ఆంధ్రకావ్య ముక్తావళి 11003

# ఆంధ్రకావ్య ముక్తావళి:

.pdf ఆంధ్రకావ్య ముక్తావళి

ప్రాచీన, ఆధునిక ఆంధ్ర సాహిత్యాల విశిష్ట విజ్ఞాన దీపిక
## సాహిత్య / విషయ విశ్లేషణ వ్యాసం
### పరిచయం
తెలుగు సాహిత్య చరిత్ర అనేది శతాబ్దాల సంస్కృతి, భాషా పరిణామం మరియు విజ్ఞాన
సౌరభాల సమ్మేళనం. శ్రీనివాస పబ్లికేషన్స్ ద్వారా 1959లో ప్రచురింపబడిన
**"ఆంధ్రకావ్య ముక్తావళి"** ప్రసిద్ధ విద్వాంసులు గఱికపాటి లక్ష్మీకాంతయ్య
గారిచే కూర్చబడిన ఒక అమూల్యమైన పాఠ్యగ్రంథ సంకలనం. ఉస్మానియా మరియు మైసూరు
విశ్వవిద్యాలయాల ప్రీ-యూనివర్శిటీ పరీక్షల తెలుగు ప్రాంతీయ భాషా విభాగానికి
కావలసిన ప్రాచీన పద్య, ఆధునిక గద్య భాగాలను ఏర్చి కూర్చిన అత్యుత్తమ పాఠ్య
పుస్తకం ఇది. ఒకే గ్రంథంలో నన్నయ, పోతనల వంటి కావ్యయుగ కవుల అమృతవాక్కులను,
పానుగంటి, ముట్నూరి వంటి ఆధునిక వ్యాసకర్తల పదునైన వైచారిక ధోరణులను పాఠకులకు
పరిచయం చేయడం ఈ పుస్తకం యొక్క ప్రధాన ప్రాముఖ్యత.
### రచయిత అంతరంగం
ఈ గ్రంథాన్ని సమర్థవంతంగా కూర్చిన విద్వాన్ గఱికపాటి లక్ష్మీకాంతయ్య, ఎం. ఏ.
గారు నాటి ప్రసిద్ధ నిజాం కళాశాలలో ఆంధ్రోపన్యాసకులుగా సేవలు అందించారు.
ప్రాచీన ఆంధ్ర సాహితి పై అపారమైన పట్టు, వ్యాకరణ-భాషాశాస్త్రాలపై గల లోతైన
పరిజ్ఞానంతో విద్యార్థులకు వ్యాకరణ సమన్వయంతో కూడిన సాహిత్య సంస్కారాన్ని
అందించాలనే సంకల్పం వారిది. సంస్కృత నాటక, కావ్య లక్షణాలను తెలుగు
సాహిత్యానికి అనువర్తింపజేస్తూ, విద్యార్థుల స్థాయికి తగిన విధంగా సులభ శైలిలో
లఘుటీకలు, కవుల పరిచయాలు, అనుబంధాలను జతచేసి వారు ఈ గ్రంథాన్ని తీర్చిదిద్దారు.
### పుస్తక సారాంశం / ప్రధానాంశం
ఈ సంకలనం ప్రధానంగా రెండు భాగాలుగా విభజించబడింది: **పద్య భాగము** మరియు
**గద్య భాగము**.
* **పద్య భాగం (ప్రాచీన కావ్యామృతం):**
1. **సౌపర్ణోపాఖ్యానము (నన్నయ భట్టారకుడు):** మహాభారత ఆదిపర్వ
ద్వితీయాశ్వాసం నుండి స్వీకరించబడిన ఈ ఘట్టంలో కద్రువ-వినతల పందెం,
ఉచ్చైశ్రవము నల్లటి తోక వెనుక ఉన్న పన్నాగం, గరుడుని జన్మవృత్తాంతం, అమృతభాండం
కోసం అతను చేసిన సాహస యాత్ర, చివరకు తల్లి దాస్యాన్ని విముక్తి చేయడం వంటి
విస్మయకర కథాంశం ఇందులో ప్రతిబింబిస్తుంది.
2. **శమంతకమణి (ఎఱ్ఱాప్రగడ):** హరివంశం ఆధారంగా సాగే ఈ కథలో శమంతకమణి రత్నం
యొక్క మహత్తు, దాన్ని తెచ్చే క్రమంలో శ్రీకృష్ణుడికి ఎదురైన నిందలు,
జాంబవంతునితో యుద్ధం వంటి అంశాలు మనోహరంగా వర్ణించబడ్డాయి.
