లక్షణ_7999

*లక్షణ*

*1. శీర్షిక & ప్రాథమిక గుర్తింపు విభాగం (Title & Basic Identification
Block)*

-

*పుస్తకం పూర్తి పేరు (తెలుగులో):* లక్షణ (సాంఘికవిషయికమగు నవల)
-

*Title in English Transliteration:* Lakshana (Sanghika Vishayikamagu
Navala)
-

*ఉపశీర్షిక (Subtitle):* NA
-

*ప్రత్యామ్నాయ / ఇతర పేర్లు (Alternate/Variant Titles):* NA
-

*గ్రంథ రూపం / వర్గం (Category/Genre):* నవల / సాంఘిక నవల (Telugu Social
Novel)

*2. రచయిత, సంపాదకులు & ఇతర కర్తల వివరాలు (Author & Contributor Details)*

-

*రచయిత పూర్తి పేరు:* భోగరాజు నారాయణమూర్తి
-

*కలం పేరు / బిరుదులు (Pen Name / Titles):* NA
-

*రచయిత కాలం / జీవిత కాలం (Birth-Death Dates):* NA
-

*జన్మస్థలం / నివాసం:* విజయనగరము (విజ్ఞాపన పత్రం ప్రకారం)
-

*విద్యా అర్హతలు & వృత్తి:* NA
-

*సమకాలీన రచనలు / ఇతర ముఖ్య કૃతులు:* PDF ఆధారంగా అంతకుముందు చరిత్రాత్మక
నవలలు, బాల్యవివాహాలు, పునర్వివాహాలపై పత్రికలకు రాసిన చాటుపద్యాలు.
-

*ఇతర కర్తల వివరాలు (Contributors):*
-

*సంపాదకుడు (Editor):* NA
-

*అనువాదకుడు (Translator):* NA
-

*చిత్రకారుడు / ముఖచిత్ర డిజైనర్ (Illustrator/Cover Artist):* NA
-

*ముందుమాట / పీఠిక రచయిత (Foreword/Introduction Author):* భోగరాజు
నారాయణమూర్తి (స్వయంగా రాసిన 'విజ్ఞాపన')
-

*రచయిత పరిచయ వ్యాసం (Author Note):*

భోగరాజు నారాయణమూర్తి గారు అంతకుముందు పలు చరిత్రాత్మక నవలలను రచించారు.
సాంఘిక దురాచారాలైన బాల్యవివాహాలు, వైధవ్య సమస్యలపై పత్రికల్లో పద్యాలు రాసిన
అనుభవంతో, మిత్రుల ప్రోత్సాహంతో ఈ సాంఘిక నవలను తొలి ప్రయత్నంగా చేపట్టారు.
కథా నిర్మాణంలో నిరూపక (డిటెక్టివ్/విచారణ) భాగాన్ని పొందుపరచడానికి మిత్రులు
పొరనంది వేంకటసుబ్బారావు పంతులు గారి తోడ్పాటును తీసుకున్నారు.

*3. సాహిత్య, విషయ & సామాజిక విశ్లేషణ (Literary, Content & Critical
Analysis)**పరిచయం & నేపధ్యం (Introduction & Context)*

"లక్షణ" నవల 20వ శతాబ్దపు ప్రారంభంలో (1912 నాటి) తెలుగు సమాజంలో నెలకొన్న
బాల్యవివాహాలు, వితంతు పునర్వివాహాలు, నిర్బంధ వైధవ్యాలు మరియు ఆచార
ఛాందసభావాలను ప్రతిబింబించే ఒక విశిష్ట సాంఘిక-డిటెక్టివ్ నవల. నాటి ఆంగ్లేయుల
పరిపాలనా కాలపు పట్టణ జీవన శైలి మరియు సామాజిక సంస్కరణల నేపథ్యాన్ని ఈ గ్రంథం
ప్రధానాంశంగా తీసుకుంది.
*రచయిత అంతరంగం & సంకల్పం (Author's Intent & Purpose)*

చారిత్రక నవలలు మాత్రమే రాసే రచయిత, సమాజంలో పేరుకుపోయిన కుళ్ళిన ఆచారాలను
ఎండగట్టడానికి ఈ సాంఘిక రచన చేపట్టారు. పూర్వాచార పరాయణులైన ఛాందసుల విమర్శలకు
వెరవక, నవనాగరికుల ఆమోదాన్ని కాంక్షిస్తూ, ఈశ్వర్చంద్ర విద్యాసాగర్ వంటి
మహనీయుల సంస్కరణాత్మక ధోరణిని సమాజానికి చాటడమే రచయిత ముఖ్య సంకల్పం.
*ప్రధాన విషయ సారాంశం (Core Summary & Key Themes)*

