నాగరఖండము 10935

# శ్రీవిశ్వకర్మపరబ్రహ్మణే నమః: శ్రీమత్స్కంధపురాణాన్తర్గత నాగరఖండము

.pdf నాగర ఖండము

(విశ్వకర్మ ప్రభావ ప్రకాశకము)
## సాహిత్య / విషయ విశ్లేషణ వ్యాసం
### పరిచయం
భారతీయ ఆధ్యాత్మిక సంప్రదాయంలోనూ, పురాణ వాఙ్మయంలోనూ శిల్పకళా జగత్తుకు,
సృష్టి నిర్మాణానికి మూలకారకుడైన విశ్వకర్మ పరబ్రహ్మ మహత్యం అత్యంత
విశిష్టమైనది. ఈ గ్రంథం శ్రీమత్స్కంధపురాణంలోని 'నాగరఖండము' ఆధారంగా
రూపొందించబడిన ఆధ్యాత్మిక మరియు పౌరాణిక గ్రంథం. ఇది ముఖ్యంగా "విశ్వకర్మ
ప్రభావ ప్రకాశకము"గా రూపొందింది. సమాజంలో పంచముఖోద్భవులైన విశ్వబ్రాహ్మణుల
ప్రాశస్త్యాన్ని, విశ్వకర్మ పరంపరను, శైవ-ఆధ్యాత్మిక వైభవాన్ని చాటిచెప్పే
అత్యంత అరుదైన పౌరాణిక వర్గీకరణకు చెందిన ప్రాచీన తెలుగు గ్రంథమిది.
### రచయిత అంతరంగం
శ్రీమద్రామానుజాచార్యులు, జగద్గురు శ్రీ పోతులూరి వీరబ్రహ్మేంద్రస్వామివార్ల
ఆధ్యాత్మిక పరంపర ప్రభావం ఈ గ్రంథ రచనలో స్పష్టంగా కనిపిస్తుంది.
ఆత్మజ్ఞానాన్ని, శైవ ఆధ్యాత్మిక సిద్ధాంతాలను విశ్వకర్మ సూత్రాలతో మేళవించి
సామాన్య జనులకు, పండితులకు అందుబాటులోకి తీసుకురావడమే రచయిత/పరిశోధకుల ప్రధాన
లక్ష్యం. లేఖక ప్రమాదాలు లేకుండా పండితులచే శోధింపజేసి ప్రచురించడంలో రచయితలు
చూపిన శ్రద్ధ, వారి సాహిత్య వ్యామోహాన్ని మరియు సమాజం పట్ల ఉన్న బాధ్యతను
స్పష్టం చేస్తోంది.
### పుస్తక సారాంశం / ప్రధానాంశం
ఈ గ్రంథం పౌరాణిక కథాంశం, వంశావళి వర్ణనలు మరియు పార్వతీపరమేశ్వరుల కల్యాణ
ఘట్టాల సమాహారం.
అంతర్గత కథాంశంలో ప్రధానంగా:
* **విశ్వకర్మ విరాడ్రూప వర్ణన & వంశ క్రమం:** విశ్వకర్మ యొక్క సృష్టి వైభవం,
ఆయన విరాడ్రూప స్వభావం, ఆయన కుమారుల ప్రాశస్త్యం వివరింపబడింది.
* **దేవతల సభ మరియు సూర్యుని వృత్తాంతం:** విశ్వకర్మ దేవతలతో కలసి ఉన్న సభ,
సూర్యుని ఆగమనం మరియు సూర్యునికి తపస్సు ద్వారా కుమారులు కలగడం వర్ణింపబడింది.
* **పార్వతీ పరమేశ్వరుల కల్యాణం:** శివపార్వతుల వివాహ ఘట్టాలు, హిమవంతుని
పట్టణ విశేషాలు, జలక్రీడలు, సప్తపది, ధ్రువ దర్శన వంటి సంప్రదాయ వివాహ క్రమం
మనోహరంగా వర్ణించబడింది.
* **విశ్వకర్మ-అగస్త్య పరీక్ష ఘట్టం:** లోక సమతుల్యత కోసం విశ్వకర్మ త్రాసు
పట్టుకుని అగస్త్య మహర్షిని ఒకవైపు, మిగిలిన సమస్త జగత్తును మరొకవైపు ఉంచి
తూకం వేసే అత్యంత ఆసక్తికరమైన సన్నివేశాలు ఇందులో చోటుచేసుకున్నాయి.
దీనితో పాటు, ధవళేశ్వర పురాధీశులైన మార్కొండు, సోమయాజుల వంటి స్థానిక దాతల,
వీరశైవుల దానధర్మాలను, వారి కీర్తి ప్రతిష్టలను వర్ణించే ఆశ్వాసాంత పద్యాలు
చోటుచేసుకున్నాయి.
### శైలి మరియు విశ్లేషణ
ఈ పుస్తకం ప్రబంధ శైలిలోని చంపూ కావ్య ధోరణిలో (పద్య-గద్య మయంగా) సాగింది.
ప్రాచీన గ్రాంథిక భాషా ప్రయోగాలు, సీస పద్యాలు, ఉత్పలమాల, శార్దూల విక్రీడిత
పద్యాలతో పాటు లలితమైన తేటగీతి పద్యాల అల్లిక ఉంది. కవిత్వంలో వర్ణనాత్మక శైలి
అడుగడుగునా కనిపిస్తుంది. వివాహ సమయాన స్త్రీల సౌందర్య వర్ణనలు, నగల
ప్రస్తావనలు, శృంగార-భక్తి రసాల మేళవింపు ఈ గ్రంథానికి ప్రత్యేక ఆకర్షణను
తెచ్చిపెట్టాయి.
### ముగింపు
ఆధ్యాత్మిక గ్రంథమైన "నాగరఖండము" పౌరాణిక పరిశోధకులకు, ప్రాచీన తెలుగు
సాహిత్యాభిమానులకు, చరిత్రకారులకు మరియు వీరశైవ-విశ్వకర్మ పరంపర గురించి
తెలుసుకోవాలనుకునే భక్తులకు అత్యంత ఉపయోగకరమైన అమూల్య గ్రంథం. సంప్రదాయ కథలను
పాఠక దేవుళ్లకు అందించేందుకు ఇది తప్పక చదవదగిన సాంస్కృతిక నిధి.
## పుస్తక సమగ్ర సమాచారం (Technical Metadata)
ప్రాథమిక వివరాలు (Basic Info):
* P1476 (Title): నాగరఖండము (విశ్వకర్మ ప్రభావ ప్రకాశకము)
* P1680 (Subtitle): శ్రీమత్స్కంధపురాణాన్తర్గత నాగరఖండంబను విశ్వకర్మ ప్రభావ
ప్రకాశకంబగు ఆంధ్రగ్రంథము
* P31 (Instance of): Book / Printed Text
* Wikidata ID: NA
