తెలుఁగు కావ్యమాల 9526

తెలుఁగు కావ్యమాల (An Anthology of Telugu Poetry) సాహిత్య / విషయ విశ్లేషణ
వ్యాసం పరిచయం

తెలుగు సాహితీ విజ్ఞాన పీఠంలో శతాబ్దాల కావ్య సౌందర్యాన్ని, కవిత్వ
పరిణామాన్ని ఒకే చోట ఆవిష్కరించే అరుదైన బృహత్ సంకలనం "తెలుఁగు కావ్యమాల".
కేంద్ర సాహిత్య అకాదెమి, న్యూఢిల్లీ వారి ప్రాజెక్టులో భాగంగా వెలువడిన ఈ
ప్రతిష్ఠాత్మక గ్రంథాన్ని ప్రముఖ కవి, విమర్శకులు శ్రీ కాటూరి వేంకటేశ్వరరావు
గారు కూర్చి ప్రచురించారు. ఈ సంకలనం DDC వర్గీకరణ ప్రకారం *894.827 / 894.8131*
(తెలుగు కవిత్వ సంకలనం - Telugu Poetry / Anthologies) విభాగానికి చెందుతుంది.
వేయి సంవత్సరాల (క్రీ.శ. 1000 నుండి క్రీ.శ. 1950 వరకు) సుదీర్ఘ తెలుగు కవితా
వికాసాన్ని నిష్పాక్షికంగా, సమగ్రంగా పాఠకులకు అందించడమే ఈ గ్రంథం యొక్క
ప్రధాన లక్ష్యం.
రచయిత/సంపాదకుని అంతరంగం

ఈ కావ్యమాల సంపాదకులు శ్రీ కాటూరి వేంకటేశ్వరరావు గారు. భావకవిత్వ యుగంలో
'పింగళి-కాటూరి' జంటగా సుప్రసిద్ధులైన కాటూరి వారు ప్రాచీన, ఆధునిక తెలుగు
సాహిత్యాలపై అపారమైన పట్టు కలిగిన మహామనీషి. ప్రాచీన ప్రబంధాల నుండి నవ్య
కవిత్వ ధోరణుల వరకు ప్రతి యుగంలోని విశిష్టతను గుర్తించి, రాగద్వేషాలకు
అతీతంగా ఉత్తమ కవితా ఖండికలను మాత్రమే ఎంపిక చేసి అమర్చడం ఈ సంకలనంలో ఆయనకున్న
సంపాదకీయ నైపుణ్యాన్ని, పండిత ప్రతిభను నిరూపిస్తుంది.
పుస్తక సారాంశం / ప్రధానాంశం

కాటూరి వేంకటేశ్వరరావు గారు తమ 'నివేదనమ్'లో పేర్కొన్నట్లుగా, ఈ కావ్యమాలను
సులభ అవగాహన కోసం మూడు ప్రధాన పేటలుగా (విభాగాలుగా) విభజించారు:

1. *మొదటి పేట (పురాణేతిహాసాలు & ప్రాచీన యుగం: క్రీ.శ. 1000 - 1500):*
ఆదికవి నన్నయ భట్టు మహాభారత ఆంధ్రీకరణతో ప్రారంభమై నారాయణభట్టు, తిక్కన, ఎర్రన
(కవిత్రయం), నన్నెచోడుడు, నాచన సోమనాథుడు, శ్రీనాథుడు, పోతన వంటి మహాతేజస్వుల
కావ్యాలలోని ఉత్కృష్ట ఘట్టాలు ఇందులో చోటుచేసుకున్నాయి. సంస్కృత మూలాలకు
తెలుగుదనం అద్ది, కథాకథనం, పాత్రచిత్రణల్లో తెలుగు కవులు చూపిన స్వతంత్రతను ఈ
విభాగం వివరిస్తుంది.
2. *రెండో పేట (ప్రబంధ యుగం & క్షీణ యుగం: క్రీ.శ. 1500 - 1850):* విజయనగర
సామ్రాజ్య వైభవంలో వికసించిన అల్లసాని పెద్దన, నంది తిమ్మన, రామరాజభూషణుడు,
ధూర్జటి, తెనాలి రామకృష్ణుడు వంటి అష్టదిగ్గజ కవుల ప్రబంధ శృంగారం, రసనిర్భర
వర్ణనలు మరియు కాళహస్తీశ్వర శతకం వంటి ఆత్మశోధనాత్మక కవిత్వం ఇందులో
ప్రసరిస్తాయి. తదనంతర నాయక రాజుల కాలపు (తంజావూరు, మధుర) లలిత శృంగార వైభవం,
వేమన యోగి ప్రజాకవిత్వం, ధూర్జటి వైరాగ్యం వంటి వైవిధ్యమైన ధోరణులు ఇందులో
వ్యక్తమవుతాయి.
3. *మూడో పేట (ఆధునిక యుగం: క్రీ.శ. 1850 - 1950):* కందుకూరి, గురజాడ
అడుగుజాడల్లో ప్రారంభమైన నవ్యకవిత్వం, కవిరాయలు రాయప్రోలు, విశ్వనాథ,
దేవులపల్లి, శ్రీశ్రీ, జాషువా, గుర్రం జాషువా, తుమ్మల, మరియు భావకవిత్వ,
అభ్యుదయ కవిత్వ ధోరణుల సమగ్ర ప్రతిబింబం ఈ మూడో భాగంలో దర్శనమిస్తుంది.

