బసవపురాణము-1578

బసవపురాణము

బసవపురాణాము.pdf

(ద్విపద) - సమగ్ర గ్రంథ విశ్లేషణాత్మక నివేదిక 1. శీర్షిక (Title) బసవపురాణము
(ద్విపద) 2. సాహిత్య / విషయ విశ్లేషణ వ్యాసం (Literary & Subject Essay) పరిచయం

తెలుగు సాహిత్య వికాసంలో వీరశైవ వాఙ్మయావతరణ ఒక విప్లవాత్మకమైన పరిణామం.
సాంప్రదాయ మార్గ కవిత్వానికి, సంస్కృత సమాస భూయిష్టమైన శైలికి భిన్నంగా,
సాధారణ పాఠకులకు కూడా అత్యంత సులభంగా అర్థమయ్యే రీతిలో "దేశి" మార్గాన్ని
ఎన్నుకొని, ద్విపద ఛందస్సు ద్వారా కావ్య రచన చేసిన తొలి సంస్కరణాత్మక కావ్యం
"బసవపురాణము". ఈ మహాగ్రంథాన్ని 12-13వ శతాబ్దానికి చెందిన ప్రసిద్ధ కవి
పాల్కురికి సోమనాథుడు రచించారు. ప్రస్తుతం సమీక్షించబడుతున్న ఈ ప్రతి
"విమర్శకాగ్రేసర, ఐతిహాసిక రత్న" శ్రీ బండారు తమ్మయ్య గారిచే సమగ్రంగా
పరిశోధించబడి, పరిష్కరించబడినది. ఇది ప్రధానంగా వీరశైవ సంప్రదాయం, శైవ
సిద్ధాంతాలు, బసవేశ్వరుల దివ్య జీవిత చరిత్ర మరియు ఇతర ప్రాచీన భక్తుల (శరణుల)
కథలను వివరించే ధార్మిక చారిత్రక కావ్య విభాగం (Religious Biography / Epic
Poetry) కిందకు వస్తుంది.
రచయిత అంతరంగం

పాల్కురికి సోమనాథుడు కేవలం కవి మాత్రమే కాదు, గొప్ప సంస్కర్త మరియు వీరశైవ
తత్త్వ ప్రచారకుడు. "తెలుగు మాటలని యల్పముగా తలంపకుడు" అని చాటిచెబుతూ,
జనబాహుళ్యం మాట్లాడే అచ్చతెలుగు పదాలతో, ద్విపద ప్రక్రియలో కావ్యాన్ని మలచి
ప్రజల్లో భక్తి మరియు సామాజిక సమరసతను నింపడం ఆయన అంతరంగం. అలాగే ఈ గ్రంథాన్ని
పరిష్కరించిన శ్రీ బండారు తమ్మయ్య గారు వీరశైవ వాఙ్మయంపై, శైవ సిద్ధాంతములపై
అపారమైన పట్టున్న ప్రముఖ విమర్శకులు, పరిశోధకులు.
పుస్తక సారాంశం / ప్రధానాంశం (Book Summary/Core Theme)

ఈ గ్రంథం 1952లో వావిళ్ల రామస్వామిశాస్త్రులు అండ్ సన్స్ వారిచే
ప్రచురించబడింది. శ్రీ బండారు తమ్మయ్య గారు రాసిన సుదీర్ఘమైన పీఠికతో ఈ
పుస్తకం ప్రారంభమవుతుంది. పీఠికలో ఆయన ఆంధ్రభాషలో వీరశైవ వాఙ్మయ ఆవిర్భావాన్ని
క్రీస్తుశకం 12వ శతాబ్దం నుండి చారిత్రాత్మకంగా విశ్లేషించారు. మల్లికార్జున
పండితారాధ్యుల "శివతత్త్వసారము" మరియు పాల్కురికి సోమనాథుని గ్రంథాలు ఈ
వాఙ్మయానికి ప్రాథమిక పునాదులని నిరూపించారు.

పీఠికలో శైవ మతచరిత్రను, అందులోని నాలుగు ప్రధాన విభాగులైన సామాన్య శైవము,
మిశ్ర శైవము, శుద్ధ శైవము, వీరశైవముల వైవిధ్యాలను వివరించారు. "శివ" మరియు
"లింగ" శబ్దాల పరమార్థాన్ని వేదాలు, ఉపనిషత్తులు, సింధు లోయ నాగరికత (హరప్పా,
మొహెంజోదారో) లో లభించిన చారిత్రక ఆధారాల నుండి ఆసియా, ఆఫ్రికా, అమెరికా ఖండాల
వరకు పరచుకున్న ప్రాచీన ఆరాధనా పద్ధతుల ద్వారా లోతుగా చర్చించారు.

గ్రంథ ప్రధాన వస్తువు వీరశైవ మత ప్రవక్త, సాంఘిక సంస్కర్త అయిన శ్రీ
బసవేశ్వరుని జీవిత విశేషాలు. కళ్యాణి కటకంలో బిజ్జలుని ఆస్థానంలో మంత్రిగా
ఉన్నప్పటికీ, అహంకారాన్ని వీడి, కులమత భేదాలను నిరసిస్తూ "కాయకవే కైలాస"
(శ్రమే కైలాసం) అనే అమూల్యమైన సూత్రాన్ని బసవన ప్రతిపాదించారు. బసవేశ్వరుడు తన
దయ, ధర్మం, భక్తి విశేషాలతో సమకాలీన సమాజంలో తెచ్చిన మార్పులను సోమనాథుడు
అద్భుతంగా వర్ణించారు. దీనితో పాటు బెజవాడ మదియలు, సిరియాళుడు, కన్నప్ప,
మడివాలు మాచయ్య వంటి ఎందరో మహా శివభక్తుల త్యాగనిరతిని, మహిమలను అద్భుతమైన
కథలుగా ఈ పురాణంలో ఉటంకించారు.
శైలి మరియు విశ్లేషణ

