పామఱ్ఱు (స్తూప) జయధ్వజ చరిత్ర: 12276

# పామఱ్ఱు (స్తూప) జయధ్వజ చరిత్ర:

జయద్యజ చరిత్ర 12276

ప్రాచీన స్థలపురాణ, రాజభక్తి కావ్య సమీక్ష
## సాహిత్య / విషయ విశ్లేషణ వ్యాసం
### పరిచయం
ఆధునిక కాలంలో చారిత్రక ఘట్టాలను, స్థానిక విశేషాలను పద్యకావ్య రూపంలోకి
మలిచిన విశిష్టమైన సాహిత్య ప్రక్రియలకు అద్దం పడుతుంది **పామఱ్ఱు (స్తూప)
జయధ్వజ చరిత్ర**. 'శివ వేంకటీయ గ్రంథమాల' ప్రచురణల్లో పంచమ పుష్పంగా 1914లో
వెలువడిన ఈ గ్రంథం, కృష్ణా జిల్లాలోని పామర్రు గ్రామం యొక్క స్థల పురాణాన్ని,
అక్కడి ఐతిహ్యాలను మరియు 1911లో బ్రిటిష్ చక్రవర్తి ఐదవ జార్జ్ ఢిల్లీ
పట్టాభిషేక సమరంలో పామర్రులో నెలకొల్పిన "జయస్తంభం" (స్తూపం) చరిత్రను
సమగ్రంగా వివరిస్తుంది. ప్రక్రియ పరంగా ఇది స్థలపురాణ మరియు చారిత్రక
ప్రాధాన్యత కలిగిన పద్యకావ్యం (వచన సమన్విత కావ్యం).
### రచయిత అంతరంగం
ఈ కావ్యం **అడవి సాంబశివరావు** మరియు **నందగిరి వేంకటప్పారావు** అనే మిత్రకవుల
జంటచే రచించబడింది. వీరు "శివ వేంకటకవులు" అనే మిశ్రమ నామంతో కావ్య రచనలు
చేశారు. ఉభయభాషా కోవిదులు, సహజ పాండిత్యం కలిగిన ఈ కవులు 'ప్రబంధకవి పంచానన'
అనే బిరుదును కూడా పొందారు. దేశీయ సంప్రదాయం, ఈశ్వర భక్తి, మరియు ఆనాటి
సామాజిక-రాజకీయ నేపథ్యమైన రాజభక్తిని మేళవించి, స్థానిక చరిత్రను భవిష్యత్
తరాలకు అందించాలనే తపన వీరి రచనలో స్పష్టంగా కనిపిస్తుంది.
### పుస్తక సారాంశం / ప్రధానాంశం
ఈ గ్రంథం పామర్రు గ్రామానికి ఉన్న ఆధ్యాత్మిక విశేషాలను, అలాగే అక్కడ
'జయస్తంభం' ఏర్పడటానికి దారితీసిన చారిత్రక పరిణామాలను వివరిస్తుంది:
* **పామర్రు స్థల పురాణము & ఈశ్వర మహిమ:** పూర్వకాలంలో పామర్రు ఒక పెద్ద
కొలనుగా ఉండేదని, అందులో ఒక లింగాకారపు తామర పువ్వు (లింగశివజ) వికసించి
ఉండేదని వివరించబడింది. ఒక అర్చకుడు ఆ తామరను కోయడానికి ప్రయత్నించగా, సరస్సు
నిండా రక్తం ప్రవహించిందని, ఆ నాళం ఉన్న చోట ఒక గుంట ఏర్పడిందని కథనం.
నేటికినీ ఆ ప్రదేశంలో నీటితో కడిగి శుభ్రం చేయకపోతే దుర్వాసన వస్తుందనే
ఆసక్తికరమైన ఈశ్వర మహిమను, జానపద ఐతిహ్యాన్ని కవులు ఇందులో పొందుపరిచారు.
కాలక్రమేణా కొలను పూడిపోయి గ్రామం వృద్ధి చెందింది.
* **నందూరి రామచంద్రరావు & హుమాయూన్ సాహెబ్ పాలన:** 1910 నవంబర్ 1న నందూరి
రామచంద్రరావు పంతులు గారు డిప్యూటీ తహశీల్దారుగా వచ్చి ప్రజలను న్యాయంగా
పాలించగా, వారి పిమ్మట మహమ్మద్ హుమాయూన్ సాహెబ్ గారు బాధ్యతలు స్వీకరించారు.
