సావిత్రి చరిత్ర - 1638

సావిత్రి చరిత్ర

సావిత్రి చరిత్ర.pdf

: తెలుగు సాహిత్యంలో సావిత్రి కథా పరిణామ సమగ్ర పరిశీలన సాహిత్య / విషయ
విశ్లేషణ వ్యాసం పరిచయం

భారతీయ సంస్కృతిలో పతివ్రతా మహాత్మ్యానికి, నిశ్చలమైన ఆత్మశక్తికి రూపంగా
నిలిచే ఉజ్జ్వల ఘట్టం సావిత్రీ సత్యవంతుల ఉపాఖ్యానం. మహాభారతంలోని వనపర్వంలో
రూపుదిద్దుకున్న ఈ కథ పౌరాణిక సరిహద్దులు దాటి తెలుగు సాహితి జగత్తులో పలు
రూపాలు దాల్చింది. డి. మునిరత్నం నాయుడు గారు రచించిన *'సావిత్రి చరిత్ర'*
గ్రంథం తెలుగు సాహిత్యంలో విభిన్న కాలాల్లో, వేర్వేరు ప్రక్రియలలో సావిత్రి కథ
పొందిన వికాసాన్ని, దాని సాహిత్య సామాజిక ప్రాధాన్యతను లోతుగా విశ్లేషించిన ఒక
విశిష్టమైన సిద్ధాంత పరిశోధనా గ్రంథం. ఇది ప్రతిపాదిస్తున్న విషయ పరిధి,
ప్రక్రియా వైవిధ్యం మరియు విమర్శనాత్మక దృక్పథం ఆధారంగా సిద్ధాంత
గ్రంథాలు/సాహిత్య విమర్శ (Literary Criticism & Research Thesis) విభాగానికి
చెందుతుంది.
రచయిత అంతరంగం

రచయిత డి. మునిరత్నం నాయుడు గారు (M.A., M.Phil., B.Ed.) శ్రీ వేంకటేశ్వర
విశ్వవిద్యాలయ తెలుగు అధ్యయన శాఖలో ఆచార్య జి. నాగయ్య గారి మార్గదర్శకత్వంలో ఈ
అమూల్యమైన పరిశోధనను నిర్వహించారు. ప్రాచ్య లిఖిత గ్రంథాల నుంచి ఆధునిక
అనువాదాల వరకు లభ్యమవుతున్న ముద్రిత, అముద్రిత ప్రతులను విస్తృతంగా
పరిశీలించడంలో రచయిత చూపిన శ్రద్ధ, శోధనా దృష్టి ఆయన సబ్జెక్టుపై ఉన్న అగాధమైన
పట్టును స్పష్టం చేస్తాయి. తిరుమల తిరుపతి దేవస్థానం వారి ఆర్థిక సహకారంతో
రూపుదిద్దుకున్న ఈ గ్రంథం ద్వారా తెలుగు నాట సావిత్రి కథా స్వరూపాన్ని సర్వాంగ
సుందరంగా ఆవిష్కరించాలనే రచయిత తపన ప్రతీ పుటలోనూ స్పష్టమవుతుంది.
పుస్తక సారాంశం / ప్రధానాంశం

ఈ పరిశోధనా గ్రంథం నాలుగు ప్రధాన అధ్యాయాలుగా విభజించబడి సావిత్రి కథ
పరిణామాన్ని క్రమబద్ధంగా విశ్లేషిస్తుంది:

