శకుంతల

# శకుంతల

శకుంతల_7815.pdf

(SAKUNTALA)
### సాహిత్య విశ్లేషణ మరియు సమగ్ర గ్రంథాలయ రిపోర్టు
## సాహిత్య / విషయ విశ్లేషణ వ్యాసం (Literary & Subject Essay)
### • పరిచయం
తెలుగు సాహిత్యంలో పౌరాణిక నాటకాలను, కావ్యాలను వచన రూపంలోకి మలిచి సాధారణ
పాఠకులకు సైతం సులభగ్రాహ్యంగా అందించే సంప్రదాయం చాలా విశిష్టమైనది. ఆ బాటలోనే
మహాకవి కాళిదాసు రచించిన విశ్వవిఖ్యాత అభినవ నాటకం 'అభిజ్ఞాన శాకుంతలము'ను
ఆధారం చేసుకుని, సరళ సుందరమైన తెలుగు వచనంలో రూపుదిద్దుకున్న నవలాత్మక గ్రంథమే
ఈ 'శకుంతల'. శ్రీ నరహరిసెట్టి శేషగిరిరావు గారు రచించిన ఈ గ్రంథం, పౌరాణిక
ఫాంటసీ మరియు ప్రాచీన కావ్య పునర్నిర్మాణ రంగానికి (Mythological / Literary
Prose Adaptation) చెందినది. శ్రీకృష్ణదేవరాయ ఆంధ్ర భాషానిలయం వంటి చారిత్రక
గ్రంథాలయాల సమగ్ర సేకరణలో స్థానం సంపాదించుకున్న ఈ పుస్తకం, ప్రసిద్ధ
పబ్లిషర్స్ 'అద్దేపల్లి అండ్ కొ' వారి ద్వారా సరస్వతీ పవర్ ప్రెస్,
రాజమహేంద్రవరమున ముద్రించబడింది.
### • రచయిత అంతరంగం
రచయిత శ్రీ నరహరిసెట్టి శేషగిరిరావు గారు సంస్కృత నాటక శైలిలోని
గాంభీర్యాన్ని, తెలుగు వచనంలోని సౌలభ్యాన్ని మేళవించడంలో అపారమైన పట్టు
సాధించారు. సంస్కృత మూలంలో ఉన్న నాటకీయతను చెడగొట్టకుండా, వచన ప్రవాహంలో
పాఠకుడు లీనమయ్యేలా ప్రతి ఘట్టాన్ని చెక్కడం వారి అంతరంగంలోని నైపుణ్యానికి
నిదర్శనం. పాత్రల మనోభావాలను, తపోవన శోభను మరియు శృంగార-శాంత రసాల కలయికను ఆయన
ప్రతి పేజీలోనూ ఎంతో ఔచిత్యంతో ప్రతిబింబించారు.
### • పుస్తక సారాంశం / ప్రధానాంశం (Book Summary/Core Theme)
ఈ పుస్తకం మొత్తం 16 అధ్యాయాలుగా విభజించబడి, దుష్యంత శకుంతలల ప్రణయ
వృత్తాంతాన్ని మనోహరంగా ఆవిష్కరిస్తుంది. ఆశీర్వచనంతో ప్రారంభమయ్యే కథనంలో,
దుష్యంత మహారాజు వేటకై అరణ్యానికి వచ్చి, మృగాన్ని వెన్నాడుతూ కణ్వమహర్షి
ప్రశాంత ఆశ్రమానికి చేరుకోవడంతో ప్రధాన ఘట్టం మొదలవుతుంది. ఆశ్రమ సౌందర్యం,
చెలికత్తెలైన అనసూయా ప్రియంవదలతో శకుంతల చేసే వృక్షసేచన సంభాషణలు, వారి నడుమ
వ్యక్తమయ్యే అమాయకపు హాస్య సల్లాపాలు పాఠకుడిని ప్రాచీన తపోవన వాతావరణంలోకి
తీసుకెళ్తాయి. దుష్యంతుడు వృక్షచ్ఛాయలో డాగి శకుంతల రూపలావణ్యాలను, సంభాషణలను
తిలకించి ఆమెపై అనురాగం పెంచుకోవడం, అనంతరం గాంధర్వ వివాహం, రాచకార్యాలపై రాజు
రాజధానికి తిరిగి వెళ్లడం సరళమైన శైలిలో వివరించబడ్డాయి.