-

*కథాంశం & పాత్రల చిత్రణ:* కథ "ధాతారామ్" (తాతారామ్) అనే వైభవపేతమైన నగరం,
దానికి ఆనుకుని ఉన్న రామసాగరం అనే చెరువు వద్ద నిందితుడి మెడ కోసి నీటిలో
పడేసిన భయంకరమైన శవం లభ్యమవ్వడంతో ప్రారంభమవుతుంది. డిటెక్టివ్
సబ్-ఇన్స్పెక్టర్ రామారావు ఈ హత్య వెనుక ఉన్న రహస్యాన్ని ఛేదించే దిశగా విచారణ
చేపడతాడు.
-

*సామాజిక ప్రతిఫలనం & వైవాహిక హక్కులు:* కథానాయిక "లక్షణ" తన తండ్రి
భీమశంకరము గారి ఛాందస వైఖరి వల్ల, పసితనంలోనే భర్తను కోల్పోయి వితంతువుగా
మారుతుంది. ఆ పిమ్మట ఆమెను బలవంతంగా గుండు గీయించి కట్టుబాట్లకు
గురిచేయాలని తండ్రి ప్రయత్నించగా, తన మానస చోరుడైన మాధవుడితో ఉన్న అనురాగాన్ని
ధైర్యంగా బహిర్గతం చేస్తుంది.
-

*విచిత్ర వివాహము:* నాటి సంస్కర్తలు, న్యాయవాదుల సమక్షంలో లక్షణ-మాధవుల
ఉద్వేగభరితమైన ప్రేమ లేఖలను చదివి వినిపించి, తండ్రి ఆంక్షలను ధిక్కరిస్తూ
వారిద్దరికీ శాస్త్రోక్తంగా పునర్వివాహం జరిపించడంతో నవల ముగుస్తుంది.

*భాషా శైలి & వ్యాకరణ విశ్లేషణ (Language Style & Literary Tropes)*

-

*భాషా రూపం:* 1912 నాటి గ్రాంథిక మరియు వ్యావహారిక సమ్మేళన శైలి వాడబడింది.
-

*పద్యాలు & లేఖలు:* పాత్రల భావోద్వేగాలను, ప్రేమను వ్యక్తపరచడానికి
శార్దూల, మత్తేభ, సీస పద్యాలలో లేఖా సాహిత్వాన్ని వాడడం విశేషం.
"అధమోద్వాహంబు నుద్వాహమే?", "మనసార నిన్నెవరించినదాననో కానొ" వంటి ప్రయోగాలు
శైలికి వన్నె తెచ్చాయి.

*పరిశోధనాత్మక & సాంస్కృతిక ప్రాముఖ్యత (Research & Cultural Value)*

తెలుగులో ప్రారంభ దశలోని సాంఘిక నవలలలో నేర పరిశోధన (Detective) మరియు సామాజిక
సంస్కరణ (Social Reform) అనే రెండు విభిన్న ప్రక్రియలను సమర్థవంతంగా మేళవించిన
తొలి ప్రయోగాలలో ఇది ఒకటి. నాటి స్త్రీల స్వేచ్ఛ, వితంతు పునర్వివాహ ఉద్యమాల
స్వభావాన్ని అధ్యయనం చేయడానికి ఇది పరిశోధకులకు అత్యంత విలువైన చారిత్రక ఆధారం.
*ముగింపు & పాఠకుల మార్గదర్శి (Conclusion & Target Audience)*

ఈ నవల తెలుగు సాహిత్య చరిత్రకారులకు, స్త్రీవాద సాంఘిక సంస్కరణల పరిశోధకులకు
మరియు ప్రారంభ కాలపు తెలుగు నవలా ప్రియులకు ఆవశ్యక పఠనీయ గ్రంథం. సామాజిక
కట్టుబాట్లను ఎదురించి స్త్రీ స్వతంత్ర భావాలను ఎలా చాటుకుందో ఈ రచన
నిరూపిస్తుంది.
*4. విపుల సాంకేతిక మెటాడేటా (Technical Metadata - Wikidata & MARC
Compatible)*

*ప్రాథమిక వికీడేటా & కేటలాగ్ వివరాలు:*

-

*P1476 (Title):* లక్షణ
-

*P1680 (Subtitle):* సాంఘికవిషయికమగు నవల
-

*P31 (Instance of):* Book / Monograph / Novel
-

*Wikidata ID:* NA
-

*P18 (Image/Cover Art):* NA

*కర్తలు & సంస్థలు (Persons & Entities):*

-

*P50 (Author):* భోగరాజు నారాయణమూర్తి
-

*P110 (Illustrator):* NA
-

*P11105 (Annotator):* NA
-

*P655 (Translator):* NA
-

*P98 (Editor):* NA
-

*P767 (Contributor):* పొరనంది వేంకటసుబ్బారావు పంతులు (నిరూపక భాగ
సహాయకుడు)
-

*P2679 (Foreword Author):* భోగరాజు నారాయణమూర్తి
-

*P2680 (Afterword Author):* NA
-

*P123 (Publisher):* వావిళ్ల రామస్వామిశాస్త్రులు అండ్ సన్స్, చెన్నపురి
(మద్రాసు)
-