శైలి మరియు విశ్లేషణ

ఈ సంకలనం తెలుగు భాషా పరిణామానికి నిలువుటద్దం. ప్రాచీన మార్గ/దేశి శైలుల
గంభీర సమాస బంధాల (ఉదా: నన్నయ భీమదుర్యోధనుల గదా యుద్ధ వర్ణన,
కుమారాస్త్రవిద్యా సందర్శనం) నుండి ప్రబంధాల రసవత్తర వర్ణనల వరకు, మరియు
ఆధునిక యుగపు లలిత భావ గీతాల (ఉదా: 'కన్యక', 'జన్మభూమి', 'జైలులో చందమామ')
వరకు ఎన్నో వైవిధ్యభరిత పదబంధాలు ఇందులో అలరిస్తాయి. పుస్తకం చివర ఇచ్చిన
'కావ్య సూచిక' (Index of Titles) పాఠకులకు నచ్చిన కవితను సులభంగా
వెతుక్కోవడానికి తోడ్పడుతుంది.
ముగింపు

"తెలుఁగు కావ్యమాల" కేవలం ఒక పుస్తకం కాదు; వెయ్యేళ్ల తెలుగు సాహిత్య నిధికి
సర్వస్వం. ఇది విశ్వవిద్యాలయ పరిశోధకులకు, తెలుగు అధ్యాపకులకు, ఉపాధ్యాయులకు
ఒక ప్రామాణికమైన ఆకర గ్రంథం (Reference Book). మాతృభాషా ప్రేమికులు,
విద్యార్థులు తెలుగు కవిత్వ సమగ్ర స్వరూపాన్ని ఏకధాటిగా ఆస్వాదించడానికి తప్పక
చదవాల్సిన అమూల్య గ్రంథం.
పుస్తక సమగ్ర సమాచారం (Technical Metadata)

ప్రాథమిక వివరాలు (Basic Info):

- P1476 (Title): తెలుఁగు కావ్యమాల
- P1680 (Subtitle): An Anthology of Telugu Poetry
- P31 (Instance of): book
- Wikidata ID: NA
- P18 (Image/Cover): NA

వ్యక్తులు (People):

- P50 (Author): NA
- P110 (Illustrator): NA
- P11105 (Annotator): NA
- P123 (Publisher): సాహిత్య అకాడెమి, న్యూఢిల్లీ (Sahitya Akademi, New
Delhi)
- P655 (Translator): NA
- P98 (Editor): కాటూరి వేంకటేశ్వరరావు (Katuri Venkateswara Rao -
Compiler and Editor)
- P767 (Contributor): NA
- P872 (Printer): NA
- P2679 (Foreword Author): NA
- P2680 (Afterword Author): NA

గుర్తింపు సంఖ్యలు (IDs):

- P212 (ISBN-13): NA
- P957 (ISBN-10): NA
- P243 (OCLC): NA
- P675 (Google Books ID): NA
- P648 (Open Library): NA
- P2034 (Gutenberg): NA
- P724 (Internet Archive): NA
- P8383 (Goodreads): NA
- P6721 (K10plus): NA

సందర్భం & ముద్రణ (Context & Edition):

- P407 (Language): తెలుగు (Telugu)
- P291 (Place of Publication): న్యూఢిల్లీ (New Delhi)
- P577 (Pub Date): 1959
- P1104 (Pages): NA
- P2635 (Volumes): NA
- P393 (Edition): ప్రథమ ముద్రణ (First Edition)
- P1031 (Legal Citation): NA
- P186 (Material): Paper
- P437 (Format): Hardcover / Library Binding

అదనపు వివరాలు (Extended Fields)

- Work_Genre_P136: కవితా సంకలనం / సాహిత్య విమర్శ (Poetry Anthology /
Poetry)
- Work_Subject_P921: తెలుగు కవిత్వం, నన్నయ నుండి ఆధునిక కవుల వరకు కవితా
సంకలనం, పురాణేతిహాసాలు, ప్రబంధాలు, భావకవిత్వం
- Work_Country_P495: భారతదేశం (India)
- Work_Movement_P135: ప్రాచీన, ప్రబంధ, భావకవిత్వ, అభ్యుదయ సాహిత్య
ఉద్యమాలు
- Work_Based_On_P144: NA
- Koha_Cost: Rs. 7-50
- Total Dewey Decimal Classification – DDC ID: 894.827 / 894.8131

English Summary

*Telugu Kavyamala (An Anthology of Telugu Poetry)* is a landmark literary
compilation published by the Sahitya Akademi, New Delhi, in 1959. Compiled
and edited by the eminent Telugu poet and scholar Katuri Venkateswara Rao,
this anthology represents a millennium of Telugu poetic heritage spanning
from 1000 CE to 1950 CE.

The volume is systematically arranged into three historical epochs
('Peta's):

1. *The Epics and Classics (1000–1500 CE):* Featuring foundational
poetic works from the translator-poets (Kavitrayam: Nannaya, Tikkana,
Errana), Sreenatha, Potana, and Nanne Choda, showcasing epic adaptations
from Sanskrit enriched with native Telugu idioms.
2. *The Prabandha and Later Period (1500–1850 CE):* Highlighting the
golden age of Vijayanagara court poetry, including masterpiece excerpts
from Allasani Peddana, Dhurjati, Tenali Ramakrishna, and post-Vijayanagar
Nayaka kingdom poets, alongside the philosophical verses of Vemana.
3. *The Modern Era (1850–1950 CE):* Documenting the transition into
romanticism (Bhava Kavitvam), social reformism, progressive poetry, and
free verse, featuring modern masters like Gurajada, Rayaprolu, Viswanatha,
Sri Sri, and Karunasri.

The compilation serves as an indispensable reference for literary
researchers, historians, and students of Dravidian literature. It captures
the stylistic evolution, linguistic dexterity, and aesthetic philosophy of
Telugu verse across ten centuries in a single curated volume.