రసరేఖలు9517

రసరేఖలు సాహిత్య / విషయ విశ్లేషణ వ్యాసం (Literary & Subject Essay) పరిచయం

తెలుగు సాహిత్యంలో లలితకళలు, వ్యక్త చిత్రణలు (Sketches), యాత్రానుభవాలు మరియు
కళా విమర్శ రంగాలకు నవీన రూపాన్ని అందించిన అరుదైన బహుముఖ ప్రజ్ఞాశాలి
సంజీవదేవ్. ఆయన కలం నుండి జారిన విశిష్ట వ్యాస సంకలనం *'రసరేఖలు'*.
దేశికవితామండలి ప్రచురణగా వెలువడిన ఈ గ్రంథం లలితకళలు, శిల్ప-చిత్రకళా విమర్శ,
స్వీయ యాత్రా స్మృతులు మరియు ప్రముఖ కళాకారుల పరిచయ వ్యాసాల విభాగం (Arts,
Essay & Literary Criticism) కిందకు వస్తుంది. కళాతృష్ణ, అనుభూతి, సృజనాత్మకతల
కలయికగా ఈ పుస్తకం పాఠకుల ముందుకు వచ్చి, ఆలోచనాత్మక సాహిత్యాభిరుచిని
పెంపొందిస్తుంది.
రచయిత అంతరంగం

రచయిత సంజీవదేవ్ స్వయంగా ఒక గొప్ప తత్వవేత్త, కవి, రచయిత మరియు చిత్రకారుడు.
"ఎందుకు వ్రాయటం? ఎందుకు వ్రాయకపోవటం?" అనే తన వినూత్న 'స్వీయగానం'
ప్రవేశికలోనే ఆయన ఆలోచనా లోతు ప్రస్ఫుటమవుతుంది. విశ్వ సృష్టిలోనే వ్యతిరేకతల
వెలుగునీడలు ఉన్నాయని, చేతకావటం-చేతకాకపోవడం అనే అసామ్యాల ఆకర్షణే రచనకు
మూలమని ప్రతిపాదించిన తాత్వికుడు ఆయన. కళలను కేవలం ఆస్వాదించడమే గాక, దాని
వెనుక ఉన్న భావోద్వేగాన్ని ప్రపంచానికి సునిశితంగా ఆవిష్కరించాలనే తపన ఆయన
రచనలలో కనిపిస్తుంది.
పుస్తక సారాంశం / ప్రధానాంశం (Book Summary/Core Theme)

'రసరేఖలు' పుస్తకం సంజీవదేవ్ గారి సునిశిత దృష్టిని, విస్తృత ప్రయాణ అనుభవాలను
మరియు ప్రముఖ కళాకారులతో వారికీ ఉన్న సాన్నిహిత్యాన్ని దృశ్యమానం చేస్తుంది. ఈ
వ్యాసావళిలో ప్రధానంగా కొన్ని ఆసక్తికర అంశాలు ఉన్నాయి:

- *యాత్రానుభవాల అనుభూతి ('హిమాలయాల్లో ఒక రోజు'):* కుమావూ హిమాలయాల్లోని
ఆల్మోరా నుండి మోర్నోలా గ్రామానికి కంచర గాడిదపై సాగించిన ప్రయాణాన్ని
కథనాత్మకంగా వివరించారు. శరత్కాలపు ప్రకృతి సౌందర్యం, నందాదేవి, త్రికూల్
హిమశిఖరాలపై పడే సాంధ్యరాగ వర్ణాలు, ఆపై అకస్మాత్తుగా ఆవరించిన కారుమేఘాలు,
వర్షం, చీకటి మరియు జంతుశాల మజిలీలో పడిన శ్రమలను ఎంతో అద్భుతమైన సన్నివేశ
చిత్రణతో వర్ణించారు.
- *చిత్రకారుల, కళాకారుల పరిచయ రేఖలు:* ప్రముఖ చిత్రకారుల జీవిత
విచిత్రాలను, వారి కళాసృష్టిని లోతుగా విశ్లేషించారు.
- *అసిత్ కుమార్ హల్దార్ ('సన్యాసి - చోరులు'):* అవనీంద్రనాథ్ టాగోర్
శిష్యుడిగా కలకత్తాలో రూపుదిద్దుకుని, రవీంద్రనాథ్ టాగోర్ స్థాపించిన
శాంతినికేతన్ కళాభవనానికి నాయకత్వం వహించిన హల్దార్ చిత్రకళను,
బెంగాలీ కవితా
విభాగాన్ని వివరించారు. బొమ్మలది 'అంతర్జాతీయ భాష' అని, అది భాషా పరిమితులను
దాటుతుందని స్పష్టం చేశారు. లక్నో గోమతీ నదీ తీరాన గల హల్దార్
ప్రభుత్వ బంగళా
వాతావరణం, చీనార వృక్షాల శోభను అక్షరబద్ధం చేశారు.
- *అమృతా షేర్-గిల్ ('సంతకు'):* పంజాబీ తండ్రి ఉమ్రావ్ సింగ్ మజీతియా
(శిబు సర్దార్), హంగేరియన్ తల్లికి 1913లో బుడాపెస్ట్‌లో జన్మించిన ఘటనా
వైచిత్ర్యం కలిగిన ఇండో-హంగేరియన్ చిత్రకారిణి అమృతా షేర్-గిల్ జీవితాన్ని,
సింమ్లా ప్రయాణాన్ని వర్ణించారు.

