శాలివాహన గాథా సప్తశతీ సారము9550

శాలివాహన గాథా సప్తశతీ సారము సాహిత్య / విషయ విశ్లేషణ వ్యాసం

• *పరిచయం:* "శాలివాహన గాథా సప్తశతీ సారము" అనేది ప్రాకృత భాషలో హాలుడు
(శాలివాహనుడు) సంకలనం చేసిన ప్రసిద్ధ "గాథా సప్తశతి" నుండి ఎంపిక చేసిన గాథలను
మహావిద్వాంసులు, సంగీతకళాకోవిదులు శ్రీ రాళ్ళపల్లి అనంతకృష్ణశర్మ గారు తెలుగు
పద్యాల్లోకి ఆంధ్రీకరించిన అద్భుత రసకావ్యం. ఇది తెలుగు సాహిత్య పరిధిలోని
'పద్య కావ్య అనువాదం / శృంగార-రసకావ్యం' (Classical Telugu Translated Poetry)
విభాగానికి చెందుతుంది. నాటి హైదరాబాద్ తిలక్ రోడ్‌లోని 'ఆంధ్ర సారస్వత
పరిషత్తు' పక్షాన ప్రచురించబడిన ఈ గ్రంథ ద్వితీయ ముద్రణ 1988లో వెలువడింది.

• *రచయిత / అనువాదకుడి అంతరంగం:* అనువాదకులు రాళ్ళపల్లి అనంతకృష్ణశర్మ గారు
సంస్కృత ఆంధ్ర భాషా పండితులు మాత్రమే కాక గొప్ప రసజ్ఞులు, విమర్శకులు. శ్రీ
కట్టమంచి రామలింగారెడ్డి గారు తమ ప్రస్తావనలో పేర్కొన్నట్లుగా—శర్మ గారు కేవలం
పాండిత్యానికే పరిమితం కాకుండా పరిపూర్ణ రసికతను, సృజనాత్మక ప్రతిభను
పుణికిపుచ్చుకున్న ధన్యులు. ప్రాకృత కావ్యంలోని సహజ సౌందర్యం, గ్రామీణ భారతీయ
జీవన శోభ తెలుగు పాఠకులకు యథాతథంగా అందాలనే తపనతో వారు ఈ ఆంధ్రీకరణను అత్యంత
మనోహరంగా తీర్చిదిద్దారు.

• *పుస్తక సారాంశం / ప్రధానాంశం:* శాలివాహన హాలుడు సేకరించిన కోటి గాథలలో
నుండి ఎంపిక చేసిన ఏడు వందల గాథలు ప్రాకృతంలో "గాథా సప్తశతి"గా ప్రసిద్ధి
చెందాయి. శ్రీ రాళ్ళపల్లి వారు ఆ ఏడు వందల గాథల సారంలో నుండి ఉత్తమోత్తమమైన
రసగుళికలను ఏరి తెలుగు పద్యాలుగా అందించారు.

- *ప్రాకృత కవితా వైశిష్ట్యం:* గ్రంథ ఆరంభంలోనే *"అమృతరసము చెవులకరయంగఁ
ప్రాకృత కవిత; దానిఁ చదువఉగా వినంగ లేనివారు సిగ్గులేక పూవిల్తుని తత్వముల
నెఱుంగఁ తలఁతురెట్లు?"* అంటూ ప్రాకృత కవిత్వంలోని అమృత రసధారను, మన్మథ
తత్త్వాన్ని వివరిస్తారు.
- *గ్రామీణ జీవనం & దంపతుల అనురాగం:* ఇందులో పల్లెటూరి ప్రణయ సన్నివేశాలు,
ఇల్లాలి అమాయకత్వంతో కూడిన శృంగారం, దంపతుల చిన్న చిన్న అలుగుళ్ళు, ప్రణయ
కోపాలు అత్యంత సహజంగా వర్ణించబడ్డాయి. ఉదాహరణకు—భర్త పాదాలపై పడి
వేడుకుంటుండగా, చిన్ని కుమారుడు వచ్చి తండ్రి వీపుపై ఎక్కి ఆడుకోవడం చూసి,
తీవ్రమైన కోపంలో ఉన్న ఇల్లాలి ముఖంలో కూడా చిరునవ్వు మొలకెత్తిన సన్నివేశాన్ని
రమణీయంగా చిత్రించారు.
- *దైవస్తుతి & శృంగార భావన:* మంగళాచరణంలో పార్వతీ పరమేశ్వరుల అర్ధనారీశ్వర
తత్త్వాన్ని, సంధ్యావందన వేళ జలాంజలిలో పార్వతి ఎర్రని ముఖబింబం ప్రతిబింబించి
శివుని హస్తాలలో తామరపువ్వులా శోభిల్లడాన్ని వర్ణించారు. అలాగే బాలకృష్ణుడి
లీలలు, యశోద పాలిచ్చే వేళ కృష్ణుడి గగుర్పాటు వంటి లలిత భావాలు ఇందులో
చోటుచేసుకున్నాయి.

• *శైలి మరియు విశ్లేషణ:* రాళ్ళపల్లి వారి పద్య శైలిలో తెలుగుదనం
ఉట్టిపడుతుంది (నిండుతెలుగు మనసు). ప్రాకృత మూలంలోని భావ తీవ్రత చెడకుండా
చంపకమాల, ఉత్పలమాల, తేటగీతి వంటి వృత్తాలలో సరళమైన పద్య నిర్మాణాన్ని చేశారు.
విష్ణు ఉత్పేక్షలు, గ్రామీణ భాషా సొగసులు, సంభాషణల బిగువు ఈ అనువాదంలో
రసజ్ఞులను విశేషంగా ఆకట్టుకుంటాయి. పుస్తకం చివరన గాథలను రచించిన కవుల (స్త్రీ
కవయిత్రులతో సహా) ఆకారాది పట్టికను కూడా అనుబంధంగా చేర్చడం శర్మగారి
పరిశోధనాత్మక నిబద్ధతకు నిదర్శనం.