*P872 (Printer / Press):* వావిళ్ల రామస్వామిశాస్త్రులు అండ్ సన్స్ ప్రెస్,
చెన్నపురి

*గుర్తింపు సంఖ్యలు (Identifiers):*

-

*P212 (ISBN-13):* NA
-

*P957 (ISBN-10):* NA
-

*P243 (OCLC Number):* NA
-

*P675 (Google Books ID):* NA
-

*P648 (Open Library ID):* NA
-

*P2034 (Project Gutenberg ID):* NA
-

*P724 (Internet Archive ID):* NA
-

*P8383 (Goodreads Identifier):* NA
-

*P6721 (K10plus PPN):* NA

*సందర్భం, ముద్రణ & భౌతిక వివరాలు (Physical & Publication Details):*

-

*P407 (Language):* Telugu (తెలుగు)
-

*P291 (Place of Publication):* చెన్నపురి (Madras / Chennai)
-

*P577 (Publication Date / Year):* 16-6-1912 (విజ్ఞాపన తేదీ ఆధారంగా)
-

*P1104 (Page Count):* 139
-

*P2635 (Number of Volumes):* 1
-

*P393 (Edition Number):* NA
-

*P1031 (Legal Citation / Registration No):* NA
-

*P186 (Material Used):* Paper
-

*P437 (Distribution Format):* Hardcover / Printed Book
-

*Cost / Original Price (ధర):* NA

*5. వర్గీకరణ & డిజిటల్ ఆర్కైవల్ ఫీల్డ్స్ (Classification & Archival
Studies)*

-

*Work_Genre_P136:* నవల / సాంఘిక నవల / డిటెక్టివ్ నవల (Novel / Social
Reform Fiction)
-

*Work_Subject_P921:* సామాజిక సంస్కరణలు, బాల్యవివాహాలు, వితంతు
పునర్వివాహాలు, నేర పరిశోధన, స్త్రీ స్వేచ్ఛ
-

*Work_Country_P495:* India (భారతదేశం)
-

*Work_Movement_P135:* 20వ శతాబ్దపు ప్రారంభ కాలపు ఆంధ్ర సామాజిక
పునరుజ్జీవన & సంస్కరణ సాహిత్యం
-

*Work_Based_On_P144:* NA
-

*Dewey Decimal Classification (DDC) Number:* *894.8273* (శ్రీకృష్ణదేవరాయ
ఆంధ్ర భాషానిలయం పుస్తక సంఖ్య: 1517 / విభాగం: 2-27 నవల)
-

*Colon Classification (CC) Class Number:* NA
-

*Koha Classification Tag / Call Number:* Call No: 2-27 (SKTBN Accession
No: 1517 / Reg No: 31317-260)
-

*Copyright Status / Public Domain:* Public Domain (1912 లో
ప్రచురితమైనందున ప్రస్తుతం కాపీరైట్ పరిధి దాటి పబ్లిక్ డొమైన్‌లో ఉంది)

*6. English Academic Abstract & Metadata Summary*

-

*Objective & Scope:*

*"Lakshana"* is an early 20th-century Telugu social reform novel
authored by Bhogaraju Narayanamurthi and published by Vavilla Ramaswamy
Sastrulu & Sons in 1912. Dedicating the work to Ishwar Chandra
Vidyasagar, the author targets orthodox social evils such as child
marriage, forced widowhood, and the oppression of women, contrasting them
with modern progressive thought.
-

*Methodology & Content Overview:*

The novel employs a dual narrative strategy combining social reform
themes with a murder investigation. Opening with the discovery of a
severed body near the Rama Sagara lake in Dhataram city, Detective
Sub-Inspector Rama Rao leads the investigation. Simultaneously, the
central plot revolves around Lakshana, a young widow subjected to Orthodox
pressures by her father, Bheemasankaram. Refusing traditional
subjugation, Lakshana's secret love letters with Madhava are presented
during a dramatic public gathering, leading to their reformative remarriage
(*Vichitra Vivahamu*).
-

*Literary & Academic Significance:*

Published during the height of the Andhra Renaissance, *Lakshana* stands
out for blending detective elements into social fiction. It integrates
epistolary poetry with classical prose, serving as a primary text for
studying early Telugu novelistic evolution, social reform movements, and
gender discourse in colonial South Asia.
-

*Recommendation:*

Essential reading for academic scholars in South Asian Studies, Telugu
literary historians, archivists cataloging early 20th-century Indian print
culture, and researchers in gender and social reform studies.