1. *సంస్కృత పురాణాల్లో సావిత్రి కథా ప్రాశస్త్యం:* తొలి అధ్యాయంలో భారతీయ
సంస్కృతిలో సాధ్వీమణుల స్థానాన్ని వివరిస్తూ, వ్యాసభారతంలోని సావిత్రి కథను,
వివిధ పురాణాల్లోని (బ్రహ్మవైవర్త మొదలైన) సావిత్రి దేవి సాక్షాత్కారం, జననం,
పరిణయ ఘట్టాలను లోతుగా విశ్లేషించారు. సావిత్రి కేవలం ఒక పురాణ పాత్ర మాత్రమే
కాక, మానవజాతి భవిష్యత్తు కోసం, సత్య సాధన కోసం అసంభవాన్ని సంభవం చేసిన
మహోన్నత చైతన్యానికి ప్రతీకగా ఆవిష్కరించారు.
2. *ఎఱ్ఱన సావిత్ర్యుపాఖ్యానం - పరిశీలన:* ద్వితీయ అధ్యాయంలో కవిత్రయంలో
మూడవవారైన ఎఱ్ఱాప్రగడ (ఎఱ్ఱన) అనువాద విధానాన్ని వ్యాసభారత మాతృకతో పోల్చి
చర్చించారు. ఎఱ్ఱన చేసిన అమూలకాంశాల చేరికలు, సంక్షేపించిన ఘట్టాలు,
మార్పులు-చేర్పులతో పాటు ప్రబంధ లక్షణాలు, పాత్రపోషణ, రసపోషణ, ప్రకృతి వర్ణనలు
మరియు ఎఱ్ఱన సూక్తి వైచిత్రిని సమగ్రంగా నిరూపించారు.
3. *రఘునాథనాయకుని శృంగార సావిత్రి రచనా విశేషాలు:* తంజావూరు రఘునాథనాయకుడు
రచించిన 'శృంగార సావిత్రి' ప్రబంధం యొక్క గ్రంథ కర్తృత్వ నిర్ణయం, నామౌచిత్యం,
శైలి, వర్ణనలు, భాషా విశేషాలను తృతీయ అధ్యాయంలో సవివరంగా విశ్లేషించారు.
4. *తదనాంతరాంధ్ర కవుల సావిత్రి చరిత్రలు:* నాల్గవ అధ్యాయం ఈ గ్రంథానికి
తలమానికం. ఇందులో ద్విపద కావ్యాలు (పతివ్రతా చరిత్రము, సావిత్రీ చరిత్ర), వచన
గ్రంథాలు (పోకల శేషాచలంనాయని, మల్లాది లక్ష్మీనరసింహ శాస్త్రి, మద్దూరి
శ్రీరామమూర్తి మొదలైనవారి రచనలు), యక్షగానాలు (కాట్రంబాక కేశవాచార్యులు,
గొట్టుముక్కల కుమారి పెద్దిరాజు), నాటకాలు (ధర్మవరం రామకృష్ణమాచార్యులు,
యద్దనపూడి, కాశీ సోమయాజులు), గురజాడ మునిరత్నం లేదా చలం గారి నాటిక
'సావిత్రి', జంధ్యాల పాపయ్యశాస్త్రిగారి ఖండకావ్యం, జానపద గేయాలు, మరియు
మహర్షి అరవిందుల సుప్రసిద్ధ ఆంగ్ల మహాకావ్యం 'సావిత్రి'కి శార్వరి గారు
అందించిన తెలుగు అనువాద విశేషాల వరకు సర్వసమగ్రంగా సమీక్షించారు.

శైలి మరియు విశ్లేషణ

రచయిత డి. మునిరత్నం నాయుడు గారి విమర్శనాత్మక విధానం మిక్కిలి ప్రామాణికంగా,
శాస్త్రీయంగా సాగింది. శార్వరి అనువాదాన్ని విశ్లేషిస్తూ, అరవిందుల ఆంగ్ల
మాతృకలోని "To a space they came of soft and delicate air..." వంటి
సంక్లిష్టమైన ఆధ్యాత్మిక కవితా పాదాలను తెలుగులోకి "తారుణ్యానికి, ఆనందానికి
ఆటపట్టు అనదగిన క్షతాని మందమలయ సమీరంలా చేరుకుంది..." అంటూ ఎంత రమ్యంగా,
ఔచిత్యవంతంగా మలిచారో చూపిస్తూ కవిత్వ తత్వాన్ని స్పృశించారు. అనువాదకుడికి
ఉండాల్సిన కవితా హృదయాన్ని, మూల తత్త్వ అవగాహనను అంచనా వేయడంలో రచయిత చూపిన
విమర్శనాత్మక పాఠవము ప్రశంసనీయం.
ముగింపు

'సావిత్రి చరిత్ర' అనే ఈ పరిశోధనా గ్రంథం తెలుగు సాహిత్య విద్యార్థులకు,
పరిశోధకులకు, పురాణ-కావ్య తులనాత్మక అధ్యయనం చేసే పండితులకు ఒక అమూల్యమైన ఆధార
గ్రంథం (Reference Work). సావిత్రి కథ వెనుక ఉన్న ఆధ్యాత్మిక, మానవతా, యోగ
తత్వాలను అర్థం చేసుకోవడానికి మరియు తెలుగు సాహిత్యంలో రూపుదిద్దుకున్న భిన్న
ప్రక్రియల పరిణామాన్ని గ్రహించడానికి ప్రతి ఒక్కరూ తప్పక చదవాల్సిన విశిష్ట
గ్రంథమిది.
పుస్తక సమగ్ర సమాచారం (Technical Metadata) ప్రాథమిక వివరాలు (Basic Info):