* P18 (Image/Cover): NA
వ్యక్తులు (People):
* P50 (Author): బాల సరస్వతి (శ్రీ దుర్గా దక్షిణామూర్తి వరప్రసాద ఫల)
* P110 (Illustrator): NA
* P11105 (Annotator): NA
* P123 (Publisher): శ్రీ పోతులూరి వీరబ్రహ్మ యోగీశ్వరుల శిష్యులైన శ్రీ
లింగబ్రహ్మ యోగీశ్వరుల ప్రేరణ / బ్రహ్మవిద్యావిలాస ముద్రాక్షరశాల
* P655 (Translator): NA
* P98 (Editor): అయ్యమాచార్యులవారు (శ్రీమత్పాంచరాత్రశాస్త్ర విదులు)
* P767 (Contributor): NA
* P872 (Printer): బ్రహ్మవిద్యావిలాస ముద్రాక్షరశాల, వనపర్తి సంస్థానము
* P2679 (Foreword Author): NA
* P2680 (Afterword Author): NA
గుర్తింపు సంఖ్యలు (IDs):
* P212 (ISBN-13): NA
* P957 (ISBN-10): NA
* P243 (OCLC): NA
* P675 (Google Books ID): NA
* P648 (Open Library): NA
* P2034 (Gutenberg): NA
* P724 (Internet Archive): NA
* P8383 (Goodreads): NA
* P6721 (K10plus): NA
సందర్భం & ముద్రణ (Context & Edition):
* P407 (Language): Telugu
* P291 (Place of Publication): Wanaparthy (వనపర్తి)
* P577 (Pub Date): March 1890 (1890 సం|| మార్చి)
* P1104 (Pages): NA
* P2635 (Volumes): NA
* P393 (Edition): First Edition
* P1031 (Legal Citation): NA
* P186 (Material): Paper
* P437 (Format): Printed Book
## అదనపు వివరాలు (Extended Fields)
* Work_Genre_P136: 294.5925 (Hindu Puranas / Skanda Purana / Mythology)
* Work_Subject_P921: Vishwakarma, Parvati Parameswara Kalyanam, Skanda
Purana - Nagara Khandam
* Work_Country_P495: India
* Work_Movement_P135: Veerashaivism / Bhakti Movement
* Work_Based_On_P144: Skanda Purana (Sanskrit Original)
* Koha_Cost: NA
* Total Dewey Decimal Classification – DDC ID: 294.5925
## English Summary
"Nagara Khandam: Vishwakarma Prabhava Prakashakam" is an important
classical Telugu mythological text extracted from the Sanatkumara Samhita
of the Skanda Purana. Published in March 1890 at the Brahma Vidya Vilasa
Press under the patronage of the Wanaparthy Samsthanam, the work was edited
meticulously by Ayyamacharyulu and published by Lingabrahma Yogeeswarulu, a
prominent disciple of Saint Potuluri Veerabrahmendra Swamy.
The text primary focuses on glorifying Lord Vishwakarma—the divine
architect of the universe—detailing his cosmic origin, divine attributes,
and lineage. It serves as a vital spiritual and cultural text for the
Vishwabrahmin community, highlighting their sacred heritage. Narrated in
the traditional Champu style (interspersed with poetry and prose), the book
vividly depicts the celestial marriage of Shiva and Parvati, detailing
various wedding rituals, aquatic sports, and divine interactions.
A unique literary highlights of the work includes the legend of Vishwakarma
balancing the weight of Agastya Maharshi against the entire universe using
his divine scale to maintain cosmic equilibrium. Additionally, the text
incorporates praises (Prasasti) dedicated to patrons and rulers of the
Dhavaleswara region, such as Markondu and Somaya, reflecting contemporary
Shaivite traditions and philanthropic acts. Authored in high classical
Telugu by Bala Saraswati, this rare archival book remains a significant
resource for scholars of Hindu puranic literature, Indian art history, and
regional socio-religious traditions.