పాల్కురికి సోమనాథుని శైలి నిత్యవ్యవహారంలో ఉండే జానపద నుడికారాలతో, ప్రవాహ
వేగంతో సాగుతుంది. సంస్కృత కవిత్వపు జటిలమైన సమాసాలను కాదని, ద్విపద ఛందస్సులో
అచ్చతెలుగు సామెతలు, జాతీయాలు ప్రయోగించి ప్రజాకవిగా నిలిచారు. బండారు తమ్మయ్య
గారి విమర్శనాత్మక పీఠిక గ్రంథానికి ప్రామాణికతను, చారిత్రక విశ్లేషణను
చేకూర్చింది. పురావస్తు పరిశోధనలు, వేద మంత్రాలను సమన్వయం చేస్తూ శైవమత
ప్రాచీనతను నిరూపించిన తీరు ఆయన శోధనా పటిమకు నిదర్శనం.
ముగింపు

ఈ పుస్తకం తెలుగు సాహితీ ప్రియులకు, వీరశైవ సిద్ధాంత పరిశోధకులకు, సాంఘిక
సంస్కరణల చరిత్రను అభ్యసించే విద్యార్థులకు అత్యంత ప్రయోజనకరం. 12వ శతాబ్దపు
సామాజిక శైలిని, భాషా పరిణామాన్ని, భక్తి ఉద్యమ ప్రభావాన్ని సమగ్రంగా అర్థం
చేసుకోవడానికి ఈ "బసవపురాణము" ఒక అపురూపమైన ఆకరం.
3. పుస్తక సమగ్ర సమాచారం (Technical Metadata)

ప్రాథమిక వివరాలు (Basic Info): • P1476 (Title): బసవపురాణము • P1680
(Subtitle): ద్విపద • P31 (Instance of): book • Wikidata ID: NA • P18
(Image/Cover): NA

వ్యక్తులు (People): • P50 (Author): పాల్కురికి సోమనాథుడు • P110
(Illustrator): NA • P11105 (Annotator): NA • P123 (Publisher): వావిళ్ల
రామస్వామిశాస్త్రులు అండ్ సన్స్ • P655 (Translator): NA • P98 (Editor): శ్రీ
బండారు తమ్మయ్య • P767 (Contributor): NA • P872 (Printer): NA • P2679
(Foreword Author): శ్రీ బండారు తమ్మయ్య • P2680 (Afterword Author): NA

గుర్తింపు సంఖ్యలు (IDs): • P212 (ISBN-13): NA • P957 (ISBN-10): NA • P243
(OCLC): NA • P675 (Google Books ID): NA • P648 (Open Library): NA • P2034
(Gutenberg): NA • P724 (Internet Archive): NA • P8383 (Goodreads): NA •
P6721 (K10plus): NA

సందర్భం & ముద్రణ (Context & Edition): • P407 (Language): Telugu (తెలుగు) •
P291 (Place of Publication): చెన్నపురి / హైదరాబాద్ (సుల్తాన్ బజార్) • P577
(Pub Date): 1952 • P1104 (Pages): NA • P2635 (Volumes): NA • P393
(Edition): NA • P1031 (Legal Citation): NA • P186 (Material): Paper • P437
(Format): Printed Book
4. అదనపు వివరాలు (Extended Fields)

• Work_Genre_P136: 294.592 (DDC: Hinduism / Sacred Books & Poetry) - ద్విపద
కావ్యము / శైవ పురాణము • Work_Subject_P921: వీరశైవము, బసవేశ్వరుని జీవిత
చరిత్ర, శైవ సిద్ధాంతము, శివభక్తుల వృత్తాంతాలు • Work_Country_P495: India •
Work_Movement_P135: వీరశైవ భక్తి ఉద్యమం (Veerashaiva Bhakti Movement) •
Work_Based_On_P144: బసవేశ్వరుడు మరియు శరణుల జీవిత కథలు • Koha_Cost: Rs
4-8-0 (రూపాయలు నాలుగు, అణాలు ఎనిమిది) • Total Dewey Decimal Classification
– DDC ID: 294.592
5. English Summary

*Basava Puranamu (Dwipada)*, authored by the visionary 12th-13th century
poet Palkuriki Somanatha, represents a watershed moment in Telugu
literature and the Veerashaiva Bhakti movement. This critical edition,
meticulously edited with an exhaustive introduction by the renowned
literary historian "Vimarsakagresara" Sri Bandaru Tammayya, was published
in 1952 by Vavilla Ramaswamy Sastrulu & Sons.

Somanatha broke away from classical Sanskrit-dominated poetic traditions by
adopting native Telugu meter (*Dwipada*) and accessible language, thereby
democratizing sacred literature for the common people. The primary theme
revolves around the life, egalitarian philosophy, and spiritual miracles of
Lord Basaveshwara, a great socio-religious reformer who championed equality
and emphasized dignified labor (*Kayakave Kailasa*). Interwoven with
Basava's biography are devout accounts of numerous Shaiva saints (*Sharanas*
).

In the scholarly introduction, Sri Bandaru Tammayya traces the historical
evolution of Shaivism back to the Indus Valley Civilization (Harappa and
Mohenjo-daro) and Vedic texts, classifying various Shaiva traditions. This
publication is an indispensible foundational text for researchers in
Dravidian literature, South Indian religious history, and social movements.