• *ముగింపు:* తెలుగు సాహితీ ప్రియులకు, ప్రాకృత-తెలుగు అనువాద పరిశోధకులకు,
ప్రాచీన భారతీయ శృంగార అమూల్య కావ్యాలను ఆస్వాదించాలనుకునే ప్రతి ఒక్కరికీ ఈ
"గాథా సప్తశతీ సారము" ఒక దివ్యానుభూతినిచ్చే రసగుళిక. ప్రాచీన కావ్యాలలోని
రసికతను తెలుసుకోవడానికి ఇది తప్పక చదవవలసిన ప్రామాణిక గ్రంథం.
పుస్తక సమగ్ర సమాచారం (Technical Metadata)

*ప్రాథమిక వివరాలు (Basic Info):* • P1476 (Title): శాలివాహన గాథా సప్తశతీ
సారము • P1680 (Subtitle): NA • P31 (Instance of): పద్య కావ్య అనువాదం
(Translated Classical Poetry) • Wikidata ID: NA • P18 (Image/Cover): NA

*వ్యక్తులు (People):* • P50 (Author): మూలం: హాలుడు (శాలివాహనుడు) • P110
(Illustrator): NA • P11105 (Annotator): NA • P123 (Publisher): ఆంధ్ర
సారస్వత పరిషత్తు, తిలక్ రోడ్, హైదరాబాద్ • P655 (Translator): రాళ్ళపల్లి
అనంతకృష్ణశర్మ • P98 (Editor): NA • P767 (Contributor): దేవులపల్లి
రామానుజరావు, కట్టమంచి రామలింగారెడ్డి • P872 (Printer): శ్రీ
లక్ష్మీవేంకటేశ్వర పవర్ ప్రెస్, హిమాయత్‌నగర్, హైదరాబాదు-29 • P2679 (Foreword
Author): కట్టమంచి రామలింగారెడ్డి (మరియు దేవులపల్లి రామానుజరావు 'రెండు
మాటలు') • P2680 (Afterword Author): NA

*గుర్తింపు సంఖ్యలు (IDs):* • P212 (ISBN-13): NA • P957 (ISBN-10): NA • P243
(OCLC): NA • P675 (Google Books ID): NA • P648 (Open Library): NA • P2034
(Gutenberg): NA • P724 (Internet Archive): NA • P8383 (Goodreads): NA •
P6721 (K10plus): NA

*సందర్భం & ముద్రణ (Context & Edition):* • P407 (Language): తెలుగు (Telugu)
• P291 (Place of Publication): హైదరాబాద్ (Hyderabad) • P577 (Pub Date):
1988 (ద్వితీయ ముద్రణ; ప్రథమ ముద్రణ: 1984) • P1104 (Pages): NA • P2635
(Volumes): 1వ భాగము (Part 1) • P393 (Edition): ద్వితీయ ముద్రణ (Second
Edition) • P1031 (Legal Citation): NA • P186 (Material): Paper • P437
(Format): Paperback
అదనపు వివరాలు (Extended Fields)

• Work_Genre_P136: పద్య కవిత్వం / ప్రాకృత అనువాదం (Classical Poetry /
Translation) • Work_Subject_P921: గాథా సప్తశతి, ప్రాకృత శృంగార గాథలు,
గ్రామీణ జీవనం, దంపతుల శృంగార అనురాగం • Work_Country_P495: భారతదేశం (India)
• Work_Movement_P135: ప్రాచీన/శాస్త్రీయ తెలుగు సాహిత్యం •
Work_Based_On_P144: హాలుని 'గాథా సప్తశతి' (Prakrit Gatha Saptashati) •
Koha_Cost: Rs. 15/- (రూపాయలు పదిహేను మాత్రమే) • Total Dewey Decimal
Classification – DDC ID: 891.481 / 891.3 (Prakrit & Telugu Poetry)
English Summary

"Salivahana Gatha Saptasati Saramu" is a seminal poetic translation in
Telugu by the legendary scholar and musicologist Rallapalli Anantakrishna
Sharma. The work presents a refined selection (essence) of verses from the
celebrated Prakrit anthology "Gatha Saptasati," originally compiled by King
Hala (Salivahana). Published under the auspices of the Andhra Saraswata
Parishattu, Hyderabad, this second edition (1988) preserves a cherished
milestone in classical Indian aesthetic translation.

Dedicated to the visionary scholar C. R. Reddy, who also provided a warm
commendatory preface, the text showcases Anantakrishna Sharma's deep poetic
sensibility and unmatched command over both Prakrit original motifs and
classical Telugu prosody. The compilation captures the rural romance,
domestic humor, subtle emotional nuances, and folk ethos of ancient Indian
society.

The essence of the text lies in its vivid depiction of human relationships,
romantic squabbles, and pastoral life. Through exquisite Telugu meters like
Champakamala and Utpalamala, Sharma reproduces the delicate aesthetics of
Prakrit verse—such as a mother's anger melting away when her child climbs
her husband's back while he seeks forgiveness, or devotional-romantic
imagery involving Lord Shiva and Krishna. The volume also features an
alphabetical index listing original Prakrit poets, including several female
contributors.

Renowned for its pure Telugu diction, structural grace, and poetic
authenticity, "Salivahana Gatha Saptasati Saramu" remains an indispensable
treasure for researchers of classical Indian literature, scholars of
Prakrit-Telugu comparative studies, and readers who relish classical
romantic poetry.