసుకోవాలనుకునే విద్యార్థులకు,
పరిశోధకులకు మరియు సాధారణ పాఠకులకు ఈ పుస్తకం ఎంతగానో ఉపయోగపడుతుంది. మన
సాంస్కృతిక ముద్రను, పాలనా పద్ధతులను మరియు ప్రాచీన వైభవాన్ని సమగ్రంగా అర్థం
చేసుకోవడానికి ఈ పుస్తకాన్ని తప్పక చదవాలి.
3. పుస్తక సమగ్ర సమాచారం (Technical Metadata)

ప్రాథమిక వివరాలు (Basic Info): • P1476 (Title): శ్రీకృష్ణదేవరాయలు • P1680
(Subtitle): సాహిత్యంలో- సమరంలో చక్రవర్తి శ్రీ కృష్ణదేవరాయలు పట్టాభిషేక
పంచశతాబ్ది సందర్భం • P31 (Instance of): book • Wikidata ID: NA • P18
(Image/Cover): NA

వ్యక్తులు (People): • P50 (Author): రావినూతల శ్రీరాములు • P110
(Illustrator): NA • P11105 (Annotator): NA • P123 (Publisher): విశాలాంధ్ర
పబ్లిషింగ్ హౌస్ • P655 (Translator): NA • P98 (Editor): NA • P767
(Contributor): NA • P872 (Printer): శ్రీ కళాంజలి గ్రాఫిక్స్, హైదరాబాద్ •
P2679 (Foreword Author): NA • P2680 (Afterword Author): NA

గుర్తింపు సంఖ్యలు (IDs): • P212 (ISBN-13): NA • P957 (ISBN-10): NA • P243
(OCLC): NA • P675 (Google Books ID): NA • P648 (Open Library): NA • P2034
(Gutenberg): NA • P724 (Internet Archive): NA • P8383 (Goodreads): NA •
P6721 (K10plus): NA

సందర్భం & ముద్రణ (Context & Edition): • P407 (Language): తెలుగు • P291
(Place of Publication): హైదరాబాద్ • P577 (Pub Date): ఆగస్టు, 2010 • P1104
(Pages): NA • P2635 (Volumes): NA • P393 (Edition): ప్రథమ ముద్రణ • P1031
(Legal Citation): NA • P186 (Material): Paper • P437 (Format): Paperback
4. అదనపు వివరాలు (Extended Fields)

• Work_Genre_P136: 954.84 (History of Andhra Pradesh / Vijayanagara Empire)
• Work_Subject_P921: శ్రీకృష్ణదేవరాయలు, విజయనగర సామ్రాజ్య చరిత్ర, తెలుగు
సాహిత్యం • Work_Country_P495: భారతదేశం • Work_Movement_P135: విజయనగర యుగ
సాహిత్యం / చారిత్రక పునఃపరిశీలన • Work_Based_On_P144: NA • Koha_Cost: NA •
Total Dewey Decimal Classification – DDC ID: 954.84
5. English Summary

"Srikrishnadevarayalu" by Raavinuthala Sreeramulu is an insightful
historical narrative published on the occasion of the quincentenary (500th
anniversary) of Emperor Srikrishnadevaraya's coronation. Published by
Visalaandhra Publishing House, the book offers a comprehensive look at the
golden era of the Vijayanagara Empire under the rule of Krishna Deva Raya,
celebrated both as a formidable warrior and a patron of literature.

The book systematically traces the inception of the Vijayanagara Empire,
highlighting the emperor's military prowess, strategic conquest, and
administrative brilliance. It elaborates on the state's foreign trade
policies, particularly the strategic acquisition of horses and elephants
through the port of Goa, ensuring economic and military superiority over
rivals. Beyond military achievements, the author highlights the emperor's
profound contribution to Telugu literature. The book details the royal
court "Bhuvana Vijayam," the patronage of the "Ashtadiggajas" (eight court
poets), and the artistic excellence of the epic poem *Amuktamalyada*
authored by the king himself.

In addition, the work examines historical monuments and fortresses
associated with the king, such as Penukonda and Chandragiri, discussing
their architectural significance and strategic importance during his reign.
Incorporating perspectives from eminent literary critics like Rallapalli
Anantha Krishna Sharma alongside authentic folk songs, the book presents a
holistic cultural portrait. Written in an accessible and lucid analytical
style, this work serves as an essential guide for researchers, students,
and general readers seeking to explore South Indian history and heritage.