శ్రీ మంత్రపురి చరిత 10943

# శ్రీ మంత్రపురి చరిత

.pdf శ్రీ మంత్రపురి చరిత

## 2. సాహిత్య / విషయ విశ్లేషణ వ్యాసం (Literary & Subject Essay)
* **పరిచయం:**
'శ్రీ మంత్రపురి చరిత' అనేది పూర్వ కరీంనగర్ జిల్లాలోని (ప్రస్తుత
పెద్దపల్లి జిల్లా) ప్రముఖ పుణ్యక్షేత్రం మరియు చారిత్రక ప్రాధాన్యం కలిగిన
మంథని (మంత్రపురి) పట్టణ వైభవాన్ని, సంస్కృతిని, ఆలయాలను చారిత్రక మరియు పద్య
రూపంలో ఆవిష్కరించే ప్రాంతీయ సంస్కృతి-చరిత్ర విభాగపు పద్య కావ్య గ్రంథం.
గోదావరి నదీ తీరాన వెలసిన ఈ వేదభూమి యొక్క సాంస్కృతిక, భౌగోళిక మరియు చారిత్రక
ప్రాధాన్యతను చాటిచెప్పే లక్ష్యంతో ఈ పుస్తకం రూపుదిద్దుకుంది.
* **రచయిత అంతరంగం:**
ఈ గ్రంథ రచయిత గుండోజు శంకర్ గారు మునిసిపల్ కమిషనర్‌గా సేవాలందించి నంబర్
2014లో రిటైర్ అయిన అధికారి. ఎం.ఏ. ఆర్కాలజీ విద్యార్హత కలిగిన వీరు, చిన్నతనం
నుంచే మంథని క్షేత్రంతోను, అక్కడి బ్రాహ్మణ సమూహాలతోను ఉన్న అనుబంధం వల్ల,
మాతృభూమి ఋణం తీర్చుకోవాలనే తపనతో ఈ కావ్యాన్ని రచించారు. జన్మభూమి పట్ల భక్తి
ప్రపత్తులు, మంత్రపురి పూర్వ వైభవాన్ని భావితరాలకు అందించాలనే నిబద్ధత వారి
ప్రతి పద్యంలోనూ స్పష్టంగా కనిపిస్తుంది.
* **పుస్తక సారాంశం / ప్రధానాంశం (Book Summary/Core Theme):**
'శ్రీ మంత్రపురి చరిత' గ్రంథం ప్రధానంగా మంథని (మంత్రపురి) యొక్క చారిత్రక,
సాంస్కృతిక, భౌగోళిక వైభవాన్ని 39 శీర్షికలలో పద్యాల ద్వారా విస్తృతంగా
వివరిస్తుంది. త్రిముఖ దత్తాత్రేయునికి నిలయమైన ఈ పుణ్యభూమిలో వేద పఠనాలు, హోమ
ధూమాలు, యజ్ఞయాగాదులతో మునులు, విప్రులు గడిపిన విధానాన్ని శంకర్ గారు
ప్రస్తావించారు. మంథని సరిహద్దుల్లో ప్రవహించే పవిత్ర గౌతమీ (గోదావరి) నది
ప్రశాంతతను, తీరంలోని పుణ్యక్షేత్రాలను కళ్లకు కట్టినట్లుగా వర్ణించారు.
పట్టణంలోని ప్రధాన దేవాలయాలైన శీలేశ్వర-సిద్ధేశ్వర ఆలయం, భిక్షేశ్వరాలయం,
ఓంకారేశ్వరాలయం, లక్ష్మీనారాయణ స్వామి దేవాలయం, మరియు శిరిడీ/సత్యసాయి మందిరాల
విశిష్టతలను, వాటి పురాణ ప్రాశస్త్యాన్ని భక్తిరసభరితంగా వివరించారు. దీనితో
పాటు మంథని ప్రాంతంలో మాత్రమే ఉపయోగించే అరుదైన నాటు తెలుగు పదాలైన "గసి,
గోగు, బద్ది, చెండుబాటు, తవ్వ, బర్కతి, ఖనీ, బారంగి, సోనాసి, లొద్ది,
రామపాత్ర, చప్పరం, బరడ" మొదలైన మాటలను పద్యాలలో పొందుపరిచి స్థానిక మాండలిక
పరిరక్షణకు కృషి చేశారు. నాటి ఊరి ప్రముఖులు, ఉపాధ్యాయులు, ప్రజాప్రతినిధులు
మరియు బ్రాహ్మణ పండితుల పేర్లను, వారి సేవలను సస్మరణీయంగా గుర్తుచేస్తూ, నాటి
ఆచార వ్యవహారాలు, పండుగలు, సంస్కృతి సంప్రదాయాలను ఈ పుస్తకంలో సమగ్రంగా
వర్ణించారు.
* **శైలి మరియు విశ్లేషణ:**
గ్రంథకర్త గ్రాంథిక వ్యాకరణ సూత్రాల కఠిన నియమాలకు లోబడకుండా, సామాన్య
పాఠకుడికి సులభంగా అర్థమయ్యే రీతిలో అలతి పొలతి పదాలతో పద్యచన చేశారు. ఎం.ఏ.
ఆర్కాలజీ నేపథ్యం ఉండటంతో చారిత్రక, పురావస్తు అంశాల పట్ల శాస్త్రీయ దృష్టిని
ప్రదర్శిస్తూనే, కవితాత్మక భావనాశక్తిని జోడించారు. స్థానిక తెలంగాణ పదావళిని
పద్యాల్లో వర్ణించిన విధానం, దేవాలయాల శీర్షికలలో కనబరిచే భక్తి భావం,
ప్రాంతీయ అస్తిత్వాన్ని ప్రతిబింబించే రీతిలో సాగుతుంది.
* **ముగింపు:**
ఈ పుస్తకం తెలంగాణ ప్రాంతీయ చరిత్ర, పురావస్తు శాస్త్రం, మరియు
జానపద/మాండలిక సాహిత్య పరిశోధకులకు, విద్యార్థులకు అత్యంత అమూల్యమైన
సమాచారాన్ని అందిస్తుంది. మంథని ప్రాంత సంస్కృతి-సంప్రదాయాలను, పూర్వ
వైభవాన్ని స్వచ్ఛమైన రీతిలో తెలుసుకోవడానికి ప్రతి ఒక్కరూ తప్పక చదవవలసిన