3. **గజేంద్రమోక్షము (బమ్మెర పోతన):** శ్రీమద్భాగవతం అష్టమస్కంధం నుండి
గ్రహించిన ఈ అమర ఘట్టం, సంసార చక్రంలో చిక్కుకున్న జీవుడు భగవంతుని శరణాగతి
వేడే పరమార్థాన్ని సదాశివ భావనతో, పరమ భక్తిరసభరితంగా వివరిస్తుంది.
4. **చంద్రహాసచరిత్ర (పిల్లలమఱ్ఱి పినవీరభద్రుడు):** జైమినీభారతం
అష్టమాశ్వాసం నుండి స్వీకరించబడిన కథనం ఇది. విషాన్ని సైతం విరుగుడుగా
మార్చుకునే చంద్రహాసుని దైవకృప, విశ్వాసపాత్రతలను చాటే అద్భుతమైన ఉపాఖ్యానంగా
ప్రసిద్ధి చెందింది.
* **గద్య భాగం (ఆధునిక వైవిధ్యం):**
గద్య విభాగంలో తాలపాక పెద తిరుమలాచార్యుల 'శ్రీ వేంకటేశ్వర వచనములు',
చిన్నయసూరి 'మిత్రభేదము' నీతి కథలు, కందుకూరి వీరేశలింగం గారి 'సుమిత్ర
చరిత్రము', వావిలకొలను సుబ్బారావు గారి 'ధర్మవ్యాధ చరిత్రము', పానుగంటి
లక్ష్మీనరసింహారావు గారి ప్రసిద్ధ వ్యాసం 'స్వభాష' (మాతృభాషాభిమానాన్ని
ప్రబోధించేది), ముట్నూరి కృష్ణారావు గారి 'మూర్తిత్రయము', చిలుకూరి నారాయణరావు
గారి 'ప్రాచీన విద్యాపీఠములు' మరియు భావరాజు కృష్ణారావు గారి చారిత్రక వ్యాసం
'మార్కోపోలో ఆంధ్రదేశచరిత్ర' చోటుచేసుకున్నాయి.
### శైలి మరియు విశ్లేషణ
కూర్పరి ప్రతి పాఠ్యభాగంలోనూ ప్రాచీన కవుల భాషా వైవిధ్యాన్ని విశ్లేషించారు.
నన్నయ గారి "అక్షర రమ్యత", "ప్రసన్న కథాకలితార్థ యుక్తి" లతో కూడిన ప్రాచీన
శైలి నుండి, ఎఱ్ఱన గారి సూక్తివైచిత్రి, పోతన గారి శబ్దాలంకార ప్రాధానమైన
సుమధుర భక్తి ప్రవాహం మరియు పినవీరన గారి "వాణి నారాణి" అనే సమాస భూషిత
ప్రౌఢశైలి వరకు ప్రతి పద్య భాగంలో స్పష్టంగా వ్యక్తమవుతాయి. ఇక గద్య భాగంలో
చిన్నయసూరి గ్రాంథిక శైలి, పానుగంటి వారి వ్యంగ్య నిశిత వ్యాస ధోరణి, ముట్నూరి
కృష్ణారావు గారి పత్రికా సంపాదకీయాల లోతైన వైచారిక ప్రతిభ, భావరాజు కృష్ణారావు
గారి చారిత్రక పరిశోధనాత్మక శైలుల కలయిక ఈ గ్రంథానికి విశేషమైన విమర్శనాత్మక
విలువను తెచ్చిపెట్టింది.
### ముగింపు
"ఆంధ్రకావ్య ముక్తావళి" అనేది కేవలం విద్యార్థుల పరీక్షల కోసం రూపొందించిన
పుస్తకం మాత్రమే కాదు. తెలుగు భాషా సంస్కృతులను, ప్రాచీన సాహిత్య
సౌందర్యాన్ని, ఆధునిక భావ విప్లవాన్ని ఒకే చోట ఆస్వాదించాలనుకునే ఏ తెలుగు
పాఠకునికైనా ఇదొక మణిహారం. పరిశోధకులకు పాఠ్యభాగ ఎంపికల విశ్లేషణకు,
విద్యార్థులకు భాషా పరిజ్ఞానానికి మరియు సాహిత్య ప్రేమికులకు పఠనానుభూతికి ఈ
పుస్తకం తప్పక చదవదగిన శ్రేష్ఠ గ్రంథం.