తదనంతరం దుర్వాస మహర్షి శాప ప్రభావం వల్ల దుష్యంతుడు శకుంతలను మరిచిపోవడం,
శకుంతల గర్భవతియై కణ్వాశ్రమాన్ని వీడి హస్తినాపుర కొలువుకూటానికి చేరుకోవడం
వంటి ఘట్టాలలో కరుణ రసం ఉట్టిపడుతుంది. రాజసభలో దుష్యంతుడు ఆమెను
తిరస్కరించినప్పుడు శకుంతల పడే వేదన, అనంతరం ఆకాశవాణి అభయం లేదా దివ్యతేజస్సు
ఆమెను కొనిపోవడం కథలోని ఉత్కంఠను పెంచుతాయి. ధీవరుడికి దొరికిన అంగుళీయకం
(రాజముద్రిక) ద్వారా దుష్యంతునికి పూర్వజ్ఞప్తి కలిగి, శకుంతల విరహంతో
విలపించడం, తదుపరి దేవాసుర యుద్ధం ముగిశాక మారీచ మహర్షి ఆశ్రమంలో
పరాక్రమవంతుడైన తన కుమారుడు సర్వదమనుడిని (భరతుడు) చూసి దుష్యంతుడు
ఆశ్చర్యపోవడం, చివరకు శకుంతలా దుష్యంత పునర్దర్శనం మరియు శాపోదంతం తెలిసి రాజు
పశ్చాత్తాపపడి పునరేకీకరణ చెందడంతో కథ మంగళాంతమవుతుంది.
### • శైలి మరియు విశ్లేషణ
ఈ గ్రంథంలో గ్రంథస్థ గ్రాంథిక-వచన శైలి ప్రయోగించబడింది. పాత్రల సంభాషణలు
అప్పటి నాటకీయ రసభావాలకు అనుగుణంగా, ఉదాత్తమైన పదజాలంతో సాగుతాయి. "ప్రయోజన
మనుద్దిశ్య న మందోపి ప్రవర్తతే" వంటి సంస్కృత న్యాయాలను, "అయ్యవార్ని జేయబోయిన
కోతియైన వడువున" వంటి తెలుగు లోకోక్తులను సమర్థవంతంగా అనుసంధానించడం ఈ గ్రంథం
యొక్క ప్రత్యేకత. పద్య నాటకాలను నేరుగా చదవలేని ఆధునిక పాఠకులకు కాళిదాస
మహాకావ్య రసాస్వాదనను వచన రూపంలో కల్పించడం దీని ప్రధాన విజయంగా చెప్పవచ్చు.
### • ముగింపు
తెలుగు నవలా సాహిత్య ప్రారంభ దశలోని పౌరాణిక వచన శైలిని అధ్యయనం చేసే
పరిశోధకులకు, విశ్వసాహిత్య ప్రసిద్ధి పొందిన శకుంతల కథను సులభమైన తెలుగులో
చదవాలనుకునే సాధారణ పాఠకులకు మరియు విద్యార్థులకు ఈ పుస్తకం ఎంతగానో
ఉపయోగపడుతుంది. ప్రాచీన భారతీయ నైతిక విలువలు, దాంపత్య ధర్మాలు మరియు తపోవన
సంస్కృతిని పునరావలోకనం చేసుకోవడానికి ప్రతీ ఒక్కరూ తప్పక చదవాల్సిన అమూల్యమైన
గ్రంథమిది.
