మన నదుల కథ (మొదటి భాగం)7543

1. శీర్షిక & ప్రాథమిక గుర్తింపు విభాగం (Title & Basic Identification Block)
* పుస్తకం పూర్తి పేరు (తెలుగులో): మన నదుల కథ (మొదటి భాగం)

మన నదుల కథ 7543

* Title in English Transliteration: Mana Nadula Katha (Modati Bhagam)
* ఉపశీర్షిక (Subtitle): NA
* ప్రత్యామ్నాయ / ఇతర పేర్లు (Alternate/Variant Titles): నెహ్రూ బాలల
పుస్తకాలయం - 5: మన నదుల కథ
* గ్రంథ రూపం / వర్గం (Category/Genre): బాలసాహిత్యం / భౌగోళిక & పౌరాణిక
పరిచయ గ్రంథం (Children's Informative Non-Fiction / Geography & Mythology)
2. రచయిత, సంపాదకులు & ఇతర కర్తల వివరాలు (Author & Contributor Details)
* రచయిత పూర్తి పేరు: లీలా మజుందార్ (Leela Majumdar)
* కలం పేరు / బిరుదులు (Pen Name / Titles): NA
* రచయిత కాలం / జీవిత కాలం (Birth-Death Dates): NA
* జన్మస్థలం / నివాసం: NA
* విద్యా అర్హతలు & వృత్తి: NA
* సమకాలీన రచనలు / ఇతర ముఖ్య కృతులు: NA
* ఇతర కర్తల వివరాలు (Contributors):
* సంపాదకుడు (Editor): NA
* అనువాదకుడు (Translator): NA
* చిత్రకారుడు / ముఖచిత్ర డిజైనర్ (Illustrator/Cover Artist): తాపస్ దత్త
(Tapas Dutta)
* ముందుమాట / పీఠిక రచయిత (Foreword/Introduction Author): NA
* రచయిత పరిచయ వ్యాసం (Author Note): లీలా మజుందార్ ప్రముఖ భారతీయ రచయిత్రి.
నేషనల్ బుక్ ట్రస్ట్ వారి ‘నెహ్రూ బాల పుస్తకాలయం’ శ్రేణిలో భాగంగా బాలల కోసం
భారతదేశంలోని జీవనదుల ప్రాశస్త్యాన్ని, వాటి భౌగోళిక ప్రస్థానాన్ని మరియు
సాంస్కృతిక విశేషాలను కథారూపంలో సులభంగా అర్థమయ్యే రీతిలో ఆమె అందించారు.
3. సాహిత్య, విషయ & సామాజిక విశ్లేషణ (Literary, Content & Critical Analysis)
పరిచయం & నేపధ్యం (Introduction & Context)
‘మన నదుల కథ’ భారతదేశపు జీవనాడులైన నదుల విశిష్టతను, వాటి భౌగోళిక మార్గాన్ని
మరియు సాంస్కృతిక వారసత్వాన్ని బాలలకు కథాత్మకంగా పరిచయం చేసే ఉత్తమ
బాలసాహిత్య గ్రంథం. నేషనల్ బుక్ ట్రస్ట్ (NBT) 'నెహ్రూ బాలల పుస్తకాలయం'
సిరీస్ ద్వారా వెలువడిన ఈ రచన దేశంలోని నదీ పరివాహక ప్రాంతాల జీవన విధానాన్ని
చిన్ననాటి నుంచే పిల్లలకు అర్థమయ్యేలా తెలియజేస్తుంది.
రచయిత అంతరంగం & సంకల్పం (Author's Intent & Purpose)
భారతీయ సంస్కృతిలో నదులు కేవలం జలవనరులు మాత్రమే కాక, జీవనాధారాలుగా మరియు
పవిత్ర పుణ్యతీర్థాలుగా ఎలా మనుగడ సాగిస్తున్నాయో బాలలకు తెలియజేయడమే రచయిత్రి
ప్రధాన సంకల్పం. పౌరాణిక గాథలను, వాస్తవిక భౌగోళిక వివరాలను అనుసంధానిస్తూ
ప్రకృతి పట్ల గౌరవాన్ని, నదుల పట్ల ప్రేమానురాగాలను బాలల హృదయాలలో నాటడం ఈ
గ్రంథ ఉద్దేశం.
ప్రధాన విషయ సారాంశం (Core Summary & Key Themes)
* గంగ అవతరణ & పౌరాణిక నేపథ్యం: సగర చక్రవర్తి అశ్వమేధ యాగం, ఇంద్రుడు
గుర్రాన్ని అపహరించి కపిల మహర్షి ఆశ్రమంలో దాచడం, ఆపై గంగావతరణం జరిగిన పురాణ
వృత్తాంతాన్ని ఆసక్తికరంగా వివరించారు. గంగాసాగరం యొక్క ప్రాధాన్యతను
పేర్కొన్నారు.
