శ్రీరంగమహాత్మ్యము 9512

శ్రీరంగమహాత్మ్యము సాహిత్య / విషయ విశ్లేషణ వ్యాసం (Literary & Subject Essay)
పరిచయం

దక్షిణ భారతదేశంలో విశిష్టాద్వైత సంప్రదాయానికి, శ్రీవైష్ణవ క్షేత్రాలకు
అత్యంత ముఖ్యమైన మకుటాయమానం శ్రీరంగ దివ్యక్షేత్రం. కావేరీ నదీ మధ్యంలో వెలసిన
ఈ 'కలియుగ వైకుంఠ' విశేషాలను, శ్రీరంగనాథుని వైభవాన్ని, క్షేత్ర
ప్రాశస్త్యాన్ని తెలిపే గ్రంథమే *‘శ్రీరంగమహాత్మ్యము’*. ఇది ప్రధానంగా వచన
రూపంలో (వచన కావ్యము) రచించబడిన ఆధ్యాత్మిక మరియు క్షేత్ర మాహాత్మ్య గ్రంథం.
శ్రీవైష్ణవ సంప్రదాయ గ్రంథ నిలయం (ఎస్. సి. స్వామి అండ్ సన్స్, మద్రాసు) మరియు
మారుతి బుక్ సెల్లర్స్ & పబ్లిషర్స్ (సికింద్రాబాద్) వారి ద్వారా
ప్రచురించబడిన ఈ పుస్తకం, శ్రీరంగ క్షేత్ర దర్శన ఫలాన్ని, అక్కడ జరిగే
ఉత్సవాలను, మరియు గర్భగృహ ప్రాకారాల విశేషాలను పాఠకులకు సులభ శైలిలో
అందిస్తుంది.
రచయిత అంతరంగం

ఈ గ్రంథం పౌరాణిక మరియు సాంప్రదాయక శ్రీవైష్ణవ మూలాల ఆధారంగా, నారద-భారద్వాజ /
వ్యాసాది మహర్షుల సంవాద రూపంలో సాగే క్షేత్ర పురాణ వచనం. శ్రీరంగనాథుని దివ్య
లీలలను, పాంచరాత్రాగమ పద్ధతులను సమాజంలో ప్రతి ఒక్కరికీ - ముఖ్యంగా సాధారణ
భక్తులకు, యాత్రికులకు సులభంగా అర్థమయ్యేలా వచన రూపంలో అందించాలనే ఆంతర్యం
ప్రచురణకర్తల మరియు సంకలనకర్తల రచనలో స్పష్టంగా గోచరిస్తుంది.
पुस्तక సారాంశం / ప్రధానాంశం (Book Summary/Core Theme)

ఈ పుస్తకం శ్రీరంగ క్షేత్ర ఆవిర్భావం, మహిమలు మరియు దేవాలయ ప్రాకారాల సమగ్ర
స్వరూపాన్ని ప్రతిపాదిస్తుంది.

- *నారదాది మునుల సంవాదం:* శౌనకాది మహర్షుల తపోవనానికి త్రికాలజ్ఞుడైన నారద
మహర్షి వేంచేసినప్పుడు, వారు నారదుడిని అర్ఘ్యపాద్యాదులతో పూజించి క్షేత్ర
మాహాత్మ్యాన్ని తెలపమని కోరడంతో గ్రంథం ప్రారంభమవుతుంది.
- *శ్రీరంగ క్షేత్ర ప్రాశస్త్యం:* కావేరీ నదీ మధ్యమున, చంద్రపుష్కరిణీ
తీరాన వెలసిన ఈ క్షేత్రం సర్వపాపహరమైనదని, కలియుగ వైకుంఠమని వివరించబడింది.
"హా రంగ! హా రంగ!" అని స్మరించినా, ఆవళించే సమయంలో శ్రీరంగనాథుని నామం తలచినా
సమస్త పాపాలు నశించి మోక్షం లభిస్తుందని పురాణోక్తిని తెల్పుతుంది.
- *కావేరీ స్నాన ఫలం & పితృకార్యాలు:* తులామాసంలో కావేరీ స్నానం, మాఘమాసంలో
క్షేత్రవాసం, కన్యామాస త్రయోదశి నాడు పిండప్రధానం చేయడం వలన పితృదేవతలకు
తృప్తి కలిగి ఆత్మలకు ఉత్తమ గతులు లభిస్తాయని పేర్కొనబడింది. శ్రీరంగానికి
వెళ్లే యాత్రికులకు అన్నపానాదులు ఒసగిన వారికి కూడా గొప్ప పుణ్యలోకాలు
ప్రాప్తిస్తాయని వివరించబడింది.
- *దేవాలయ నిర్మితి మరియు ప్రాకారాల వర్ణన:* గర్భగృహం మొదలుకొని
ప్రాకారాలు, విమాన గోపురాలు, మండపాలు, విరజబావి, సేనముదలియార్ల సన్నిధి,
అర్జున మండపం, చిలకల మండపం, పవిత్ర మండపం వంటి ప్రతి ముఖ్య ప్రదేశం యొక్క
విశేషాలను మరియు 108 దివ్యదేశాల చిత్రాల ప్రాధాన్యతను క్షుణ్ణంగా వివరించారు.
విభీషణుడు శ్రీరంగనాథుని ప్రతిష్ఠించి రాజ్యం ఏలిన తీరును కూడా ఇందులో
స్పృశించారు.