## పుస్తక సమగ్ర సమాచారం (Technical Metadata)
### ప్రాథమిక వివరాలు (Basic Info)
* P1476 (Title): ఆంధ్రకావ్య ముక్తావళి
* P1680 (Subtitle): ఉస్మానియా, గుర్తుఇసురు విశ్వవిద్యాలయములు
ప్రీ-యూనివర్శిటీ పరీక్ష తెలుఁగు పాఠ్యము (ప్రాంతీయభాషావిభాగము)
* P31 (Instance of): Anthology / Textbook
* Wikidata ID: NA
* P18 (Image/Cover): NA
### వ్యక్తులు (People)
* P50 (Author): నన్నయభట్టారకుఁడు, ఎఱ్ఱాప్రగడ, బమ్మెర పోతన, పిల్లలమజ్జి
పినవీరభద్రుఁడు, తాళ్లపాక పెదతిరుమలాచార్యులు, పరవస్తు చిన్నయసూరి, కందుకూరి
వీరేశలింగం, వావిలకొలను సుబ్బారావు, పానుగంటి లక్ష్మీనరసింహారావు, ముట్నూరి
కృష్ణారావు, చిలుకూరి నారాయణరావు, భావరాజు కృష్ణారావు
* P110 (Illustrator): NA
* P11105 (Annotator): NA
* P123 (Publisher): శ్రీనివాస పబ్లికేషన్సు, 5054, మార్కెటువీథి –
సికింద్రాబాదు
* P655 (Translator): NA
* P98 (Editor): విద్వాన్ గఱికపాటి లక్ష్మీకాంతయ్య, ఎం. ఏ.
* P767 (Contributor): NA
* P872 (Printer): NA
* P2679 (Foreword Author): NA
* P2680 (Afterword Author): NA
### గుర్తింపు సంఖ్యలు (IDs)
* P212 (ISBN-13): NA
* P957 (ISBN-10): NA
* P243 (OCLC): NA
* P675 (Google Books ID): NA
* P648 (Open Library): NA
* P2034 (Gutenberg): NA
* P724 (Internet Archive): NA
* P8383 (Goodreads): NA
* P6721 (K10plus): NA
### సందర్భం & ముద్రణ (Context & Edition)
* P407 (Language): తెలుగు (Telugu)
* P291 (Place of Publication): సికింద్రాబాదు (Secunderabad)
* P577 (Pub Date): 1959
* P1104 (Pages): 236+
* P2635 (Volumes): NA
* P393 (Edition): NA
* P1031 (Legal Citation): NA
* P186 (Material): Paper
* P437 (Format): Paperback / Printed Book
## అదనపు వివరాలు (Extended Fields)
* Work_Genre_P136: Poetry Anthology & Essay Collection (DDC 894.813)
* Work_Subject_P921: Telugu Literature, Classical Telugu Poetry, Prose and
Essays
* Work_Country_P495: India
* Work_Movement_P135: Classical to Modern Telugu Literary Traditions
* Work_Based_On_P144: Mahabharatam, Bhagavata Puranam, Harivamsam, Jaimini
Bharatam
* Koha_Cost: రు 3/- (Rs. 3/-)
* Total Dewey Decimal Classification – DDC ID: 894.81308
## English Summary
**Andhra Kavya Muktavali** is a comprehensive educational and literary
anthology compiled by Vidwan Garikapati Lakshmikanthayya, M.A., former
lecturer in Telugu at Nizam College, Hyderabad. Published in 1959 by
Srinivasa Publications, Secunderabad, this book was designed as a
prescribed Telugu text for Pre-University Course students of Osmania and
Mysore Universities.
The compilation bridges classical Telugu poetry and modern prose, offering
students a holistic view of the region's rich literary heritage. The poetic
selection (*Padya Bhagamu*) includes iconic excerpts from canonical poets:
Nannaya Bhattaraka’s *Sauparnopakhyanam* (from the Mahabharata),
Errapragada’s *Syamantakamani* (from Harivamsam), Bammera Potana’s
devotional masterpiece *Gajendramokshamu* (from Bhagavata Puranam), and
Pillalamarri Pinavirabhadra’s *Chandrahasa Charitra* (from Jaimini
Bharatam).
The prose section (*Gadya Bhagamu*) demonstrates the stylistic evolution of
Telugu through devotional prose, fables, historical essays, and social
commentaries. Key entries include Tallapaka Peda Tirumalacharyulu’s
*Vachanams*, Paravastu Chinnaya Suri’s classical prose in *Mitrabhedamu*,
Kandukuri Veeresalingam’s moral narratives, Panuganti Lakshminarasimha
Rao’s celebrated essay *Swabhasha* promoting native language pride, and
historical/analytical works by Chilukuri Narayana Rao and Bhavaraju Krishna
Rao.
Richly supplemented with short commentaries (*Laghu Teeka*), detailed
biographical notes on authors, and explanatory appendices, this volume
serves not only as an academic syllabus book but also as a essential
reference work for scholars, students, and lovers of classical and early
modern Telugu literature.