ఉత్తర రాఘవము 10945

# ఉత్తర రాఘవము

.pdf ఉత్తర రాఘవము

## సాహిత్య / విషయ విశ్లేషణ వ్యాసం
### • పరిచయం
'ఉత్తర రాఘవము' అనేది ప్రసిద్ధ నాటకకర్త, కవి శ్రీ **బలిజేపల్లి
లక్ష్మీకాంతకవి** గారిచే రచించబడి, ప్రకటించబడిన విశిష్టమైన తెలుగు నాటక
గ్రంథం. ఇది ప్రధానంగా **పౌరాణిక నాటకం (Mythological Drama)** వర్గానికి
చెందినది. రామాయణంలో అత్యంత కరుణారసభరితమైన ఘట్టమైన 'ఉత్తర రామచరిత' ఆధారంగా ఈ
గ్రంథం రూపొందింది. మహాకవి భవభూతి గీర్వాణ (సంస్కృత) భాషలో రచించిన
విశ్వవిఖ్యాత 'ఉత్తరరామచరితము' యొక్క అనుసరణ మరియు కవి యొక్క స్వతంత్ర రచన
సమ్మేళనంగా రూపుదిద్దుకున్న అత్యుత్తమ నాటక కళాఖండమిది.
### • రచయిత అంతరంగం
రచయిత బలిజేపల్లి లక్ష్మీకాంతకవి గారు సంస్కృత, తెలుగు భాషలపై అత్యంత గాఢమైన
పట్టు కలిగిన పండితులు మరియు నాటక కళా విశారదులు. భవభూతి మహాకవి యొక్క నాటక
సంవిధానం పట్ల, రసపోషణ పట్ల ఆయనకు అత్యంత గౌరవప్రపత్తులు ఉండేవి. స్వతంత్ర
నాటకంగా రాయడమా లేక కేవలం అనువాదానికే పరిమితమవడమా అనే మీమాంసలో నుంచి, నాటక
రంగానికి, ప్రదర్శనా యోగ్యతకు, మరియు పండిత పామర రంజనకు అనుకూలంగా ఉండేలా
భవభూతి అనుసరణను, తన స్వతంత్ర కల్పనలను అనుసంధానించి ఒకే సంపుటంగా ముద్రించడమే
శ్రేయస్కరమని రచయిత భావించారు.
### • పుస్తక సారాంశం / ప్రధానాంశం (Book Summary/Core Theme)
'ఉత్తర రాఘవము' నాటకం ప్రధానంగా శ్రీరాముని పట్టాభిషేకానంతర కథతో
ప్రారంభమవుతుంది. లంకా సంగ్రామం ముగిసిన తరువాత, అరణ్యవాసం ముగించుకుని
అయోధ్యకు వచ్చిన శ్రీరామచంద్రుడు పరిపాలనా బాధ్యతలను స్వీకరిస్తాడు. అయితే,
లోకాపవాదు (దుర్ముఖుని వంటి చారుల ద్వారా తెలిసిన జనపవాదం) కారణంగా గర్భవతి
అయిన సీతాదేవిని శ్రీరాముడు త్యజించాల్సి వస్తుంది. లక్ష్మణుడు సీతను వాల్మీకి
ఆశ్రమ ప్రాంతంలో విడిచిపెడతాడు. భవభూతి అనుసరణలో ప్రసవ వేదన కోపలేక సీత గంగలో
దూకడం, పృథ్వీ-భాగీరథులు ఆమెను కాపాడి కుశలవుల జన్మకు కారణమవడం, వారిని
వాల్మీకికి అప్పగించడం వంటి విషయాలు అంతర్నాటకంగా సాగుతాయి.