శైలి మరియు విశ్లేషణ

ఈ గ్రంథం సరళమైన, సాంప్రదాయక గ్రాంథిక/వ్యావహారిక సమ్మేళన తెలుగు వచన శైలిలో
సాగింది. భక్తి రసాన్ని, క్షేత్ర విజ్ఞానాన్ని నింపుతూ పౌరాణిక శైలిలో
నారద-భారద్వాజ సంభాషణగా కథనం నడుస్తుంది. శ్రీవైష్ణవ పారిభాషిక పదాలైన *‘కులశేఖరన్
పడి’*, *‘తిరుపణ్ణాళి ప్రదక్షిణ’*, *‘తిరుమడపలి’*, *‘విరజవీధి’* వంటి
తమిళ-తెలుగు సాంప్రదాయ పదాలను విస్తృతంగా ఉపయోగిస్తూ క్షేత్ర ప్రత్యక్ష
అనుభూతిని కలిగిస్తుంది.
ముగింపు

శ్రీరంగ దివ్యక్షేత్రాన్ని దర్శించాలనుకునే భక్తులకు, ధార్మిక అధ్యయనం చేసే
విద్యార్థులకు మరియు వైష్ణవ క్షేత్ర మాహాత్మ్యాలను శోధించే పరిశోధకులకు ఈ
పుస్తకం ఒక సమగ్ర మార్గదర్శి (Guide) గా ఉపయోగపడుతుంది. క్షేత్ర పురాణాన్ని
చదివి తరించాలనుకునే ప్రతి భక్తుడు తప్పక పఠించదగిన గ్రంథమిది.
పుస్తక సమగ్ర సమాచారం (Technical Metadata)

ప్రాథమిక వివరాలు (Basic Info): • P1476 (Title): శ్రీరంగమహాత్మ్యము • P1680
(Subtitle): వివిధ - 9 / వచన కావ్యము • P31 (Instance of): Book • Wikidata
ID: NA • P18 (Image/Cover): NA

వ్యక్తులు (People): • P50 (Author): NA • P110 (Illustrator): NA • P11105
(Annotator): NA • P123 (Publisher): మారుతి బుక్ సెల్లర్స్ & పబ్లిషర్స్,
సికింద్రాబాద్ / ఎస్. సి. స్వామి అండ్ సన్స్ (శ్రీ వైష్ణవ సంప్రదాయ గ్రంథ
నిలయము), మద్రాసు • P655 (Translator): NA • P98 (Editor): NA • P767
(Contributor): NA • P872 (Printer): NA • P2679 (Foreword Author): NA •
P2680 (Afterword Author): NA

గుర్తింపు సంఖ్యలు (IDs): • P212 (ISBN-13): NA • P957 (ISBN-10): NA • P243
(OCLC): NA • P675 (Google Books ID): NA • P648 (Open Library): NA • P2034
(Gutenberg): NA • P724 (Internet Archive): NA • P8383 (Goodreads): NA •
P6721 (K10plus): NA

సందర్భం & ముద్రణ (Context & Edition): • P407 (Language): తెలుగు (Telugu) •
P291 (Place of Publication): Secunderabad / Madras • P577 (Pub Date): NA •
P1104 (Pages): NA • P2635 (Volumes): NA • P393 (Edition): NA • P1031 (Legal
Citation): NA • P186 (Material): Paper • P437 (Format): Printed Book /
Prose Work (వచన కావ్యము)
అదనపు వివరాలు (Extended Fields)

• Work_Genre_P136: ఆధ్యాత్మికము / క్షేత్ర మాహాత్మ్యము / వచన కావ్యము
(Devotional / Sthalapurana / Telugu Prose) • Work_Subject_P921: Sri
Ranganatha, Srirangam Temple, Kaveri River, Vaishnavism, Pilgrimage •
Work_Country_P495: India • Work_Movement_P135: Srivaishnava Devotional
Literature • Work_Based_On_P144: Sriranga Mahatmyam (Puranic Texts) •
Koha_Cost: 0-4-0 (అణాలు 4) • Total Dewey Decimal Classification – DDC ID:
894.827
English Summary

*Srirangamahatmyamu* (శ్రీరంగమహాత్మ్యము) is a devotional prose text (*Vachana
Kavyam*) dedicated to explaining the sacred glory, legends, and
architectural layout of the famous Srirangam Ranganathaswamy Temple.
Published jointly by Maruti Book Sellers & Publishers (Secunderabad) and
S.C. Swamy & Sons (Srivaishnava Sampradaya Grantha Nilayam, Madras), the
work serves both as a puranic exposition and a spiritual pilgrimage guide.

Structured primarily around conversations between divine sages such as
Narada, Bharadvaja, and Vyasa, the text highlights Srirangam as the
'Kaliyuga Vaikuntham' situated between the sacred Kaveri River and
Chandrapushkarini tank. The chapters detail the spiritual benefits (
*Phalastuti*) of visiting the temple, taking holy dips in the Kaveri during
auspicious months like *Tula* and *Magha*, performing ancestral rites (*Pithru
Karyam*), and constantly chanting Lord Ranganatha’s holy name.

Additionally, the book offers an intricate mapping of the temple complex.
It describes the inner sanctum (*Garbhagriha*), various enclosures (
*Prakarams*), halls (*Mandapams* such as Arjunamandapam and
Chandanamandapam), sacred wells (*Viraja Bavi*), and specific shrines
including those of Vibhishana, Anjaneya, and Bibi Nanchar. The text also
notes traditional terms like *Kulasekharan Padi* and *Viraja Veedhi*,
incorporating authentic Srivaishnava terminology. Written in accessible
prose, this book is an invaluable cultural and religious resource for
devotees, pilgrims, and researchers interested in South Indian temple
traditions and Vaishnavite literature.