వీరి పాలనా కాలంలోనే ప్రస్తుతం మన చరిత్ర నాటకానికి నాంది పడింది.
* **ఢిల్లీ పట్టాభిషేకము & జయస్తంభ ప్రతిష్ట:** 1911 డిసెంబరు 12న శ్రీమత్
ఐదవ జార్జ్ చక్రవర్తి, మేరీ రాణుల ఢిల్లీ పట్టాభిషేక మహోత్సవం జరిగింది. ఆ
అపూర్వ సమయాన్ని పురస్కరించుకుని పామర్రు ప్రజలు రూ. 5000 విరాళాలు సేకరించి,
ఊరేగింపులు, పేదలకు అన్నదానాలు జరిపారు. ఈ శుభ సందర్భానికి స్మారకంగా
బందరు-హైదరాబాద్ రోడ్డు మార్గంలో పామర్రు గ్రామం మధ్యన ఒక "జయస్తంభము"
(కారోనేషన్ స్తూపం) ప్రతిష్ఠించారు.
* **కారొనేషన్ కమిటీ & తాయి సుబ్బారావు నాయుడు ఉదారత:** ఈ స్తూప నిర్వహణకు
'పామర్రు కారోనేషన్ సమాజ్' ఏర్పడింది. 1912 డిసెంబరు 12న డిప్యూటీ తహశీల్దార్
తాయి సుబ్బారావు నాయుడు గారి నాయకత్వంలో రెండవ వార్షికోత్సవం జరిగి, రూ. 100
అధికంగా సేకరించి వేయి మందికి పైగా బీదలకు అన్నవస్త్ర దానాలు చేశారు. ఈ
సందర్భంలో సుబ్బారావు నాయుడు గారి ఉదారతను, రాజభక్తిని కవులు పద్య రూపంలో
కొనియాడారు.
### శైలి మరియు విశ్లేషణ
శివ వేంకటకవుల శైలి సాంప్రదాయక పద్య కావ్య ధోరణిలో సాగింది. శార్దూలము,
మత్తేభము, సీస పద్యాలతో పాటు అక్కడక్కడ వివరణాత్మక వచనాన్ని కూడా ఉపయోగించారు.
స్థానిక ఐతిహ్యాలను చెప్పేటప్పుడు అద్భుత రసాన్ని, బ్రిటిష్ పాలనా కాలపు
సంబరాలను వర్ణించేటప్పుడు ఉత్సాహాన్ని నింపారు. ప్రాచీన కావ్య భాషలోని
గ్రాంథిక శైలిని ఉపయోగిస్తూనే, ఆనాటి నవనాగరికుల ఆలోచనలను సవాలు చేసే రీతిలో
విశ్లేషణ చేశారు.
### ముగింపు
కృష్ణా జిల్లా స్థానిక చరిత్రపై, బ్రిటిష్ కాలం నాటి గ్రామ స్థాయి స్వచ్ఛంద
కార్యక్రమాలు మరియు నాటి ప్రాంతీయ కవిత్వంపై పరిశోధన చేసే విద్యార్థులకు,
చారిత్రకులకు ఈ పుస్తకం ఒక అరుదైన పత్రం. ఒక చిన్న గ్రామంలోని స్తూపం వెనుక
ఉన్న సాంస్కృతిక, సామాజిక చరిత్రను తెలుసుకోవడానికి ఇది తప్పక చదవాల్సిన
గ్రంథం.