సమగ్ర చారిత్రక గ్రంథం ఇది.
## 3. పుస్తక సమగ్ర సమాచారం (Technical Metadata)
ప్రాథమిక వివరాలు (Basic Info):
• P1476 (Title): శ్రీ మంత్రపురి చరిత
• P1680 (Subtitle): NA
• P31 (Instance of): book
• Wikidata ID: NA
• P18 (Image/Cover): NA
వ్యక్తులు (People):
• P50 (Author): గుండోజు శంకర్
• P110 (Illustrator): NA
• P11105 (Annotator): NA
• P123 (Publisher): శ్రీ సీతారామ సేవాసదన్, మంథని
• P655 (Translator): NA
• P98 (Editor): NA
• P767 (Contributor): NA
• P872 (Printer): సత్యనారాయణ ఆఫ్ సెట్ ప్రింటర్స్, కరీంనగర్
• P2679 (Foreword Author): శ్రీ గట్టు నారాయణ గురూజీ, సువర్ణ చంటయ్య, సూరి
వెంకటరమణ శర్మ
• P2680 (Afterword Author): NA
గుర్తింపు సంఖ్యలు (IDs):
• P212 (ISBN-13): NA
• P957 (ISBN-10): NA
• P243 (OCLC): NA
• P675 (Google Books ID): NA
• P648 (Open Library): NA
• P2034 (Gutenberg): NA
• P724 (Internet Archive): NA
• P8383 (Goodreads): NA
• P6721 (K10plus): NA
సందర్భం & ముద్రణ (Context & Edition):
• P407 (Language): తెలుగు
• P291 (Place of Publication): మంథని, కరీంనగర్ జిల్లా
• P577 (Pub Date): నవంబర్ 2014
• P1104 (Pages): NA
• P2635 (Volumes): NA
• P393 (Edition): ప్రథమ ముద్రణ
• P1031 (Legal Citation): NA
• P186 (Material): Paper
• P437 (Format): Printed Book
## 4. అదనపు వివరాలు (Extended Fields)
• Work_Genre_P136: పద్య కావ్యము / ప్రాంతీయ చరిత్ర (Poetic History)
• Work_Subject_P921: మంథని (మంత్రపురి) చరిత్ర, దేవాలయాలు, సంస్కృతి, సనాతన
ఆచారాలు
• Work_Country_P495: భారతదేశం
• Work_Movement_P135: ప్రాంతీయ సాహిత్య అస్తిత్వ ఉద్యమం / స్థానిక చరిత్ర
• Work_Based_On_P144: NA
• Koha_Cost: అమూల్యము
• Total Dewey Decimal Classification – DDC ID: 900 (History & Geography)
## 5. English Summary
**Sri Mantrapuri Charita** is a poetic and historical work authored by
Gundoju Shankar, dedicated to capturing the rich cultural heritage,
historical significance, and spiritual essence of Manthani (historically
known as Mantrapuri) in Telangana. Published in November 2014 by Sri
Seetharama Seva Sadan, the book serves as a tribute to the author's
birthplace.
The work presents a vivid exploration of Mantrapuri across 39 thematic
poetic sections. It highlights the town’s spiritual identity as a Vedic
learning center situated on the banks of the sacred Godavari River. The
author meticulously documents various local temples—including
Shileshwara-Siddheshwara, Bhiksheshwara, Omkareshwara, and Lakshmi Narayana
temples—detailing their architectural and devotional importance.
A unique contribution of the book lies in its preservation of rare local
Telangana dialect vocabulary and idioms specific to Manthani culture.
Furthermore, it acknowledges key local personalities, scholars, and public
servants who contributed to the town's social fabric. Combining an
archaeological background with heartfelt poetry, Gundoju Shankar offers
readers an authentic record of regional heritage, making it a valuable
resource for local historians, researchers, and general readers.