శైలి మరియు విశ్లేషణ

సంజీవదేవ్ శైలి అత్యంత విశిష్టమైనది; పద్య గంధి వచనం, చిత్రకారుడి దృక్పథం ఆయన
వాక్యాల్లో తొంగిచూస్తాయి. "కాంతి తెలుపునుంచి పసుపులోకీ, పసుపునుంచి
నారింజలోకీ, నారింజనుంచి ఎరుపులోకి మారిపోయింది" అంటూ ప్రకృతి రంగుల మార్పును
రాయడంలో ఆయన వచన చిత్రకళ కనిపిస్తుంది. వ్యంగ్యం, తత్వశాస్త్రం మరియు భావుకత
కలగలిసిన ఆత్మాశ్రయ శైలి (Personal Essay) పాఠకులను కట్టిపడేస్తుంది.
ముగింపు

కళాభిమానులకు, సాహిత్య విమర్శకులకు, యాత్రాచరిత్రల ప్రేమికులకు మరియు కళా
విద్యార్థులకు 'రసరేఖలు' ఒక ఉత్తమ పఠనీయ గ్రంథం. లలితకళల మూలాలను, చిత్రకారుల
జీవితాల్లోని అంతరార్థాలను లోతుగా అధ్యయనం చేయడానికి మరియు అందమైన తెలుగు వచన
శైలిని అనుభవించడానికి ఈ పుస్తకం తప్పక చదవదగినది.
పుస్తక సమగ్ర సమాచారం (Technical Metadata)

ప్రాథమిక వివరాలు (Basic Info): • P1476 (Title): రసరేఖలు • P1680 (Subtitle):
NA • P31 (Instance of): Book • Wikidata ID: NA • P18 (Image/Cover): NA

వ్యక్తులు (People): • P50 (Author): సంజీవదేవ్ • P110 (Illustrator): NA •
P11105 (Annotator): NA • P123 (Publisher): దేశికవితామండలి, విజయవాడ - 2 •
P655 (Translator): NA • P98 (Editor): NA • P767 (Contributor): NA • P872
(Printer): NA • P2679 (Foreword Author): సంజీవదేవ్ (స్వీయగానం) • P2680
(Afterword Author): NA

గుర్తింపు సంఖ్యలు (IDs): • P212 (ISBN-13): NA • P957 (ISBN-10): NA • P243
(OCLC): NA • P675 (Google Books ID): NA • P648 (Open Library): NA • P2034
(Gutenberg): NA • P724 (Internet Archive): NA • P8383 (Goodreads): NA •
P6721 (K10plus): NA

సందర్భం & ముద్రణ (Context & Edition): • P407 (Language): తెలుగు (Telugu) •
P291 (Place of Publication): విజయవాడ (Vijayawada) • P577 (Pub Date): NA
(Library Accession Date: 26/3/64) • P1104 (Pages): NA • P2635 (Volumes): NA
• P393 (Edition): NA • P1031 (Legal Citation): NA • P186 (Material): Paper
• P437 (Format): Printed Book
అదనపు వివరాలు (Extended Fields)

• Work_Genre_P136: Essays / Fine Arts Criticism / Travelogue / Biographical
Sketches • Work_Subject_P921: Fine Arts, Painting, Asit Kumar Haldar,
Amrita Sher-Gil, Kumaon Himalayas Travelogue • Work_Country_P495: India •
Work_Movement_P135: Modern Telugu Literary & Arts Criticism Movement •
Work_Based_On_P144: Author's personal experiences, travels, and artistic
observations • Koha_Cost: NA • Total Dewey Decimal Classification – DDC ID:
700 / 894.8274
English Summary

*Rasa Rekhalu (రసరేఖలు)* is a collection of essays on fine arts, travel
memories, and biographical sketches authored by the writer, painter, and
philosopher Sanjiva Dev. Published by Desi Kavitha Mandali, Vijayawada, the
book reflects the author's deep artistic sensibility, philosophical
insights, and literary prose style.

The book contains evocative essays that blend personal experiences with art
criticism. In the travelogue section *"Himalayallo Oka Roju"* (A Day in the
Himalayas), Sanjiva Dev vividly captures his journey on a mule from Almora
to Mornola in the Kumaon Himalayas. He details the natural shifts in colors
on the sunset skyline, the view of snow-capped peaks like Nanda Devi and
Trishul, and the sudden challenges brought by rain and dark mountain trails.

Another major theme of the collection is the insightful sketches of
renowned artists. In the essay *"Sanyasi - Chorulu"*, he portrays Asit
Kumar Haldar—a disciple of Abanindranath Tagore and head of Kala Bhavana at
Santiniketan—emphasizing that art is an international language transcending
linguistic barriers. He also explores the life of Amrita Sher-Gil (*Santu*),
the famous Indo-Hungarian painter born in Budapest to Umrao Singh Majithia
and a Hungarian mother.

Written with poetic prose and sharp philosophical reflection, *Rasa Rekhalu*
serves as a classic contribution to modern Telugu art literature, making it
an essential read for lovers of fine arts, travelogues, and aesthetic
criticism.