## పుస్తక సమగ్ర సమాచారం (Technical Metadata)
ప్రాథమిక వివరాలు (Basic Info):
* P1476 (Title): పామఱ్ఱు (స్తూప) జయధ్వజ చరిత్ర
* P1680 (Subtitle): 1918 సం॥ 12 డిశంబరు తేదీని జరిగిన ఢిల్లీ పట్టాభిషేక
స్మరణచిహ్న తృతీయవర్ష వర్ధంతిమహోత్సవసమయమందు శ్రీమత్పంచమజార్జి చక్రవర్తి
విజయడిండిమ వెలువడునటుల
* P31 (Instance of): పద్యకావ్యము / చారిత్రక-స్థలపురాణ గ్రంథము
* Wikidata ID: NA
* P18 (Image/Cover): NA
వ్యక్తులు (People):
* P50 (Author): అడవి సాంబశివరావు, నందగిరి వేంకటప్పారావు (శివ వేంకటకవులు)
* P110 (Illustrator): NA
* P11105 (Annotator): NA
* P123 (Publisher): పామఱ్ఱు కారోనేషన్ కమిటీ
* P655 (Translator): NA
* P98 (Editor): B. Nagireddi (కారొనేషన్ కమిటీ మెంబరు)
* P767 (Contributor): నందూరి రామచంద్రరావు పంతులు, మహమ్మద్ హుమాయూన్ సాహెబ్,
తాయి సుబ్బారావు నాయుడు
* P872 (Printer): బి. కే. స్వామి (వాణీ ముద్రాక్షరశాల, బెజవాడ)
* P2679 (Foreword Author): B. Nagireddi
* P2680 (Afterword Author): NA
గుర్తింపు సంఖ్యలు (IDs):
* P212 (ISBN-13): NA
* P957 (ISBN-10): NA
* P243 (OCLC): NA
* P675 (Google Books ID): NA
* P648 (Open Library): NA
* P2034 (Gutenberg): NA
* P724 (Internet Archive): NA
* P8383 (Goodreads): NA
* P6721 (K10plus): NA
సందర్భం & ముద్రణ (Context & Edition):
* P407 (Language): తెలుగు
* P291 (Place of Publication): బెజవాడ / పామఱ్ఱు
* P577 (Pub Date): 1914
* P1104 (Pages): NA
* P2635 (Volumes): NA
* P393 (Edition): మొదటికూర్పు (500 ప్రతులు)
* P1031 (Legal Citation): NA
* P186 (Material): పేపర్
* P437 (Format): ప్రింటెడ్ బుక్
## అదనపు వివరాలు (Extended Fields)
* Work_Genre_P136: చారిత్రక పద్య కావ్యం / స్థల పురాణం
* Work_Subject_P921: పామర్రు గ్రామం చరిత్ర, కారోనేషన్ స్తూపం (జయస్తంభం),
ఐదవ జార్జ్ చక్రవర్తి పట్టాభిషేక వేడుకలు
* Work_Country_P495: భారతదేశం
* Work_Movement_P135: ఆధునిక పూర్వ తెలుగు పద్య సాహిత్యం / ప్రాచీన శైలి
* Work_Based_On_P144: పామర్రు ఐతిహ్యాలు మరియు 1911 ఢిల్లీ దర్బార్ సంఘటనలు
* Koha_Cost: 0-1-0 (రూపాయల అణా పైసల్లో)
* Total Dewey Decimal Classification – DDC ID: 954.84 (ఆంధ్రప్రదేశ్
స్థానిక చరిత్ర)
## English Summary
*Pamarru (Stupa) Jayadhwaja Charitra* is a unique historical-poetic work
composed by the poet duo Adavi Sambasiva Rao and Nandagiri Venkatapparao,
popularly known as "Siva Venkata Kavulu". Published in 1914 by the Pamarru
Coronation Committee and printed at Vani Press in Bezawada, the book
represents the 5th flower (*Panchama Pushpam*) of the 'Siva Venkateeya
Granthamala' series.
The text weaves local mythology with contemporary history. It begins by
recounting the origin legend of Pamarru village in Krishna District,
describing an ancient lotus pond with a divine Shiva Linga motif and its
miraculous folklore. It then transitions into recording contemporary
colonial history, specifically the celebrations held in Pamarru to mark the
1911 Delhi Durbar and the Coronation of King George V.
To commemorate this historic event, the villagers raised subscriptions
worth 5,000 rupees under local administrators like Deputy Tahsildar
Muhammad Humayun Sahib, organizing community feasts and erecting a
permanent "Victory Pillar" or Coronation Stupa along the Bandar-Hyderabad
highway. The text highlights subsequent anniversary celebrations under
Deputy Tahsildar Thai Subbarao Naidu, praising his philanthropy and
governance through formal poetic meters.
Written in classical Telugu poetry interleaved with explanatory prose, the
work reflects the socio-political climate and local administrative dynamics
of early 20th-century Andhra Pradesh. It serves as a rare archival record
blending micro-history, local folklore, and colonial loyalty, offering
valuable insights for regional historians and literary researchers.