ఈ నాటకంలో తొమ్మిది అంకాలు ఉన్నాయి. శ్రీరాముడు, సీత, లక్ష్మణుడు, వాల్మీకి,
జనకుడు, అరుంధతి, కౌసల్య, పృథ్వి, భాగీరథి, కుశ-లవులు వంటి అనేక ప్రాముఖ్యత
కలిగిన పాత్రలు ఇందులో కనిపిస్తాయి. నాటకపు ముగింపు ఘట్టం (సప్తమాంక / నవమాంక
ఘట్టాలు) అత్యంత రసవత్తరంగా సాగుతుంది. వాల్మీకి మహర్షి సమక్షంలో, అరుంధతి,
గంగ, భూదేవి సాక్షిగా సీతాదేవి యొక్క పాతివ్రత్యం మరియు పవిత్రత
జగద్విదితమవుతుంది. సీతాదేవి పునీతురాలని దేవతలు, పౌరజానపదులు అంగీకరిస్తారు.
చివరకు శ్రీరాముడు సీతాదేవిని, తమ పుత్రులైన కుశలవులను ఆనందబాష్పాలతో
స్వీకరించడంతో కథ సుఖాంతమవుతుంది. కరుణ రసం ప్రధానమైనప్పటికీ, సీతారాముల
పునస్సంయోగంతో లోకకళ్యాణకరమైన సుఖముగింపు లభించడం ఈ నాటకం యొక్క ముఖ్యాంశం.
### • శైలి మరియు విశ్లేషణ
బలిజేపల్లి లక్ష్మీకాంతకవి గారి భావోద్వేగపూరితమైన పద్య రచన, పాత్రల
మనోభావాలను ఆవిష్కరించే సంభాషణలు ఈ నాటకానికి ప్రధాన బలం. భవభూతి సంస్కృత
శ్లోకాలలోని ప్రౌఢత్వాన్ని, కరుణ రసాన్ని తెలుగు నుడికారంలోనికి అద్భుతంగా
ఇంకించారు. నాటకంలో "కవలు వీరలు వీరపుంగవులు...", "అరుదేవమ్మ యరుంధతీ...",
"ప్రాతురాజంబు యధావిధి జరుగు..." వంటి పద్యాలు ప్రసన్నత, ప్రౌఢత్వముల కలయికగా
నిలుస్తాయి. రసపోషణలో కరుణ, అద్భుత, శాంత రసాలు ప్రధానంగా పోషించబడ్డాయి.
రంగస్థల ప్రదర్శనకు తగినట్లుగా అంక విభజన మరియు పాత్రల సంభాషణలు సులభంగా
అర్థమయ్యేలా రూపుదిద్దబడ్డాయి.
### • ముగింపు
ఈ గ్రంథం తెలుగు నాటక సాహిత్యాభిమానులకు, పరిశోధకులకు, మరియు రంగస్థల
కళాకారులకు ఎంతో అమూల్యమైనది. క్లాసికల్ రసపోషణను, సంస్కృత నాటక అనుసరణా
విధానాన్ని అధ్యయనం చేయాలనుకునే విద్యార్థులకు ఇది ఒక ఉత్తమ మార్గదర్శకం. మన
ప్రాచీన సంస్కృతి, ధర్మనిష్ఠ, మరియు సీతారాముల కరుణారసభరిత జీవితాన్ని
ఆస్వాదించడానికి ప్రతి ఒక్కరూ తప్పక చదవవలసిన మహాకావ్య నాటకం ఇది.