## పుస్తక సమగ్ర సమాచారం (Technical Metadata)
**ప్రాథమిక వివరాలు (Basic Info):**
* P1476 (Title): శకుంతల
* P1680 (Subtitle): SAKUNTALA
* P31 (Instance of): Book / Written Work
* Wikidata ID: NA
* P18 (Image/Cover): NA
**వ్యక్తులు (People):**
* P50 (Author): నరహరిసెట్టి శేషగిరిరావు
* P110 (Illustrator): NA
* P11105 (Annotator): NA
* P123 (Publisher): అద్దేపల్లి అండ్ కొ (సరస్వతీ గ్రంథమండలి)
* P655 (Translator): NA
* P98 (Editor): NA
* P767 (Contributor): NA
* P872 (Printer): A. Nageswara Rao (Gordon Press, Guntur / Saraswathi
Power Press, Rajahmundry)
* P2679 (Foreword Author): NA
* P2680 (Afterword Author): NA
**గుర్తింపు సంఖ్యలు (IDs):**
* P212 (ISBN-13): NA
* P957 (ISBN-10): NA
* P243 (OCLC): NA
* P675 (Google Books ID): NA
* P648 (Open Library): NA
* P2034 (Gutenberg): NA
* P724 (Internet Archive): NA
* P8383 (Goodreads): NA
* P6721 (K10plus): NA
**సందర్భం & ముద్రణ (Context & Edition):**
* P407 (Language): Telugu
* P291 (Place of Publication): రాజమహేంద్రవరము (Rajahmundry)
* P577 (Pub Date): 1955 (3rd Edition; 1st Ed: 1939, 2nd Ed: 1950)
* P1104 (Pages): 128+ pages
* P2635 (Volumes): 1
* P393 (Edition): 3rd Edition (తృతీయ ముద్రణము)
* P1031 (Legal Citation): NA
* P186 (Material): Paper
* P437 (Format): Paperback / Printed Book
## అదనపు వివరాలు (Extended Fields)
* Work_Genre_P136: Mythological Fiction / Prose Drama Adaptation (DDC
894.813 - Telugu Fiction / Classical Literature)
* Work_Subject_P921: Sakuntala, Dushyanta, Mahabharata adaptation,
Kalidasa's Abhijñana Sakuntalam in Telugu prose
* Work_Country_P495: India
* Work_Movement_P135: Modern Telugu Renaissance / Classical Adaptation Era
* Work_Based_On_P144: Abhijñana Sakuntalam by Kalidasa / Mahabharata
Sambhava Parva
* Koha_Cost: 12 అణాలు (12 Annas)
* Total Dewey Decimal Classification – DDC ID: 894.813
## English Summary
**Title:** Sakuntala (శకుంతల)
**Author:** Naraharisetti Seshagiri Rao
**Overview:**
This work is a masterfully crafted Telugu prose adaptation of Kalidasa's
timeless Sanskrit classic, *Abhijñana Sakuntalam*. Published by Addepalli &
Co. (Saraswathi Grendhamandali) in Rajahmundry (3rd edition, 1955), the
book translates the dramatic intensity, poetic elegance, and philosophical
nuances of the classical play into accessible Telugu narrative prose.
**Core Narrative:**
The story follows King Dushyanta during a hunting expedition that leads him
to the serene hermitage of Sage Kanva. There, he encounters Sakuntala, the
fostered daughter of the sage, amidst her companions Anasuya and
Priyamvada. Drawn by her ethereal beauty and virtue, Dushyanta enters into
a Gandharva marriage with her before returning to his capital. The plot
turns tragic when a curse by Sage Durvasa causes Dushyanta to completely
lose memory of Sakuntala. Rejected at court and separated from her spouse,
Sakuntala finds refuge in the celestial hermitage of Sage Maricha, where
she gives birth to her valiant son, Bharata (Sarvadamana). The eventual
recovery of the royal signet ring breaks the curse, culminating in a
poignant reunion of the family at Maricha’s ashram.
**Significance:**
Written in elevated yet clear prose, the text bridges classical Sanskrit
heritage and modern Telugu readership. It serves as an invaluable literary
document for researchers studying mid-20th-century Telugu adaptations,
classical Indian aesthetics, and moral philosophy.
**సంప్రదింపుల వివరాలు:**
శ్రీకృష్ణదేవరాయ తెలుగు भाषा నిలయం
ఇం. నెం. 4-4-8, సుల్తాన్‌బజార్‌, హైదరాబాద్‌ – 500 001, తెలంగాణ
ఫోన్: 9014120442 | E-mail: sktbn.org@gmail.com