- P1476 (Title): సావిత్రి చరిత్ర
- P1680 (Subtitle): NA
- P31 (Instance of): పరిశోధన గ్రంథం / సాహిత్య విమర్శ
- Wikidata ID: NA
- P18 (Image/Cover): NA

వ్యక్తులు (People):

- P50 (Author): డి. మునిరత్నం నాయుడు
- P110 (Illustrator): వేలు శ్రీ (ముఖచిత్రం)
- P11105 (Annotator): NA
- P123 (Publisher): లక్ష్మీ ప్రచురణలు, దిగుమూర్తి వారి పల్లె, చిత్తూరు
జిల్లా
- P655 (Translator): NA
- P98 (Editor): NA
- P767 (Contributor): తిరుమల తిరుపతి దేవస్థానం (ఆర్థిక సహాయం)
- P872 (Printer): వెరైటీ ప్రింటర్స్, ఏలూరు
- P2679 (Foreword Author): NA
- P2680 (Afterword Author): NA

గుర్తింపు సంఖ్యలు (IDs):

- P212 (ISBN-13): NA
- P957 (ISBN-10): NA
- P243 (OCLC): NA
- P675 (Google Books ID): NA
- P648 (Open Library): NA
- P2034 (Gutenberg): NA
- P724 (Internet Archive): NA
- P8383 (Goodreads): NA
- P6721 (K10plus): NA

సందర్భం & ముద్రణ (Context & Edition):

- P407 (Language): తెలుగు
- P291 (Place of Publication): దిగుమూర్తి వారి పల్లె, చిత్తూరు జిల్లా,
ఆంధ్రప్రదేశ్
- P577 (Pub Date): NA
- P1104 (Pages): 108
- P2635 (Volumes): 1
- P393 (Edition): NA
- P1031 (Legal Citation): NA
- P186 (Material): కాగితం (Paper)
- P437 (Format): పుస్తకం / ప్రింట్

అదనపు వివరాలు (Extended Fields)

- Work_Genre_P136: సాహిత్య విమర్శ / పరిశోధనా వ్యాస సంపుటి
- Work_Subject_P921: తెలుగు సాహిత్యంలో సావిత్రి కథా పరిణామం, విభిన్న
కావ్య ప్రక్రియల పరిశీలన
- Work_Country_P495: భారతదేశం
- Work_Movement_P135: తెలుగు సాహిత్య పరిశోధన
- Work_Based_On_P144: వ్యాస భారతం, ఎఱ్ఱన సావిత్ర్యుపాఖ్యానం,
రఘునాథనాయకుని శృంగార సావిత్రి, శ్రీ అరవిందుల సావిత్రి
- Koha_Cost: NA
- Total Dewey Decimal Classification – DDC ID: 494.827

English Summary

*Savitri Charitra: A Comprehensive Literary Study of the Savitri Narrative
in Telugu Literature*

*Savitri Charitra*, authored by Dr. D. Muniratnam Naidu, is a scholarly
research work originating from his doctoral/M.Phil. research at Sri
Venkateswara University, Tirupati. Supported by the Tirumala Tirupati
Devasthanams (TTD) for publication, this volume offers an exhaustive
critical analysis of the evolution of the iconic tale of Savitri and
Satyavan across various epochs and genres of Telugu literature.

The book systematically traces the origin of the narrative from the
Sanskrit Mahabharata and various Puranas, underscoring Savitri not merely
as a mythological ideal of marital devotion, but as a symbol of resolute
human consciousness overcoming mortality. It dives deep into Errana's
classical Telugu translation in the Mahabharata, highlighting his stylistic
additions, poetic embellishments, and Prabandha characteristics. It further
explores Raghunatha Nayaka's *Sringara Savitri*, analyzing its linguistic
elegance and narrative nuances.

Crucially, the study cataloguers the propagation of the Savitri motif
across diverse genres, including Dwipada poetry, prose narrative
adaptations, Yakshaganas, modern plays, Chalam's playlet, Jandhyala Papayya
Sastry's poetry, folk ballads, and Sri Aurobindo’s epic *Savitri* as
translated into Telugu by Sharvari. Through rigorous textual comparison and
aesthetic evaluation, Dr. Naidu demonstrates how a single puranic theme
evolved into a versatile canvas for artistic and philosophical expression
in Telugu literature. This work stands as an invaluable reference source
for researchers, academics, and readers interested in Indology and
comparative Indian literature.