* హిమాలయోద్భవ ప్రస్థానం: సముద్ర మట్టానికి సుమారు 3900 మీటర్ల ఎత్తులో
ఎముకలు కొరికే చలిలో ఉండే 'గోముఖి' వద్ద గంగానది పుట్టుక, అక్కడి మంచు గుహలు,
కొండరావి అడవుల గుండా ప్రవహిస్తూ గంగోత్రి దేవాలయానికి చేరుకునే మార్గం
వర్ణించబడింది.
* పర్వతాల నుండి మైదానాల వైపు ప్రయాణం: లక్ష్మణ్ ఝూలా, హరిద్వార్‌ల వద్ద
ఉధృతంగా దూకే గంగ, క్రమంగా మైదాన ప్రాంతాలలోకి ప్రవేశించి విస్తరిస్తుంది.
అక్కడి నుండి కాలువల ద్వారా వ్యవసాయ పొలాలకు నీరు అందే విధానం మరియు పడవల
రాకపోకలను తెలియజేశారు.
* ఉపనదులు & త్రివేణీ సంగమం: సహరాన్‌పూర్, మీరట్, అలీఘడ్, ఫరూకాబాద్ మీదుగా
సాగే ప్రయాణంలో రామ్‌గంగ కలవడం, ఆ తర్వాత అలహాబాద్ (ప్రయాగ) వద్ద పసిమి రంగు
గంగ, నీలిరంగు యమున, అంతర్వాహిని సరస్వతిల 'త్రివేణీ సంగమం' పవిత్రతను రంగుల
తేడాతో సహా సుందరంగా చిత్రించారు.
* ఈశాన్య నదులు & గ్రామీణ జీవనం: అస్సాంలోని దిబ్రుఘర్, లోహిత్ నది పరవళ్లు,
అలాగే దేశవ్యాప్తంగా ప్రవహించే ఇచ్ఛామతి వంటి చిన్న చిన్న వాగులు-నదులు ప్రజల
దైనందిన స్నానపానాలకు, వ్యవసాయానికి, జీవనానికి ప్రాణాధారంగా నిలిచిన తీరును
హృద్యంగా వివరించారు.
భాషా శైలి & వ్యాకరణ విశ్లేషణ (Language Style & Literary Tropes)
పుస్తకంలోని భాష అత్యంత సరళమైన, స్పష్టమైన మరియు ఆకర్షణీయమైన వ్యవహారిక శైలిలో
ఉంది. "నురుగులు క్రక్కుతూ, పరవళ్లు త్రొక్కుతూ, బుసలు కొడుతూ, ఉరుకులెత్తుతూ"
వంటి ధ్వన్యనుకరణ మరియు చలనశీల పదబంధాలు నదీ ప్రవాహ వేగాన్ని కళ్ళకు కడతాయి.
తాపస్ దత్త గారి రేఖాచిత్రాలు (గంగోత్రి దేవాలయం, లక్ష్మణ ఝూలా, జాలరి జీవితం)
కథనానికి సహజత్వాన్ని జోడించాయి.
పరిశోధనాత్మక & సాంస్కృతిక ప్రాముఖ్యత (Research & Cultural Value)
భారతీయ భౌగోళిక స్వరూపాన్ని, పౌరాణిక విశ్వాసాలను సమతుల్యంగా మేళవించి బాలలకు
బోధించే విజ్ఞానదాయక సాహిత్యానికి ఇది చక్కని ఉదాహరణ. నేషనల్ బుక్ ట్రస్ట్
జాతీయ సమగ్రతను, సాంస్కృతిక వైవిధ్యాన్ని దేశవ్యాప్త బాలలకు పరిచయం చేయడానికి
చేపట్టిన విశిష్ట ప్రచురణలలో ఇది ఒకటి.
ముగింపు & పాఠకుల మార్గదర్శి (Conclusion & Target Audience)
ఈ గ్రంథం ప్రాథమిక, మాధ్యమిక పాఠశాల విద్యార్థులకు, పర్యావరణ-భారతీయ సంస్కృతీ
ప్రేమికులకు మరియు బాలసాహిత్య పరిశోధకులకు ఎంతగానో ఉపకరిస్తుంది. భారతదేశ నదీ
వ్యవస్థపై సమగ్ర ప్రాథమిక అవగాహనను ఇది కల్పిస్తుంది.
