సంధ్యా నృత్యము 7919

 

సంధ్యానృత్యము

సాహిత్య / విషయ విశ్లేషణ వ్యాసం

పరిచయం

తెలుగు సాహిత్యంలో భావకవిత్వ యుగానికి, నవ్యసాహిత్యోద్యమానికి విశిష్టమైన ఊపిరిలూదిన ప్రముఖ రచయిత, చిత్రకారుడు అడవి బాపిరాజు గారి కథల సంకలనమే ఈ "సంధ్యానృత్యము". ఇందలి కథలు కథా సాహిత్యం, భావకవిత్వపు రససృష్టి, శిల్పకళా వైభవం సమ్మేళనంగా రూపుదిద్దుకున్నాయి. విభిన్నమైన సామాజిక, సాంస్కృతిక, మానసిక అంశాలను ప్రతిబింబించే ఈ కల్పనా సాహిత్యం (Fiction / Stories) పాఠకులను ఒక ప్రాపంచికమైన రసాస్వాదనలోకి తీసుకెళ్తుంది.

రచయిత అంతరంగం

అడవి బాపిరాజు గారు కేవలం రచయిత మాత్రమే గాక లలిత కళల్లో ప్రావీణ్యం ఉన్న చిత్రకారుడు, రసజ్ఞుడు. ఆయన హృదయం కళాత్మక భావనాశక్తితో నిండినది. ప్రకృతి అందాలు, నాట్య కళ, లలిత కళల పట్ల ఆయనకున్న అగాధమైన అనురాగం, మానవ సంబంధాలలోని సూక్ష్మ భావాలను ఆవిష్కరించే నైపుణ్యం ఈ రచనల్లో స్పష్టంగా కనిపిస్తుంది. సంప్రదాయాన్ని, నవ్యతను సమన్వయం చేస్తూ సమాజంలోని వివిధ వర్గాల బ్రతుకు చిత్రాన్ని తన కలం ద్వారా సజీవంగా చిత్రీకరించడం ఆయన ప్రత్యేకత.

పుస్తక సారాంశం / ప్రధానాంశం

ఈ సంకలనంలో 'సంధ్యానృత్యము', 'లచ్చిమి', 'అసురకన్య', 'తిరుపతి కొండ మెట్టు', 'టాంకు దళము', 'వసుబాలుడు', 'తూలికానృత్యం', 'హిమాలయరశ్మి', 'గోదావరి సుడులు' మొదలైన రసవత్తరమైన కథలు ఉన్నాయి.

• సంధ్యానృత్యము: సంధ్యాసమయంలో ప్రకృతిలోని రంగుల మార్పులు, నాట్య కళలోని పవిత్రత మరియు ఆవేశాలను కళాత్మకంగా వర్ణించే కథ ఇది. పృథుకల్పాచార్యుడనే నాట్యాచార్యుడు, ఆయన శిష్యురాలు అరవింద నాట్య ప్రతిభ, గురువు వద్దకు వచ్చిన కుమారుడి మనోభావాల చుట్టూ ఈ కథాంశం తిరుగుతుంది.
• లచ్చిమి: పచ్చలయ్య అనే వృద్ధ రైతు తనకున్న రెండెకరాల మాగాణి పొలాన్ని తన కన్నకూతురిలా భావించి "లచ్చిమి" అని పేరుపెట్టుకుని ఆప్యాయంగా సాగు చేసుకునే ఆత్మీయ కథ. భూమికి, మనిషికి నడుమ ఉన్న ప్రేమానుబంధాన్ని ఇది ఎంతో ఆత్మీయంగా ఆవిష్కరిస్తుంది.
• గోదావరి సుడులు: నైజాం నిజాం పాలన, రజాకార్ల దురాగతాల నేపథ్యంలో సాగే చారిత్రక సామాజిక నేపథ్యమున్న కథ. రామమూర్తి అనే ఓవర్సీర్ తన ఉద్యోగం, బ్రతుకుదెరువు కోసం నైజాం ప్రాంతంలో పడ్డ కష్టాలు, రజాకార్ల దాడి, కమ్యూనిస్టుల ప్రతిఘటన, భద్రాచలం మీదుగా రాజమండ్రికి చేరుకోవడంలో పడిన ఆవేదనల రూపకమే ఈ కథ. గోదావరి నదిలోని సుడిగుండాల లాగే ఆయన హృదయంలో చెలరేగిన సుడులను రచయిత అద్భుతంగా చిత్రీకరించారు.