## పుస్తక సమగ్ర సమాచారం (Technical Metadata)
**ప్రాథమిక వివరాలు (Basic Info):**
* P1476 (Title): ఉత్తర రాఘవము
* P1680 (Subtitle): NA
* P31 (Instance of): పుస్తకము / నాటకము (Book / Play)
* Wikidata ID: NA
* P18 (Image/Cover): NA
**వ్యక్తులు (People):**
* P50 (Author): బలిజేపల్లి లక్ష్మీ కాంతకవి
* P110 (Illustrator): NA
* P11105 (Annotator): NA
* P123 (Publisher): బలిజేపల్లి లక్ష్మీ కాంతకవి
* P655 (Translator): బలిజేపల్లి లక్ష్మీ కాంతకవి (భవభూతి ఉత్తరరామచరిత
అనుసరణ/తెలుగు అనువాదం)
* P98 (Editor): NA
* P767 (Contributor): NA
* P872 (Printer): చంద్రికా ముద్రాక్షరశాల, గుంటూరు
* P2679 (Foreword Author): NA
* P2680 (Afterword Author): NA
**గుర్తింపు సంఖ్యలు (IDs):**
* P212 (ISBN-13): NA
* P957 (ISBN-10): NA
* P243 (OCLC): NA
* P675 (Google Books ID): NA
* P648 (Open Library): NA
* P2034 (Gutenberg): NA
* P724 (Internet Archive): NA
* P8383 (Goodreads): NA
* P6721 (K10plus): NA
**సందర్భం & ముద్రణ (Context & Edition):**
* P407 (Language): తెలుగు (Telugu)
* P291 (Place of Publication): గుంటూరు (Guntur)
* P577 (Pub Date): 15-12-1923 (పీఠిక తేదీ ఆధారంగా)
* P1104 (Pages): 130+ (ప్రస్తుత ప్రతిలో చూపిన చివరి పేజీ 130)
* P2635 (Volumes): NA
* P393 (Edition): మొదటికూర్పు (1st Edition - 2000 ప్రతులు)
* P1031 (Legal Citation): కాపీరైటు / రూ. 1-4-0
* P186 (Material): కాగితం (Paper)
* P437 (Format): ముద్రిత పుస్తకము (Printed Book)
## అదనపు వివరాలు (Extended Fields)
* Work_Genre_P136: పౌరాణిక నాటకము (Mythological Drama) / DDC: 894.8132
* Work_Subject_P921: ఉత్తర రామచరితము, సీతారాముల కథ (Uttara Ramayana)
* Work_Country_P495: భారతదేశం (India)
* Work_Movement_P135: ఆధునిక ఆంధ్ర నాటక ఉద్యమ కాలం (Modern Telugu Theater
Era)
* Work_Based_On_P144: భవభూతి ప్రణీత 'ఉత్తరరామచరితము' (Sanskrit Play
Uttararamacharita by Bhavabhuti)
* Koha_Cost: రూ. 1-4-0 (Rs. 1-4-0)
* Total Dewey Decimal Classification – DDC ID: 894.8132
## English Summary
**Title:** Uttara Raghavamu
**Author:** Balijepalli Lakshmikanta Kavi
**Genre:** Mythological Drama / Telugu Literature
*Uttara Raghavamu* is a renowned Telugu drama authored by Balijepalli
Lakshmikanta Kavi, published in 1923. The play draws heavily from Mahakavi
Bhavabhuti’s celebrated Sanskrit classic *Uttararamacharita*, combining
faithful translation with original theatrical adaptations by the author.
Set in the aftermath of Lord Rama's coronation, the narrative explores the
poignant saga of Uttara Ramayana—focusing on the abandonment of Sita due to
public rumors, her refuge under the care of Sage Valmiki, the birth of twin
sons Lava and Kusha, and the eventual divine vindication of Sita's purity.
The emotional core of the narrative centers on pathos (Karuna Rasa), duty
versus personal love, and righteous trial.
Lakshmikanta Kavi masterfully adapts the Sanskrit source into evocative
Telugu verse and prose, ensuring stage feasibility while preserving the
dramatic intensity of the original work. The play culminates in a
triumphant and emotional reunion of Rama, Sita, and their sons in the
presence of revered sages and divine beings. This work remains a classic
contribution to modern Telugu theatrical literature, essential for scholars
and lovers of classical drama.
**సందేహాలు & సంప్రదింపులకు:**
శ్రీకృష్ణదేవరాయ తెలుగు భాషా నిలయం
ఇం. నెం. 4-4-8, సుల్తాన్‌బజార్‌, హైదరాబాద్‌ – 500 001, తెలంగాణ | ఫోన్:
9014120442 | E-mail: sktbn.org@gmail.com