4. విపుల సాంకేతిక మెటాడేటా (Technical Metadata - Wikidata & MARC Compatible)
* ప్రాథమిక వికీడేటా & కేటలాగ్ వివరాలు:
* P1476 (Title): మన నదుల కథ (మొదటి భాగం)
* P1680 (Subtitle): NA
* P31 (Instance of): Book / Children's Monograph
* Wikidata ID: NA
* P18 (Image/Cover Art): NA
* కర్తలు & సంస్థలు (Persons & Entities):
* P50 (Author): లీలా మజుందార్ (Leela Majumdar)
* P110 (Illustrator): తాపస్ దత్త (Tapas Dutta)
* P11105 (Annotator): NA
* P655 (Translator): NA
* P98 (Editor): NA
* P767 (Contributor): NA
* P2679 (Foreword Author): NA
* P2680 (Afterword Author): NA
* P123 (Publisher): నేషనల్ బుక్ ట్రస్ట్, ఇండియా, న్యూఢిల్లీ (National
Book Trust, India)
* P872 (Printer / Press): NA
* గుర్తింపు సంఖ్యలు (Identifiers):
* P212 (ISBN-13): NA
* P957 (ISBN-10): NA
* P243 (OCLC Number): NA
* P675 (Google Books ID): NA
* P648 (Open Library ID): NA
* P2034 (Project Gutenberg ID): NA
* P724 (Internet Archive ID): NA
* P8383 (Goodreads Identifier): NA
* P6721 (K10plus PPN): NA
* సందర్భం, ముద్రణ & భౌతిక వివరాలు (Physical & Publication Details):
* P407 (Language): Telugu
* P291 (Place of Publication): న్యూఢిల్లీ (New Delhi)
* P577 (Publication Date / Year): NA
* P1104 (Page Count): NA (స్కాన్లలో సూచించబడిన నమూనా పేజీ సంఖ్యలు: 1, 9,
11 మొదలైనవి)
* P2635 (Number of Volumes): 1 (మొదటి భాగం)
* P393 (Edition Number): NA
* P1031 (Legal Citation / Registration No): విభాగ సంఖ్య: 590 / 910;
లైబ్రరీ సంఖ్య: 7543 (శ్రీ కృష్ణదేవరాయ ఆంధ్ర భాషా నిలయము, సుల్తాన్ బజార్,
హైదరాబాద్)
* P186 (Material Used): Paper / Digital PDF
* P437 (Distribution Format): Paperback / Digital Scan
* Cost / Original Price (ధర): NA
5. వర్గీకరణ & డిజిటల్ ఆర్కైవల్ ఫీల్డ్స్ (Classification & Archival Studies)
* Work_Genre_P136: Children's Literature / Geography / Indian Folklore &
Culture
* Work_Subject_P921: Rivers of India, Ganges River, Yamuna, Triveni
Sangam, Indian Geography, Hindu Mythology, Children's Education
* Work_Country_P495: India
* Work_Movement_P135: నెహ్రూ బాల పుస్తకాలయం జాతీయ సమగ్రతా ప్రచురణలు (Nehru
Bal Pustakalaya Series)
* Work_Based_On_P144: NA
* Dewey Decimal Classification (DDC) Number: 915.4 / 551.483 (Geography of
India / Rivers)
* Colon Classification (CC) Class Number: U.44 / U215 (Geography of Indian
Rivers)
* Koha Classification Tag / Call Number: 590 / 910
* Copyright Status / Public Domain: In Copyright / National Book Trust,
India
6. English Academic Abstract & Metadata Summary
Objective & Scope
Mana Nadula Katha (Modati Bhagam) is an illustrated educational work in
Telugu authored by Leela Majumdar with artwork by Tapas Dutta, published
under the prestigious Nehru Bal Pustakalaya series by the National Book
Trust (NBT), India, New Delhi. The monograph serves as a pedagogical
narrative introducing young readers to the major river systems of India,
synthesizing geographical facts, mythological origins, and the
socio-ecological lifelines that rivers represent across the subcontinent.
Methodology & Content Overview
The text adopts an accessible, narrative-driven storytelling methodology
interspersed with thematic line drawings. It opens with the classical
mythological descent of the River Ganga tied to King Sagara and Sage Kapila
at Ganga Sagar, transitioning seamlessly into physical geography by
detailing Gaumukh (3900 m altitude), Gangotri temple, Lakshman Jhula, and
Haridwar. The subsequent chapters trace the flow across northern plains,
detailing irrigation canals, the confluence with the Ramganga and Yamuna at
the Triveni Sangam in Prayag (Allahabad), and further extending to the
eastern river networks like the Lohit and Ichhamati.
Literary & Academic Significance
The work exemplifies post-independence India's national publishing
initiatives designed to inculcate geographical literacy, environmental
appreciation, and cultural unity among children through vernacular
languages. It holds archival and bibliographic value in South Asian
children's literature, illustrating how oral folklore and physical
geography were harmonized in state-sponsored educational texts.
Recommendation
This publication is an essential resource for scholars of South Asian
children's literature, educational historians, curriculum designers, and
digital bibliographers cataloging twentieth-century Indic publications.