శైలి మరియు విశ్లేషణ

అడవి బాపిరాజు గారి భాషా ప్రయోగం అత్యంత శోభాయమానంగా, భావభరితంగా ఉంటుంది. చిత్రకారుడి దృష్టితో ప్రకృతిని, పాత్రల వర్ణనలను రంగులు దిద్దినట్లుగా రాశారు. 'సంధ్యానృత్యము' కథలో నాట్య శాస్త్ర పదజాలాన్ని, భావకవిత్వ ఛాయలను ఉపయోగించగా, 'లచ్చిమి' కథలో పల్లెటూరి వాతావరణాన్ని, సాగుబడి చెట్ల వివరాలను చక్షుస్సులకు కట్టేలా వివరించారు. తెలంగాణ, మరాఠ్వాడా ప్రాంతాల ప్రజా జీవితం, నైజాం కాలపు పరిస్థితులను 'గోదావరి సుడులు' కథలో సమకాలీన యాస మరియు పాత్రల మనోవేదనల ద్వారా ప్రతిబింబించారు.

ముగింపు

తెలుగు కథా సాహిత్యంలో భావకవిత్వపు పరిమళాలను, కళాత్మక శైలిని ఆస్వాదించాలనుకునే సాధారణ పాఠకులకు, పరిశోధకులకు మరియు విద్యార్థులకు ఈ పుస్తకం అత్యంత విలువైనది. నవ్యసాహిత్య యుగపు కథా రీతులను, అడవి బాపిరాజు గారి విశిష్టమైన శైలిని అర్థం చేసుకోవడానికి ఈ పుస్తకాన్ని తప్పక చదవాలి.

పుస్తక సమగ్ర సమాచారం (Technical Metadata)

ప్రాథమిక వివరాలు (Basic Info):

• P1476 (Title): సంధ్యానృత్యము
• P1680 (Subtitle): NA
• P31 (Instance of): పుస్తకం / కథల సంపుటి
• Wikidata ID: NA
• P18 (Image/Cover): NA

వ్యక్తులు (People):

• P50 (Author): అడవి బాపిరాజు
• P110 (Illustrator): NA
• P11105 (Annotator): NA
• P123 (Publisher): NA
• P655 (Translator): NA
• P98 (Editor): NA
• P767 (Contributor): NA
• P872 (Printer): NA
• P2679 (Foreword Author): NA
• P2680 (Afterword Author): NA

గుర్తింపు సంఖ్యలు (IDs):

• P212 (ISBN-13): NA
• P957 (ISBN-10): NA
• P243 (OCLC): NA
• P675 (Google Books ID): NA
• P648 (Open Library): NA
• P2034 (Gutenberg): NA
• P724 (Internet Archive): NA
• P8383 (Goodreads): NA
• P6721 (K10plus): NA

సందర్భం & ముద్రణ (Context & Edition):

• P407 (Language): తెలుగు (Telugu)
• P291 (Place of Publication): NA
• P577 (Pub Date): NA
• P1104 (Pages): NA
• P2635 (Volumes): NA
• P393 (Edition): NA
• P1031 (Legal Citation): NA
• P186 (Material): పేపర్ (Paper)
• P437 (Format): ప్రింటెడ్ బుక్ (Printed Book)

అదనపు వివరాలు (Extended Fields)

• Work_Genre_P136: కథా సంపుటి / భావకవిత్వ కథలు (Short Story Collection)
• Work_Subject_P921: నాట్య కళ, ప్రకృతి వర్ణన, రైతు జీవితం, సామాజిక-రాజకీయ పరిస్థితులు
• Work_Country_P495: భారతదేశం (India)
• Work_Movement_P135: నవ్యసాహిత్యము / భావకవిత్వ యుగము
• Work_Based_On_P144: NA
• Koha_Cost: NA
• Total Dewey Decimal Classification – DDC ID: 891.483 (Telugu Fiction / Short Stories)

English Summary

Sandhya Nrutyamu is a fine collection of Telugu short stories written by the renowned poet, artist, and writer Adavi Bapiraju. Dedicated to Rayaprolu Subbarao, this anthology highlights Bapiraju's artistic storytelling, blending romanticism, nature, classical performing arts, and socio-political themes.

The titular story, Sandhya Nrutyamu, explores the sublime beauty of classical dance set against the backdrop of twilight and aesthetic devotion. Other stories, such as Lachimi, portray a heartwarming bond between an aged farmer and his fertile land, which he treats as his own daughter. Stories like Godavari Sudulu capture the historical turmoil during the Razakar era in the erstwhile Hyderabad State, reflecting the struggles of ordinary people, political instability, and deep emotional angst.

Bapiraju's writerly voice is distinct for its painterly descriptions, rich poetic vocabulary, and empathetic portrayal of human emotions. His multidisciplinary approach as an artist enriches the narrative style, transforming prose into visual poetry. This collection serves as a vital work for lovers of modern Telugu literature, cultural historians, and scholars studying the Romantic movement in 20th-century Telugu fiction.